دکتر ملیحه حسن زاده مفرد

سرطان تخمدان گروهی از بدخیمی‌هاست که از بافت تخمدان یا ساختارهای مرتبط با آن منشأ می‌گیرند.

شایع‌ترین گروه، سرطان‌های اپی‌تلیال هستند.

انواع دیگری مانند تومورهای سلول زایا و تومورهای استرومای طناب جنسی رفتار متفاوتی دارند و بیشتر در سنین خاص دیده می‌شوند.

سرطان تخمدان در مراحل ابتدایی گاهی علائم واضحی ندارد و به همین دلیل بخشی از بیماران در مراحل پیشرفته‌تر تشخیص داده می‌شوند.

• سرطان در نتیجه تجمع تغییرات ژنتیکی در سلول‌ها ایجاد می‌شود.
• افزایش سن یکی از عوامل خطر مهم سرطان اپی‌تلیال تخمدان است.
• برخی جهش‌های ارثی مانند BRCA1 و BRCA2 نیز احتمال سرطان تخمدان را افزایش می‌دهند.
• سندرم لینچ یکی دیگر از زمینه‌های ارثی مرتبط با افزایش خطر بعضی سرطان‌های زنان است.
• بخش بزرگی از بیماران با این حال سابقه خانوادگی مشخصی ندارند.

• نفخ مداوم یا افزایش حجم شکم از علائم مهم است.
• احساس پری زودرس و کاهش اشتها نیز ممکن است ایجاد شوند.
• درد لگن یا قسمت پایین شکم ممکن است وجود داشته باشد.
• افزایش دفعات ادرار یا احساس فشار روی مثانه نیز در بعضی بیماران دیده می‌شود.
• کاهش وزن ناخواسته یا تجمع مایع در شکم در بیماری پیشرفته‌تر ایجاد می‌شوند.
• این علائم اختصاصی سرطان نیستند، اما تداوم آن‌ها اهمیت دارد.

درمان بر اساس نوع بافت‌شناسی و مرحله بیماری انجام می‌شود.

جراحی یکی از پایه‌های درمان بسیاری از سرطان‌های تخمدان است.

هدف جراحی علاوه بر تشخیص و مرحله‌بندی، خارج کردن حداکثر توده قابل برداشت است.

در بعضی بیماران ابتدا جراحی و سپس شیمی‌درمانی انجام می‌شود.

در گروه دیگری که بیماری بسیار گسترده است، ممکن است ابتدا شیمی‌درمانی داده شود و جراحی پس از کاهش حجم بیماری انجام شود.

نتیجه پاتولوژی و بررسی‌های مولکولی نیز می‌توانند بر درمان‌های بعدی اثر بگذارند.

• وجود توده پیچیده تخمدان نیازمند ارزیابی بر اساس سن، وضعیت یائسگی و ویژگی‌های تصویربرداری است.
• نفخ مداوم یا افزایش حجم شکم که برای چند هفته ادامه پیدا کند باید بررسی شود.
• توده همراه آسیت یا یافته‌های مشکوک تصویربرداری اهمیت بیشتری دارد.
• افزایش CA-125 به‌تنهایی سرطان را اثبات نمی‌کند، اما در کنار توده مشکوک نیازمند تفسیر تخصصی است.
• وجود سابقه خانوادگی قوی سرطان تخمدان یا پستان نیز می‌تواند نیاز به ارزیابی خطر ژنتیکی ایجاد کند.

• راه قطعی برای پیشگیری از تمام موارد وجود ندارد.
• قرص‌های ضدبارداری ترکیبی با کاهش خطر سرطان تخمدان در مطالعات ارتباط داشته‌اند، اما نباید فقط برای این هدف بدون بررسی پزشکی شروع شوند.
• در زنان دارای جهش‌های ژنتیکی پرخطر، جراحی کاهش‌دهنده خطر تخمدان‌ها و لوله‌ها در سن و شرایط مناسب ممکن است مطرح شود.
• بررسی ژنتیکی فقط برای افراد دارای اندیکاسیون انجام می‌شود و آزمایش برای تمام زنان ضروری نیست.

تومورهای مرزی تخمدان گروهی از تومورها هستند که تکثیر سلولی غیرطبیعی دارند اما ویژگی تهاجم بافتی سرطان اپی‌تلیال مهاجم را ندارند.

این بیماری‌ها بیشتر از سرطان مهاجم تخمدان در سنین پایین‌تر نیز دیده می‌شوند.

پیش‌آگهی بسیاری از تومورهای مرزی، به‌خصوص در مراحل اولیه، مناسب است.

با این حال تشخیص دقیق پاتولوژی و مرحله بیماری برای انتخاب نوع جراحی ضروری است.

• علت واحدی برای ایجاد این تومورها شناخته نشده است.
• تغییرات مولکولی در مسیر رشد سلول‌های اپی‌تلیال تخمدان نقش دارند.
• بعضی تومورهای مرزی می‌توانند در سطح صفاق یا سایر نواحی لگن ایمپلنت ایجاد کنند.
• رفتار این ضایعات با سرطان مهاجم یکسان نیست و به همین دلیل درمان نیز باید متناسب با نوع بیماری باشد.

• بعضی بیماران هیچ علامتی ندارند و توده در سونوگرافی اتفاقی کشف می‌شود.
• درد یا احساس سنگینی لگن می‌تواند وجود داشته باشد.
• نفخ و افزایش حجم شکم در توده‌های بزرگ‌تر ممکن است ایجاد شوند.
• بی‌نظمی قاعدگی علامت اختصاصی نیست، اما در بعضی بیماران دیده می‌شود.

درمان اصلی معمولاً جراحی است.

وسعت جراحی به مرحله بیماری، سن بیمار و تمایل به حفظ باروری بستگی دارد.

در زن جوان با بیماری محدود، گاهی می‌توان تخمدان یا رحم را تا حد امکان حفظ کرد.

در بیماری گسترده‌تر یا بعد از اتمام باروری، جراحی ممکن است کامل‌تر باشد.

برخلاف بسیاری از سرطان‌های مهاجم، شیمی‌درمانی در تومور مرزی معمولاً نقش محدودی دارد.

• توده پیچیده یا در حال رشد تخمدان باید بررسی شود.
• اگر گزارش پاتولوژی تومور مرزی را مطرح کرده است، تعیین مرحله و بررسی کفایت جراحی اهمیت دارد.
• زن جوانی که تمایل به بارداری آینده دارد بهتر است قبل از جراحی درباره امکان حفظ باروری مشورت کند.
• عود توده پس از جراحی قبلی نیز نیازمند بررسی است.

• روش قطعی برای پیشگیری وجود ندارد.
• پیگیری توده‌های مشکوک می‌تواند باعث تشخیص مناسب‌تر شود.
• در بیمار درمان‌شده، پیگیری منظم بر اساس نوع و مرحله بیماری اهمیت دارد.
• حفظ باروری باید قبل از اولین جراحی مورد بحث قرار گیرد، زیرا نوع عمل اولیه می‌تواند بر گزینه‌های آینده اثر بگذارد.

سرطان آندومتر از لایه داخلی رحم یا آندومتر منشأ می‌گیرد.

این بیماری شایع‌ترین بدخیمی دستگاه تناسلی زنان در بسیاری از کشورهاست.

یکی از ویژگی‌های مهم سرطان آندومتر این است که اغلب در مراحل اولیه با خون‌ریزی غیرطبیعی علامت ایجاد می‌کند.

به همین دلیل در بسیاری از بیماران امکان تشخیص در مرحله محدود به رحم وجود دارد.

• تماس طولانی با استروژن بدون تعادل کافی پروژسترون یکی از عوامل خطر برخی انواع سرطان آندومتر است.
• چاقی می‌تواند از طریق افزایش تولید استروژن در بافت چربی خطر را بیشتر کند.
• دیابت و افزایش سن نیز با خطر بالاتر ارتباط دارند.
• تنبلی تخمدان و دوره‌های طولانی تخمک‌گذاری نامنظم می‌توانند زمینه هیپرپلازی آندومتر ایجاد کنند.
• سندرم لینچ نیز خطر سرطان آندومتر را افزایش می‌دهد.

• خون‌ریزی بعد از یائسگی مهم‌ترین علامت هشدار است.
• هر خون‌ریزی واژینال بعد از یائسگی باید ارزیابی شود، هرچند علت آن همیشه سرطان نیست.
• در زنان قبل از یائسگی، خون‌ریزی‌های بسیار نامنظم یا طولانی نیز در شرایط خاص نیاز به بررسی آندومتر دارند.
• ترشح آبکی یا خونی غیرعادی نیز ممکن است دیده شود.
• درد لگنی و کاهش وزن بیشتر در مراحل پیشرفته‌تر مشاهده می‌شوند.

در بسیاری از بیماران، جراحی درمان اصلی است.

جراحی معمولاً شامل برداشتن رحم، لوله‌ها و تخمدان‌ها می‌شود.

نیاز به ارزیابی غدد لنفاوی به نوع و میزان خطر بیماری بستگی دارد.

در برخی مراکز و بیماران، روش غده لنفاوی پیشاهنگ برای مرحله‌بندی استفاده می‌شود.

بعد از جراحی، بر اساس مرحله و ویژگی‌های پاتولوژی ممکن است پرتودرمانی، شیمی‌درمانی یا درمان سیستمیک دیگری لازم شود.

در تعداد محدودی از بیماران جوان با بیماری بسیار زودرس و تمایل جدی به حفظ باروری، درمان محافظه‌کارانه تحت شرایط دقیق ممکن است مطرح شود.

• هر خون‌ریزی بعد از یائسگی باید بررسی شود.
• خون‌ریزی غیرعادی مداوم در زن دارای چاقی، دیابت یا تخمک‌گذاری نامنظم نیز اهمیت دارد.
• ضخامت غیرعادی آندومتر در سونوگرافی باید در کنار سن و علائم تفسیر شود.
• اگر نمونه‌برداری آندومتر هیپرپلازی آتیپیک یا سرطان را نشان داده است، ارزیابی انکولوژی زنان اهمیت دارد.

• حفظ وزن مناسب یکی از مهم‌ترین عوامل قابل اصلاح است.
• در زنانی که تخمک‌گذاری مزمن نامنظم دارند، درمان مناسب برای محافظت از آندومتر اهمیت دارد.
• فعالیت بدنی و کنترل دیابت نیز مفید هستند.
• در افراد مبتلا به سندرم لینچ، برنامه غربالگری و جراحی کاهش‌دهنده خطر ممکن است بر اساس سن و شرایط فرد مطرح شود.

EIN یا نئوپلازی داخل اپی‌تلیالی آندومتر یک ضایعه پیش‌سرطانی مهم در پوشش داخلی رحم است.

اصطلاح هیپرپلازی آندومتر همراه آتیپی نیز برای برخی ضایعات مشابه استفاده شده است.

این وضعیت سرطان مهاجم نیست، اما خطر همراهی یا پیشرفت به سرطان آندومتر قابل‌توجه است.

به همین دلیل با ضخیم شدن ساده و خوش‌خیم آندومتر یکسان نیست.

• استروژن طولانی‌مدت بدون اثر کافی پروژسترون یکی از مهم‌ترین عوامل زمینه‌ای است.
• چاقی می‌تواند این وضعیت را تشدید کند.
• تخمک‌گذاری نامنظم مزمن نیز می‌تواند آندومتر را برای مدت طولانی در معرض استروژن قرار دهد.
• تغییرات ژنتیکی در سلول‌های آندومتر در ایجاد ضایعات پیش‌سرطانی نقش دارند.

• خون‌ریزی غیرطبیعی رحم شایع‌ترین علامت است.
• خون‌ریزی شدید یا طولانی در سنین قبل از یائسگی ممکن است دیده شود.
• بعد از یائسگی حتی مقدار کم خون‌ریزی اهمیت دارد.
• بعضی ضایعات در جریان بررسی ضخامت غیرطبیعی آندومتر کشف می‌شوند.

در زنی که باروری خود را کامل کرده است، هیسترکتومی معمولاً درمان قطعی ضایعه آتیپیک محسوب می‌شود.

در بیمار جوانی که می‌خواهد باروری خود را حفظ کند، درمان هورمونی در شرایط انتخاب‌شده ممکن است مطرح شود.

درمان محافظه‌کارانه نیازمند نمونه‌برداری و پیگیری منظم است.

قبل از انتخاب درمان باید احتمال وجود سرطان هم‌زمان نیز بررسی شود.

• تشخیص EIN یا هیپرپلازی آتیپیک در پاتولوژی نیازمند ارزیابی تخصصی است.
• خون‌ریزی پس از یائسگی باید بررسی شود.
• خون‌ریزی‌های شدید یا مداوم در زن دارای عوامل خطر نیز اهمیت دارند.
• عدم پاسخ به درمان اولیه هیپرپلازی نیازمند بازبینی است.

• حفظ وزن مناسب می‌تواند خطر را کاهش دهد.
• درمان اختلالات تخمک‌گذاری و استفاده درست از پروژسترون در بیمار مناسب از آندومتر محافظت می‌کند.
• خون‌ریزی‌های غیرعادی نباید برای مدت طولانی بدون ارزیابی باقی بمانند.
• پیگیری هیپرپلازی تشخیص‌داده‌شده از پیشرفت بیماری جلوگیری می‌کند.

سرطان دهانه رحم از سلول‌های سرویکس یا دهانه رحم منشأ می‌گیرد.

بخش عمده موارد با عفونت پایدار انواع پرخطر HPV ارتباط دارند.

سرطان معمولاً یک‌شبه ایجاد نمی‌شود و در بسیاری از بیماران ابتدا مراحل پیش‌سرطانی شکل می‌گیرند.

همین فاصله زمانی امکان غربالگری و درمان ضایعات پیش‌سرطانی را فراهم می‌کند.

• عفونت پایدار HPV پرخطر مهم‌ترین عامل است.
• بیشتر عفونت‌های HPV خودبه‌خود توسط سیستم ایمنی پاک می‌شوند.
• مشکل زمانی ایجاد می‌شود که نوع پرخطر ویروس برای مدت طولانی باقی بماند و تغییرات سلولی ایجاد کند.
• سیگار و ضعف سیستم ایمنی می‌توانند احتمال پایداری عفونت و پیشرفت ضایعات را افزایش دهند.
• عدم انجام غربالگری منظم نیز احتمال تشخیص دیرتر بیماری را بالا می‌برد.

• در مراحل اولیه ممکن است هیچ علامتی وجود نداشته باشد.
• خون‌ریزی بعد از رابطه جنسی یکی از علائم مهم است.
• خون‌ریزی غیرطبیعی بین قاعدگی‌ها یا بعد از یائسگی نیز ممکن است دیده شود.
• ترشح آبکی یا خونی غیرمعمول از دیگر علائم است.
• درد لگن یا درد هنگام رابطه بیشتر در بیماری پیشرفته‌تر مشاهده می‌شود.

نوع درمان به مرحله بیماری بستگی دارد.

در سرطان بسیار اولیه، روش‌های محدودتری مانند مخروط‌برداری یا جراحی متناسب با عمق درگیری ممکن است کافی باشند.

در مراحل اولیه انتخاب‌شده، هیسترکتومی رادیکال همراه ارزیابی غدد لنفاوی می‌تواند مطرح شود.

در بیماری موضعی پیشرفته، ترکیب پرتودرمانی و شیمی‌درمانی معمولاً نقش اصلی دارد و جراحی گسترده اولیه برای همه بیماران مناسب نیست.

در زنان جوان دارای بیماری بسیار زودرس، امکان حفظ باروری در شرایط خاص قابل بررسی است.

• پاپ‌اسمیر غیرطبیعی یا HPV پرخطر باید طبق برنامه پیگیری شود.
• خون‌ریزی بعد از رابطه جنسی نیازمند ارزیابی است.
• خون‌ریزی بعد از یائسگی نیز باید بررسی شود.
• اگر نمونه‌برداری CIN درجه بالا یا سرطان را نشان دهد، مراجعه به انکولوژی زنان اهمیت دارد.

• واکسیناسیون HPV یکی از مؤثرترین روش‌های پیشگیری است.
• غربالگری منظم با تست HPV، پاپ‌اسمیر یا ترکیب آن‌ها می‌تواند ضایعات پیش‌سرطانی را قبل از تبدیل شدن به سرطان شناسایی کند.
• ترک سیگار نیز خطر پیشرفت عفونت پایدار HPV را کاهش می‌دهد.
• واکسن HPV جای غربالگری را نمی‌گیرد و افراد واکسینه‌شده نیز باید برنامه غربالگری متناسب با سن خود را ادامه دهند.

CIN به تغییرات غیرطبیعی سلول‌های سطح دهانه رحم گفته می‌شود که هنوز سرطان مهاجم نیستند.

ضایعات بر اساس شدت تغییرات به درجات مختلف تقسیم می‌شوند.

CIN خفیف در بسیاری از زنان، به‌خصوص سنین پایین‌تر، می‌تواند خودبه‌خود پسرفت کند.

ضایعات درجه بالا خطر بیشتری برای پیشرفت دارند و معمولاً نیازمند درمان یا پیگیری دقیق‌تر هستند.

• عفونت پایدار با HPV پرخطر علت اصلی است.
• بیشتر عفونت‌های HPV به CIN شدید تبدیل نمی‌شوند.
• اگر ویروس برای مدت طولانی باقی بماند، تغییرات ژنتیکی در سلول‌های سرویکس ممکن است بیشتر شوند.
• ضعف ایمنی و سیگار احتمال پایداری و پیشرفت ضایعه را افزایش می‌دهند.

• CIN معمولاً علامت ندارد.
• اغلب در غربالگری پاپ‌اسمیر یا HPV شناسایی می‌شود.
• به همین دلیل منتظر ماندن برای ایجاد علامت روش مناسبی برای تشخیص نیست.
• خون‌ریزی غیرطبیعی ممکن است علل دیگری داشته باشد و در صورت وجود باید جداگانه بررسی شود.

درمان به درجه ضایعه، سن و شرایط بیمار بستگی دارد.

CIN خفیف در بسیاری از موارد با پیگیری کنترل می‌شود.

ضایعات درجه بالا بیشتر به روش‌های برداشت ناحیه غیرطبیعی مانند LEEP یا مخروط‌برداری نیاز دارند.

نمونه برداشته‌شده برای پاتولوژی ارسال می‌شود تا درجه ضایعه و وضعیت حاشیه‌ها مشخص شود.

بعد از درمان نیز پیگیری HPV و سرویکس اهمیت دارد.

• پاپ‌اسمیر غیرطبیعی باید بر اساس نوع نتیجه پیگیری شود.
• HPV پرخطر پایدار نیز نیازمند برنامه مشخص است.
• نتیجه CIN2 یا CIN3 در نمونه‌برداری نیاز به ارزیابی درمانی دارد.
• بیماری که قبلاً مخروط‌برداری شده نیز باید برنامه پیگیری بعد از درمان را ادامه دهد.

• واکسیناسیون HPV مهم‌ترین روش پیشگیری اولیه است.
• غربالگری منظم باعث شناسایی تغییرات قبل از تبدیل شدن به سرطان می‌شود.
• ترک سیگار احتمال پایداری HPV را کاهش می‌دهد.
• پیگیری نتیجه غیرطبیعی آزمایش به اندازه انجام خود تست اهمیت دارد.

سرطان ولو از بافت قسمت خارجی دستگاه تناسلی زنان منشأ می‌گیرد.

این سرطان نسبت به سرطان رحم، تخمدان و دهانه رحم شیوع کمتری دارد.

بیشتر موارد از نوع سلول سنگفرشی هستند.

تشخیص در مراحل اولیه می‌تواند امکان جراحی محدودتر و حفظ بیشتر بافت طبیعی را فراهم کند.

• بخشی از سرطان‌های ولو با HPV پرخطر ارتباط دارند.
• در زنان مسن‌تر، بعضی بیماری‌های التهابی مزمن ولو نیز می‌توانند زمینه ضایعات پیش‌سرطانی را ایجاد کنند.
• سیگار یکی از عوامل خطر در بیماری‌های مرتبط با HPV است.
• ضعف سیستم ایمنی نیز خطر را افزایش می‌دهد.

• خارش مداوم یکی از علائم ممکن است.
• توده، زخم یا برجستگی جدید باید بررسی شود.
• خون‌ریزی بدون علت یا تغییر رنگ غیرعادی پوست نیز اهمیت دارد.
• درد یا سوزش مزمن ممکن است دیده شود.
• هر ضایعه ماندگار ولو را نباید بدون بررسی فقط به عفونت یا حساسیت پوستی نسبت داد.

جراحی در بسیاری از سرطان‌های محدود نقش اصلی دارد.

امروزه تلاش می‌شود تا حد امکان فقط بافت لازم برداشته شود و از جراحی بسیار وسیع غیرضروری جلوگیری گردد.

وضعیت غدد لنفاوی کشاله ران در مرحله‌بندی اهمیت دارد.

در برخی بیماران از روش غده لنفاوی پیشاهنگ استفاده می‌شود.

در بیماری پیشرفته، پرتودرمانی و درمان سیستمیک نیز ممکن است لازم شوند.

• زخم ماندگار یا توده جدید ولو باید بررسی شود.
• خارش مزمنی که به درمان معمول پاسخ نمی‌دهد نیز اهمیت دارد.
• خون‌ریزی از ضایعه یا تغییر رنگ غیرعادی پوست نیازمند بررسی است.
• در صورت وجود ضایعه مشکوک، نمونه‌برداری معمولاً برای تشخیص قطعی لازم است.

• واکسیناسیون HPV بخشی از سرطان‌های مرتبط با ویروس را کاهش می‌دهد.
• ترک سیگار مفید است.
• بیماری‌های مزمن پوستی ولو باید پیگیری شوند.
• توجه به ضایعات ماندگار و نمونه‌برداری به‌موقع می‌تواند باعث تشخیص در مرحله زودتر شود.

آدنکس شامل تخمدان‌ها، لوله‌های رحمی و ساختارهای اطراف آن‌هاست.

توده آدنکس می‌تواند از تخمدان یا سایر بافت‌های لگنی منشأ بگیرد.

بسیاری از کیست‌های تخمدان در زنان قبل از یائسگی خوش‌خیم و عملکردی هستند.

وجود بخش جامد، سپتوم‌های ضخیم، برجستگی‌های داخلی یا سایر ویژگی‌های پیچیده می‌تواند نیاز به بررسی بیشتر ایجاد کند.

• کیست‌های عملکردی در نتیجه چرخه طبیعی تخمک‌گذاری ایجاد می‌شوند.
• اندومتریوز می‌تواند کیست اندومتریوما ایجاد کند.
• تومورهای خوش‌خیم مانند درموئید نیز ممکن است دیده شوند.
• بعضی توده‌ها در گروه تومورهای مرزی یا بدخیم قرار می‌گیرند.
• علت و میزان خطر بر اساس سن، ظاهر تصویربرداری و شرایط بالینی تعیین می‌شود.

• بسیاری از توده‌ها بدون علامت هستند.
• درد یا احساس فشار لگن ممکن است وجود داشته باشد.
• توده‌های بزرگ‌تر می‌توانند نفخ یا احساس پری ایجاد کنند.
• درد شدید و ناگهانی ممکن است در پارگی یا پیچ‌خوردگی تخمدان ایجاد شود.
• قاعدگی نامنظم علامت اختصاصی سرطان نیست.

همه توده‌ها نیاز به جراحی ندارند.

کیست ساده در زن قبل از یائسگی اغلب با پیگیری کنترل می‌شود.

توده‌های پیچیده بر اساس سونوگرافی، سن بیمار، اندازه و مارکرهای مرتبط ارزیابی می‌شوند.

اگر احتمال بدخیمی قابل‌توجه باشد، بهتر است جراحی از ابتدا با برنامه انکولوژی زنان انجام شود.

در زن جوان، حفظ تخمدان و باروری در صورت امکان یکی از ملاحظات مهم است.

• توده بزرگ یا پایدار نیاز به بررسی دارد.
• توده پیچیده در سونوگرافی اهمیت بیشتری دارد.
• وجود آسیت، کاهش وزن یا علائم مداوم شکمی در کنار توده باید جدی‌تر بررسی شود.
• بعد از یائسگی، توده جدید تخمدان معمولاً نیازمند ارزیابی دقیق‌تری نسبت به بسیاری از کیست‌های عملکردی قبل از یائسگی است.

• برای بسیاری از توده‌ها روش پیشگیری مشخصی وجود ندارد.
• سونوگرافی روتین و مکرر برای تمام زنان بدون علامت الزاماً سودمند نیست.
• در زن دارای زمینه ژنتیکی پرخطر، برنامه مراقبت متفاوت است.
• در صورت تشخیص توده، پیگیری طبق فاصله توصیه‌شده از رها کردن طولانی‌مدت ضایعه جلوگیری می‌کند.

هدف مرحله‌بندی مشخص کردن میزان واقعی گسترش سرطان داخل شکم و لگن است.

در جراحی، تخمدان و ضایعه اصلی ارزیابی و بر اساس شرایط برداشته می‌شوند.

صفاق، امنتوم و سایر نواحی مستعد انتشار نیز بررسی می‌شوند.

در شرایط مناسب نمونه‌برداری از بافت‌های مشکوک و ارزیابی غدد لنفاوی انجام می‌شود.

اطلاعات حاصل از جراحی و پاتولوژی مرحله نهایی بیماری را مشخص می‌کنند.

• بیماران دارای سرطان تخمدان اولیه معمولاً به مرحله‌بندی مناسب نیاز دارند.
• توده‌ای که در جراحی به‌شدت مشکوک به بدخیمی باشد نیز ممکن است نیازمند مرحله‌بندی باشد.
• نوع جراحی به سن، نوع تومور و میزان گسترش بیماری بستگی دارد.
• در بیمار جوان دارای برخی تومورهای مراحل اولیه، حفظ باروری در شرایط انتخاب‌شده ممکن است امکان‌پذیر باشد.

پیش از عمل، تصویربرداری و آزمایش‌های لازم بررسی می‌شوند.

وضعیت عمومی بیمار و احتمال نیاز به جراحی وسیع باید ارزیابی شود.

در حین عمل، شکم و لگن به‌طور سیستماتیک بررسی می‌شوند.

نمونه‌های جراحی برای پاتولوژی ارسال می‌شوند.

بعد از عمل، مرحله و نوع تومور تعیین می‌کنند آیا شیمی‌درمانی لازم است یا خیر.

• درد بعد از عمل طبیعی است.
• نفخ و کند شدن موقت حرکات روده ممکن است ایجاد شوند.
• خستگی در هفته‌های اول شایع است.
• مدت بهبود به وسعت جراحی بستگی دارد.

• خون‌ریزی و عفونت ممکن است رخ دهند.
• آسیب روده، مثانه یا حالب در جراحی‌های پیچیده امکان‌پذیر است.
• لخته خون نیز از عوارض مهم جراحی‌های سرطان است.
• در جراحی گسترده، کندی طولانی عملکرد روده نیز ممکن است ایجاد شود.

• بیماری گسترده داخل شکم جراحی را پیچیده‌تر می‌کند.
• چاقی و بیماری قلبی ـ ریوی می‌توانند خطر عمل را افزایش دهند.
• جراحی قبلی شکم و چسبندگی‌های شدید نیز اهمیت دارند.
• وضعیت تغذیه بیمار بر ترمیم بعد از عمل اثر می‌گذارد.

در سرطان تخمدان پیشرفته، هدف جراحی برداشت حداکثری توده‌های قابل مشاهده است.

این جراحی می‌تواند علاوه بر رحم و تخمدان‌ها، امنتوم و سایر بافت‌های درگیر را شامل شود.

در بعضی بیماران، بخش‌هایی از صفاق یا اندام‌های درگیر نیز نیازمند جراحی هستند.

میزان تومور باقی‌مانده بعد از جراحی یکی از عوامل مهم در نتیجه درمان است.

• بیمارانی که بیماری پیشرفته دارند اما امکان برداشت مؤثر تومور وجود دارد ممکن است کاندید باشند.
• در برخی افراد ابتدا جراحی انجام می‌شود.
• اگر بیماری بسیار گسترده یا وضعیت جسمی بیمار نامناسب باشد، ممکن است ابتدا شیمی‌درمانی انجام شود.
• پس از پاسخ مناسب، جراحی بین دوره‌های شیمی‌درمانی یا Interval Debulking مطرح می‌شود.

پیش از عمل CT و ارزیابی وضعیت عمومی اهمیت دارند.

بیمار باید از احتمال جراحی وسیع آگاه باشد.

در حین عمل تمام نواحی قابل مشاهده شکم و لگن بررسی می‌شوند.

بعد از عمل مراقبت از روده، پیشگیری از لخته و کنترل تغذیه اهمیت دارد.

شیمی‌درمانی معمولاً بخشی از درمان سرطان تخمدان پیشرفته است.

• درد و ضعف بعد از عمل شایع هستند.
• بازگشت عملکرد طبیعی روده ممکن است چند روز زمان ببرد.
• کاهش اشتها نیز ممکن است ایجاد شود.
• دوره نقاهت از جراحی‌های محدود طولانی‌تر است.

• خون‌ریزی و عفونت از عوارض مهم هستند.
• آسیب یا نیاز به برداشت بخشی از روده ممکن است در بیماری گسترده مطرح شود.
• لخته خون و آمبولی از خطرات جراحی سرطان هستند.
• مشکلات تنفسی یا قلبی نیز در بیمار پرخطر ممکن است رخ دهند.

• گسترش وسیع سرطان جراحی را پیچیده می‌کند.
• سوءتغذیه و ضعف عمومی احتمال عوارض را بیشتر می‌کنند.
• چاقی یا بیماری‌های زمینه‌ای شدید نیز اهمیت دارند.
• سابقه جراحی‌های متعدد شکم می‌تواند چسبندگی ایجاد کند.

در مخروط‌برداری بخشی مخروطی‌شکل از بافت دهانه رحم شامل ناحیه غیرطبیعی برداشته می‌شود.

این روش می‌تواند هم تشخیصی و هم درمانی باشد.

نمونه کامل برای پاتولوژی ارسال می‌شود.

بررسی عمق ضایعه و وضعیت حاشیه‌های نمونه اهمیت زیادی دارد.

در برخی ضایعات پیش‌سرطانی شدید یا سرطان بسیار اولیه، مخروط‌برداری می‌تواند نقش مهمی در تصمیم درمان داشته باشد.

• بعضی بیماران دارای CIN درجه بالا کاندید هستند.
• زمانی که احتمال سرطان بسیار اولیه مطرح باشد نیز مخروط‌برداری اطلاعات مهمی فراهم می‌کند.
• عدم تطابق نتیجه پاپ‌اسمیر، کولپوسکوپی و نمونه‌برداری می‌تواند یکی دیگر از دلایل باشد.
• در زن جوانی که حفظ باروری اهمیت دارد، نوع درمان باید با دقت بیشتری انتخاب شود.

قبل از عمل نتایج پاپ‌اسمیر، HPV، کولپوسکوپی و نمونه‌برداری بررسی می‌شوند.

روش عمل بر اساس وضعیت بیمار انتخاب می‌شود.

پس از برداشت بافت، کنترل خون‌ریزی انجام می‌شود.

نتیجه پاتولوژی مشخص می‌کند حاشیه‌ها سالم هستند یا بیماری باقی‌مانده محتمل است.

پیگیری بعد از عمل با HPV و بررسی دهانه رحم ضروری است.

• خون‌ریزی یا لکه‌بینی خفیف بعد از عمل شایع است.
• ترشح واژینال نیز ممکن است برای مدتی ادامه پیدا کند.
• درد یا گرفتگی خفیف لگنی ممکن است وجود داشته باشد.
• این علائم معمولاً به‌تدریج کاهش می‌یابند.

• خون‌ریزی شدید ممکن است رخ دهد.
• عفونت نادر است.
• تنگی دهانه رحم در بعضی بیماران ایجاد می‌شود.
• برداشت مقدار زیاد بافت می‌تواند در بارداری آینده احتمال برخی عوارض مربوط به دهانه رحم را افزایش دهد.

• وسعت زیاد ضایعه می‌تواند نیاز به برداشت بیشتر بافت ایجاد کند.
• سابقه مخروط‌برداری قبلی اهمیت دارد.
• اختلالات انعقادی خطر خون‌ریزی را افزایش می‌دهند.
• در زن جوان، برنامه باروری آینده باید در انتخاب روش و وسعت درمان در نظر گرفته شود.

هیسترکتومی به برداشت رحم گفته می‌شود.

در سرطان آندومتر معمولاً لوله‌های رحمی و تخمدان‌ها نیز بر اساس استاندارد درمان و شرایط بیمار برداشته می‌شوند.

ارزیابی غدد لنفاوی در برخی بیماران نیز بخشی از مرحله‌بندی است.

نوع دسترسی جراحی می‌تواند باز یا کم‌تهاجمی باشد و بر اساس وضعیت بیمار و امکانات مرکز انتخاب می‌شود.

• بیشتر بیماران دارای سرطان آندومتر محدود به رحم کاندید جراحی هستند.
• هیپرپلازی آتیپیک یا EIN نیز در زنانی که باروری را کامل کرده‌اند می‌تواند اندیکاسیون هیسترکتومی باشد.
• در بیمار جوانی که به حفظ باروری تمایل دارد، درمان غیرجراحی فقط در گروه انتخاب‌شده و با پیگیری دقیق مطرح می‌شود.
• در بیماری بسیار پیشرفته، برنامه درمان ممکن است متفاوت باشد.

نمونه‌برداری آندومتر باید تشخیص را مشخص کند.

تصویربرداری در شرایط مناسب برای بررسی گسترش بیماری انجام می‌شود.

در حین جراحی رحم و سایر بافت‌های لازم برداشته می‌شوند.

نمونه برای تعیین مرحله نهایی به پاتولوژی ارسال می‌شود.

بعد از عمل بر اساس مرحله ممکن است بیمار فقط پیگیری شود یا درمان تکمیلی دریافت کند.

• درد بعد از عمل شایع است.
• خستگی ممکن است چند هفته ادامه پیدا کند.
• تغییر موقت عملکرد روده و مثانه ممکن است رخ دهد.
• اگر تخمدان‌ها برداشته شوند، در زن قبل از یائسگی علائم یائسگی ایجاد می‌شوند.

• خون‌ریزی و عفونت ممکن است رخ دهند.
• آسیب مثانه، حالب یا روده نادر اما مهم است.
• لخته خون از عوارض جراحی لگن و سرطان است.
• در جراحی غدد لنفاوی، لنف‌ادم پا نیز ممکن است ایجاد شود.

• چاقی و دیابت از عوامل مهم هستند.
• بیماری قلبی یا ریوی نیز خطر جراحی را افزایش می‌دهد.
• جراحی‌های قبلی لگن می‌توانند چسبندگی ایجاد کنند.
• مرحله پیشرفته بیماری ممکن است وسعت جراحی را بیشتر کند.

هیسترکتومی رادیکال از هیسترکتومی معمولی وسیع‌تر است.

در این جراحی رحم، دهانه رحم و بخشی از بافت‌های اطراف سرویکس برداشته می‌شوند.

قسمتی از بالای واژن نیز ممکن است همراه نمونه خارج شود.

غدد لنفاوی لگن نیز بر اساس مرحله و روش درمانی ارزیابی می‌شوند.

این جراحی فقط برای مراحل مشخص سرطان دهانه رحم مناسب است.

• برخی بیماران دارای سرطان دهانه رحم در مراحل اولیه کاندید هستند.
• اندازه تومور و میزان گسترش موضعی در تصمیم نقش دارند.
• در سرطان موضعی پیشرفته، شیمی‌درمانی هم‌زمان با پرتودرمانی اغلب به جراحی اولیه ترجیح داده می‌شود.
• سن و وضعیت عمومی بیمار نیز اهمیت دارند.

مرحله بیماری پیش از جراحی باید مشخص شود.

تصویربرداری در شرایط مناسب برای بررسی گسترش انجام می‌شود.

حین عمل، بافت‌های لازم با رعایت اصول سرطان‌شناختی برداشته می‌شوند.

بعد از عمل عملکرد مثانه ممکن است نیاز به پایش بیشتری داشته باشد.

پاتولوژی نهایی تعیین می‌کند آیا درمان تکمیلی لازم است یا خیر.

• درد و خستگی بعد از عمل شایع هستند.
• تغییر موقت عملکرد مثانه ممکن است ایجاد شود.
• یبوست یا تغییر عملکرد روده نیز در دوره نقاهت دیده می‌شود.
• بهبود کامل می‌تواند چند هفته زمان ببرد.

• آسیب مثانه یا حالب ممکن است رخ دهد.
• خون‌ریزی و عفونت از عوارض احتمالی هستند.
• اختلال طولانی عملکرد مثانه در بعضی بیماران ایجاد می‌شود.
• لنف‌ادم پا نیز پس از جراحی غدد لنفاوی امکان‌پذیر است.

• چاقی و بیماری‌های زمینه‌ای می‌توانند خطر جراحی را بیشتر کنند.
• سابقه جراحی لگن اهمیت دارد.
• تومور بزرگ‌تر ممکن است جراحی را پیچیده‌تر کند.
• پرتودرمانی قبلی لگن نیز کیفیت بافت و ترمیم را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

لنفادنکتومی به برداشت غدد لنفاوی برای بررسی گسترش سرطان گفته می‌شود.

غدد لگنی در اطراف عروق لگن قرار دارند.

غدد پاراآئورتیک در امتداد عروق بزرگ شکم قرار گرفته‌اند.

نیاز به برداشت غدد بر اساس نوع سرطان، مرحله بیماری و روش مرحله‌بندی تعیین می‌شود.

امروزه برای همه بیماران سرطان زنان لنفادنکتومی گسترده انجام نمی‌شود.

• بعضی بیماران سرطان تخمدان، آندومتر یا دهانه رحم ممکن است به ارزیابی غدد نیاز داشته باشند.
• احتمال درگیری غدد بر اساس نوع و مرحله بیماری متفاوت است.
• در برخی سرطان‌های رحم و سرویکس، روش غده پیشاهنگ می‌تواند وسعت جراحی غدد را کاهش دهد.
• تصمیم باید متناسب با استاندارد هر سرطان انجام شود.

تصویربرداری و مرحله بالینی قبل از عمل بررسی می‌شوند.

غدد مورد نیاز در حین جراحی برداشته و برای پاتولوژی ارسال می‌شوند.

بعد از عمل بیمار از نظر خون‌ریزی و عملکرد اندام‌ها پایش می‌شود.

در دوره پیگیری نیز ورم پا و تجمع مایع لنفاوی مورد توجه قرار می‌گیرند.

• درد بعد از جراحی ممکن است ایجاد شود.
• تجمع مایع لنفاوی یا لنفوسل یکی از عوارض احتمالی است.
• احساس سنگینی یا تورم پا در بعضی بیماران دیده می‌شود.
• بسیاری از این مشکلات با پیگیری مناسب قابل کنترل هستند.

• آسیب عروقی یکی از عوارض مهم ولی کم‌شیوع است.
• آسیب عصب یا حالب نیز ممکن است رخ دهد.
• عفونت لنفوسل در موارد نادر دیده می‌شود.
• لنف‌ادم مزمن پا یکی از عوارض طولانی‌مدت است.

• وسعت بیشتر برداشت غدد خطر عوارض را افزایش می‌دهد.
• چاقی می‌تواند جراحی را دشوارتر کند.
• سابقه جراحی یا پرتودرمانی لگن نیز اهمیت دارد.
• میزان گسترش سرطان بر وسعت مورد نیاز جراحی اثر می‌گذارد.

• توده پیچیده یا دارای بخش جامد در سونوگرافی نیازمند بررسی دقیق‌تر است.
• توده تخمدانی جدید بعد از یائسگی نیز اهمیت بیشتری دارد.
• وجود آسیت یا سایر یافته‌های مشکوک در کنار توده باید بررسی شود.
• افزایش مارکر توموری باید همراه تصویر و شرایط بیمار تفسیر شود.

• بعد از تشخیص، وسعت بیماری باید مشخص شود.
• در بیمار جوان، امکان حفظ باروری باید قبل از جراحی مطرح شود.
• در بیماری پیشرفته، تصمیم درباره جراحی اولیه یا شیمی‌درمانی اولیه اهمیت دارد.
• عود سرطان تخمدان نیز نیازمند ارزیابی مجدد توسط تیم انکولوژی است.

• HPV پرخطر پایدار نیازمند برنامه پیگیری است.
• پاپ‌اسمیر غیرطبیعی در برخی شرایط به کولپوسکوپی نیاز دارد.
• CIN درجه بالا معمولاً نیازمند درمان و پیگیری بعد از آن است.
• نتیجه غیرطبیعی بعد از مخروط‌برداری نیز باید بررسی شود.

• سرطان تأییدشده سرویکس باید مرحله‌بندی شود.
• در مراحل اولیه ممکن است جراحی مناسب باشد.
• در مراحل موضعی پیشرفته، پرتودرمانی و شیمی‌درمانی معمولاً نقش مهم‌تری دارند.
• انتخاب درمان باید قبل از انجام جراحی غیرضروری مشخص شود.

• هر خون‌ریزی بعد از یائسگی باید بررسی شود.
• هیپرپلازی آتیپیک یا EIN نیازمند ارزیابی تخصصی است.
• بعد از تشخیص سرطان آندومتر، جراحی و مرحله‌بندی بر اساس میزان خطر برنامه‌ریزی می‌شوند.
• در زنان جوان، امکان حفظ باروری فقط در شرایط بسیار انتخاب‌شده مطرح است.

• زخم، توده یا تغییر پوستی ماندگار ولو نیازمند بررسی است.
• خارش طولانی که به درمان معمول پاسخ نمی‌دهد نیز باید ارزیابی شود.
• ضایعه مشکوک ممکن است به نمونه‌برداری نیاز داشته باشد.
• تشخیص زودهنگام می‌تواند وسعت جراحی مورد نیاز را کاهش دهد.