دکتر سارا باغیشنی

ریزش موی آندروژنتیک یکی از انواع رایج کم‌پشتی مو در زنان و مردان است و با زمینه ژنتیکی و اثر هورمون‌های آندروژنی بر فولیکول مو ارتباط دارد.

در مردان معمولاً خط رویش در ناحیه پیشانی و شقیقه‌ها عقب می‌رود یا موهای قسمت بالای سر کم‌پشت می‌شوند.

در زنان، کاهش تراکم بیشتر ممکن است در ناحیه فرق و قسمت مرکزی سر دیده شود و خط جلوی مو تا حد بیشتری حفظ شود.

در افراد مستعد، بعضی فولیکول‌های مو به اثر دی‌هیدروتستوسترون حساس‌تر هستند.

این فرایند می‌تواند باعث کوتاه‌تر شدن دوره رشد مو و نازک‌تر شدن تدریجی تارهای مو شود.

زمینه خانوادگی اهمیت دارد، اما شدت و سن شروع ریزش در اعضای یک خانواده الزاماً یکسان نیست.

• کم شدن تدریجی تراکم مو، نازک شدن تارها، عقب رفتن خط رویش یا بازتر شدن فرق سر از علائم رایج هستند.
• این نوع ریزش معمولاً ناگهانی نیست و طی ماه‌ها یا سال‌ها پیشرفت می‌کند.

• روش درمان به جنسیت، سن، شدت ریزش و شرایط پزشکی فرد بستگی دارد.
• ماینوکسیدیل یکی از درمان‌هایی است که ممکن است در برخی بیماران برای کاهش سرعت ریزش و کمک به حفظ موهای موجود استفاده شود.
• در بعضی مردان درمان‌های دارویی دیگری نیز پس از بررسی پزشکی قابل استفاده هستند.
• روش‌هایی مانند PRP یا سایر درمان‌های کمکی نیز ممکن است در برخی افراد مورد بررسی قرار گیرند.
• در بیمارانی که الگوی ریزش نسبتاً پایدار است و بانک موی مناسبی دارند، کاشت مو می‌تواند یکی از گزینه‌ها باشد.

اگر تراکم مو به‌تدریج کاهش پیدا کرده یا خط رویش تغییر کرده است، ارزیابی در مراحل اولیه می‌تواند کمک کند مشخص شود چه مقدار از موها هنوز قابلیت حفظ شدن دارند.

امکان تغییر زمینه ژنتیکی وجود ندارد، اما شروع درمان مناسب در زمان مناسب می‌تواند در برخی بیماران سرعت پیشرفت ریزش را کاهش دهد.

کاشت مو نیز مانع ریزش موهای طبیعی باقی‌مانده نمی‌شود؛ به همین دلیل برنامه بلندمدت حفظ مو اهمیت دارد.

تلوژن افلوویوم نوعی ریزش منتشر مو است که در آن تعداد بیشتری از فولیکول‌ها به‌طور هم‌زمان وارد مرحله استراحت می‌شوند.

فرد معمولاً متوجه افزایش واضح موهای ریخته‌شده هنگام حمام، شانه کردن یا روی بالش می‌شود.

تب یا بیماری شدید، جراحی، استرس جسمی، کاهش وزن سریع، زایمان، کمبود بعضی مواد غذایی و برخی داروها می‌توانند محرک باشند.

نکته مهم این است که ریزش معمولاً همان روز وقوع عامل محرک شروع نمی‌شود و ممکن است چند ماه فاصله وجود داشته باشد.

• ریزش معمولاً در تمام سر منتشر است و برخلاف ریزش سکه‌ای، ناحیه کاملاً بدون مو ایجاد نمی‌شود.
• حجم دم اسبی ممکن است کمتر شود و فرد احساس کند موهای زیادی در طول روز می‌ریزد.

• مهم‌ترین اقدام، پیدا کردن و در صورت امکان اصلاح عامل زمینه‌ای است.
• در بعضی بیماران ممکن است بررسی کم‌خونی، ذخایر آهن، عملکرد تیروئید یا سایر عوامل بر اساس شرح حال لازم باشد.
• مصرف خودسرانه مکمل‌های متعدد بدون مشخص شدن کمبود، درمان استاندارد همه انواع ریزش مو محسوب نمی‌شود.

اگر ریزش شدید برای چند ماه ادامه پیدا کرده، تراکم مو به‌طور واضح کاهش یافته یا علائم دیگری مانند کاهش وزن غیرعادی، خستگی شدید یا اختلال قاعدگی وجود دارد، ارزیابی پزشکی مناسب است.

در بسیاری از موارد، پس از برطرف شدن عامل زمینه‌ای چرخه رشد مو به‌تدریج به حالت طبیعی بازمی‌گردد، اما روند برگشت تراکم مو زمان‌بر است.

آلوپسی آره‌آتا نوعی ریزش مو با زمینه خودایمنی است که اغلب به شکل نواحی گرد یا بیضی بدون مو ظاهر می‌شود.

بیماری ممکن است پوست سر، ریش، ابرو یا سایر نواحی دارای مو را درگیر کند.

در این بیماری سیستم ایمنی به فولیکول‌های مو حمله می‌کند.

زمینه ژنتیکی و بعضی عوامل محیطی در بروز بیماری نقش دارند.

• شایع‌ترین حالت ایجاد یک یا چند ناحیه صاف و بدون مو است.
• پوست ناحیه معمولاً زخم یا پوسته شدید ندارد.
• در برخی بیماران ابرو، مژه یا ناخن‌ها نیز ممکن است درگیر شوند.

• انتخاب درمان به وسعت بیماری، مدت درگیری و سن بیمار بستگی دارد.
• در موارد محدود ممکن است درمان‌های موضعی یا تزریق دارو در ضایعه مطرح شود.
• در موارد گسترده‌تر روش‌های دیگری مورد استفاده قرار می‌گیرند.

شروع ناگهانی ناحیه بدون مو یا گسترش سریع ضایعات بهتر است ارزیابی شود.

در بیماری فعال، کاشت مو معمولاً اولین انتخاب نیست؛ زیرا سیستم ایمنی می‌تواند موهای کاشته‌شده را نیز تحت تأثیر قرار دهد. ابتدا باید وضعیت بیماری مشخص شود.

کاشت مو روشی برای انتقال فولیکول‌های سالم از ناحیه اهداکننده به قسمت‌های کم‌پشت یا بدون مو است.

این روش فولیکول جدید تولید نمی‌کند، بلکه موهای موجود را از یک ناحیه به ناحیه دیگر منتقل می‌کند.

به همین دلیل کیفیت و ظرفیت بانک مو یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده نتیجه است.

پس از طراحی خط رویش و تعیین نواحی گیرنده، فولیکول‌ها از بانک مو برداشت می‌شوند.

در روش‌های مبتنی بر استخراج واحد فولیکولی، گرافت‌ها به‌صورت جداگانه برداشت و سپس در ناحیه موردنظر کاشته می‌شوند.

طراحی جهت و زاویه کاشت اهمیت زیادی دارد؛ به‌خصوص در خط رویش جلوی سر که نتیجه باید با فرم صورت و الگوی طبیعی مو هماهنگ باشد.

• وجود بانک موی کافی، مشخص بودن نسبی الگوی ریزش و سلامت مناسب پوست سر از عوامل مهم هستند.
• فردی که هنوز ریزش بسیار فعال دارد ممکن است نیاز داشته باشد پیش از تصمیم‌گیری برای کاشت، ابتدا روند بیماری او کنترل شود.
• انتظارات نیز باید واقع‌بینانه باشند. کاشت مو می‌تواند تراکم را افزایش دهد، اما همیشه نمی‌تواند تراکمی مشابه دوران نوجوانی ایجاد کند.

• در فرد مناسب، فولیکول‌های منتقل‌شده می‌توانند رشد طولانی‌مدت داشته باشند و نتیجه با موهای طبیعی فرد ترکیب شود.
• عدم نیاز به استفاده روزانه از پوشاننده‌های موقت مو از دیگر مزایای آن برای برخی افراد است.

• تورم، درد، خونریزی خفیف، پوسته‌ریزی و بی‌حسی موقت ممکن است رخ دهند.
• عفونت، اسکار، رشد نامناسب گرافت‌ها یا ظاهر غیرطبیعی خط رویش نیز از عوارض احتمالی هستند.
• گاهی موهای کاشته‌شده چند هفته پس از عمل می‌ریزند و رشد مجدد آن‌ها طی ماه‌های بعد آغاز می‌شود.

• پیش از عمل باید سابقه بیماری‌ها، داروهای مصرفی و نوع ریزش مو بررسی شود.
• بعد از کاشت، محافظت از گرافت‌ها در روزهای ابتدایی، شست‌وشوی صحیح و رعایت محدودیت‌های توصیه‌شده اهمیت دارند.
• نتیجه نهایی کاشت مو بلافاصله مشخص نمی‌شود و برای مشاهده رشد کامل به چند ماه زمان نیاز است.

FUE یا Follicular Unit Extraction روشی است که در آن واحدهای فولیکولی به‌صورت جداگانه از بانک مو خارج می‌شوند.

در این روش برش خطی طولانی در پشت سر ایجاد نمی‌شود.

فولیکول‌ها با ابزارهای ظریف از ناحیه اهداکننده استخراج می‌شوند، آماده‌سازی می‌شوند و سپس در نواحی گیرنده قرار می‌گیرند.

افرادی که بانک موی مناسب دارند و الگوی ریزش آن‌ها برای کاشت مناسب است می‌توانند بر اساس ارزیابی اولیه کاندید باشند.

• عدم وجود اسکار خطی بلند یکی از مزایای اصلی این روش است.
• جای برداشت‌ها معمولاً به شکل نقاط کوچک متعدد باقی می‌ماند.

• FUE بدون اسکار نیست و برداشت بیش از حد از بانک مو می‌تواند ظاهر ناحیه اهداکننده را کم‌پشت کند.
• کیفیت نتیجه نیز به طراحی، مهارت تیم و مدیریت صحیح گرافت‌ها وابسته است.

محافظت از ناحیه کاشت، جلوگیری از ضربه و رعایت دستور شست‌وشو در روزهای ابتدایی اهمیت دارد.

اصطلاح Sapphire FUE معمولاً به نوعی از کاشت FUE اشاره دارد که در مرحله ایجاد کانال‌های ناحیه گیرنده از تیغه‌های خاص موسوم به سافایر استفاده می‌شود.

روش برداشت فولیکول همچنان بر اساس FUE انجام می‌شود.

پس از برداشت فولیکول‌ها، کانال‌های کوچک در منطقه گیرنده ایجاد شده و گرافت‌ها با زاویه و جهت برنامه‌ریزی‌شده در آن‌ها قرار می‌گیرند.

خیر. نام تکنیک به‌تنهایی تضمین‌کننده نتیجه بهتر نیست.

کیفیت بانک مو، طراحی خط رویش، تراکم مناسب، مهارت در برداشت و کاشت و مراقبت پس از عمل نقش اساسی‌تری در نتیجه دارند.

• استفاده از ابزار ظریف می‌تواند امکان ایجاد کانال‌های کوچک و دقیق را فراهم کند.
• با این حال نتیجه نهایی باید بر اساس کل فرایند کاشت ارزیابی شود، نه فقط جنس تیغه.

عوارض کلی مشابه سایر روش‌های کاشت مو هستند و می‌توانند شامل تورم، قرمزی، پوسته‌ریزی، عفونت یا رشد ناکافی بعضی گرافت‌ها باشند.

مهم‌تر از انتخاب یک نام تبلیغاتی، مشخص شدن علت ریزش، ظرفیت بانک مو و طراحی یک برنامه بلندمدت برای حفظ موهاست.

کاشت ابرو روشی است که در آن فولیکول‌های مو از ناحیه مناسب برداشت شده و در قسمت‌های کم‌پشت ابرو قرار می‌گیرند.

ابتدا فرم ابرو بر اساس ساختار صورت و خواسته فرد طراحی می‌شود.

سپس فولیکول‌های مناسب برداشت و با زاویه بسیار کم و جهت هماهنگ با موهای طبیعی ابرو کاشته می‌شوند.

• افرادی که به دلیل ژنتیک، برداشتن مکرر مو، اسکار یا بعضی علل پایدار دچار کم‌پشتی ابرو شده‌اند ممکن است کاندید باشند.
• اگر ریزش ابرو ناشی از بیماری فعال باشد، ابتدا باید علت بررسی شود.

استفاده از موی خود فرد می‌تواند ظاهر طبیعی‌تری نسبت به روش‌های موقت ایجاد کند.

• تورم، قرمزی، پوسته‌ریزی و جهت نامناسب رشد مو از عوارض احتمالی هستند.
• از آنجا که موهای انتقال‌یافته ویژگی موی سر را حفظ می‌کنند، ممکن است نیاز به کوتاه کردن دوره‌ای داشته باشند.

ناحیه کاشت در روزهای ابتدایی نباید دستکاری شود و دستور شست‌وشو باید رعایت شود.

PRP یا پلاسمای غنی از پلاکت از خون خود فرد تهیه می‌شود.

پس از جداسازی بخشی از پلاسما که غلظت بیشتری از پلاکت‌ها دارد، ماده در نقاط مشخصی از پوست سر تزریق می‌شود.

مقداری خون گرفته شده و با سانتریفیوژ اجزای آن جدا می‌شوند.

سپس PRP در نواحی موردنظر پوست سر تزریق می‌شود.

• در برخی افراد مبتلا به ریزش موی آندروژنتیک ممکن است PRP به‌عنوان درمان کمکی مطرح شود.
• PRP نمی‌تواند فولیکولی را که کاملاً از بین رفته است دوباره ایجاد کند.

استفاده از خون خود فرد احتمال بعضی واکنش‌های حساسیتی را کاهش می‌دهد و دوره نقاهت معمولاً کوتاه است.

درد، حساسیت، تورم یا کبودی محل تزریق ممکن است رخ دهند.

خیر. این دو روش اهداف متفاوتی دارند.

در فردی که بخش بزرگی از فولیکول‌ها از بین رفته‌اند، PRP نمی‌تواند همان نقش انتقال فولیکول در کاشت مو را داشته باشد.

مزوتراپی مو به تزریق مقادیر کم ترکیبات مختلف در پوست سر گفته می‌شود.

نوع مواد مورد استفاده ممکن است در مراکز مختلف متفاوت باشد.

تزریق‌های سطحی متعدد در قسمت‌های موردنظر پوست سر انجام می‌شوند.

• ابتدا باید نوع ریزش مشخص شود.
• مزوتراپی نباید جایگزین بررسی علل پزشکی ریزش مو مانند اختلالات تیروئید، کمبود آهن یا بیماری‌های خودایمنی شود.

این روش کم‌تهاجمی است و معمولاً نیاز به دوره نقاهت طولانی ندارد.

درد، التهاب، کبودی، حساسیت یا عفونت ممکن است ایجاد شوند.

مهم‌ترین مسئله مشخص شدن علت ریزش و ترکیباتی است که قرار است تزریق شوند.

میکرونیدلینگ روشی است که با ایجاد سوراخ‌های بسیار کوچک و کنترل‌شده در سطح پوست، فرایند ترمیم پوست را تحریک می‌کند.

این روش ممکن است برای برخی مشکلات بافت پوست و اسکارهای آکنه مورد استفاده قرار گیرد.

پس از آماده‌سازی پوست و معمولاً استفاده از بی‌حسی موضعی، دستگاه دارای سوزن‌های ظریف روی ناحیه موردنظر حرکت داده می‌شود.

• برخی افراد دارای اسکار آکنه، ناهمواری بافت پوست یا مشکلات مشخص پوستی ممکن است کاندید باشند.
• وجود عفونت فعال، التهاب شدید یا بعضی بیماری‌ها می‌تواند انجام درمان را به تعویق بیندازد.

این روش می‌تواند در برخی بیماران به بهبود بافت و ظاهر اسکار کمک کند و دوره نقاهت آن نسبت به بعضی روش‌های تهاجمی کوتاه‌تر است.

• قرمزی، سوزش و تورم موقت شایع هستند.
• اگر اصول استریل رعایت نشود، عفونت نیز ممکن است رخ دهد.

محافظت از نور خورشید و استفاده از محصولات ملایم تا زمان کاهش التهاب اهمیت دارد.

بوتولینوم توکسین با کاهش موقت فعالیت عضلات هدف می‌تواند بعضی چین‌های حرکتی صورت را کمتر کند.

خطوط اخم، پیشانی و اطراف چشم از نواحی رایج درمان هستند.

مقادیر کوچک دارو در نقاط مشخص عضله تزریق می‌شوند.

محل و مقدار تزریق باید متناسب با قدرت عضلات، فرم صورت و نتیجه مورد انتظار تعیین شود.

• افرادی که خطوط صورت آن‌ها بیشتر در هنگام حرکت عضلات ایجاد می‌شود ممکن است از این روش سود ببرند.
• وجود برخی بیماری‌ها، بارداری یا مصرف بعضی داروها ممکن است بر تصمیم‌گیری اثر بگذارد.

• روش کم‌تهاجمی است و معمولاً فرد می‌تواند مدت کوتاهی بعد به فعالیت‌های معمول بازگردد.
• اثر آن موقت است و معمولاً طی چند ماه کاهش پیدا می‌کند.

درد و کبودی محل تزریق، سردرد، عدم تقارن یا افتادگی موقت پلک یا ابرو ممکن است ایجاد شوند.

توصیه‌های بعد از تزریق باید بر اساس شرایط فرد و محل درمان رعایت شوند.

فیلر برای افزایش حجم، اصلاح بعضی فرورفتگی‌ها و تغییر محدود کانتور صورت استفاده می‌شود.

هیالورونیک اسید یکی از مواد پرکاربرد در فیلرهای موقت است.

پس از ارزیابی آناتومی صورت، ماده با استفاده از سوزن یا کانولا در لایه مناسب تزریق می‌شود.

فردی که کاهش حجم یا عدم تقارن مشخصی دارد و انتظار واقع‌بینانه‌ای از درمان دارد ممکن است کاندید باشد.

نتیجه بسیاری از فیلرها سریع قابل مشاهده است و نیازی به جراحی ندارد.

• تورم، کبودی، حساسیت، عدم تقارن، عفونت یا ایجاد ندول ممکن است رخ دهند.
• یکی از عوارض نادر اما جدی، ورود ناخواسته فیلر به داخل عروق است که می‌تواند باعث آسیب پوستی و در موارد بسیار نادر مشکلات بینایی شود.

درد شدید و غیرعادی، سفید یا تیره شدن ناگهانی پوست، اختلال بینایی یا علائم عصبی باید سریع ارزیابی شوند.

HIFU از امواج متمرکز اولتراسوند برای ایجاد انرژی در عمق مشخصی از بافت استفاده می‌کند.

این روش بیشتر با هدف بهبود محدود شلی پوست و تحریک فرایندهای بازسازی بافت انجام می‌شود.

پروب دستگاه روی سطح پوست قرار می‌گیرد و انرژی در عمق‌های مشخص منتقل می‌شود.

• افرادی با شلی خفیف تا متوسط پوست ممکن است بر اساس ارزیابی اولیه کاندید باشند.
• این روش جایگزین تمام جراحی‌های لیفت صورت نیست.

بدون برش جراحی انجام می‌شود و معمولاً دوره نقاهت طولانی ندارد.

قرمزی، حساسیت، درد یا تورم موقت ممکن است ایجاد شوند.

بخشی از تغییرات ممکن است تدریجی و طی ماه‌های بعد ظاهر شوند و میزان پاسخ بین افراد متفاوت است.

لیزر موهای زائد با هدف قرار دادن رنگدانه موجود در فولیکول مو، رشد مو را کاهش می‌دهد.

هدف درمان معمولاً کاهش طولانی‌مدت حجم و ضخامت موهاست، نه تضمین حذف کامل و دائمی تمام موها.

نور با طول موج مناسب به پوست تابانده می‌شود و توسط ملانین مو جذب می‌شود.

نوع دستگاه و تنظیمات باید بر اساس رنگ پوست، رنگ مو و ضخامت مو انتخاب شوند.

موهای تیره و ضخیم معمولاً بهتر از موهای سفید، بسیار روشن یا کرکی به درمان پاسخ می‌دهند.

می‌تواند میزان رشد مو را به‌طور قابل‌توجهی کاهش دهد و مشکلاتی مانند موهای زیرپوستی را در برخی افراد کمتر کند.

• قرمزی و التهاب موقت شایع هستند.
• سوختگی و تغییر رنگ پوست نیز در صورت انتخاب تنظیمات نامناسب ممکن است رخ دهند.

• اجتناب از برنزه کردن و محافظت از نور خورشید اهمیت دارد.
• بین جلسات معمولاً بهتر است موها از ریشه کنده نشوند.

جوان‌سازی عنوان یک درمان واحد نیست و مجموعه‌ای از روش‌هاست که بر اساس مشکل اصلی پوست انتخاب می‌شوند.

چین‌های حرکتی، افت حجم صورت، ناهمواری بافت، لک و شلی پوست هرکدام مکانیسم متفاوتی دارند.

ابتدا باید مشخص شود مشکل اصلی چیست.

برای خطوط حرکتی ممکن است بوتاکس مطرح شود، در افت حجم فیلر کاربرد متفاوتی دارد و برای برخی مشکلات بافت پوست روش‌هایی مانند میکرونیدلینگ یا لیزر بررسی می‌شوند.

سن شناسنامه‌ای به‌تنهایی معیار مناسبی برای انتخاب درمان نیست.

نوع پوست، میزان آسیب ناشی از آفتاب، ساختار صورت و هدف فرد اهمیت بیشتری دارند.

هدف روش‌های استاندارد معمولاً بهبود یک یا چند مشکل مشخص است، نه تبدیل کامل چهره.

داشتن انتظار واقع‌بینانه بخش مهمی از رضایت از درمان است.