دکتر امیر سعید صدیقی

علائم تومور مغزی به محل و اندازه تومور بستگی دارد. سردردهای جدید یا پیشرونده، تشنج، اختلال بینایی، تغییرات رفتاری یا شناختی، ضعف یا بی‌حسی یک سمت بدن، اختلال تکلم و مشکلات تعادل می‌توانند در برخی بیماران دیده شوند. البته وجود این علائم به معنی ابتلا به تومور مغزی نیست و علت آنها باید توسط پزشک بررسی شود.

خیر. بعضی تومورهای مغزی ممکن است در مراحل اولیه بدون سردرد یا با علائم دیگری ظاهر شوند. نوع علائم به محل تومور و تأثیر آن بر بافت‌های اطراف بستگی دارد.

خوش‌خیم بودن تومور به این معنی نیست که همیشه نیازی به درمان ندارد. اگر تومور به دلیل اندازه یا محل خود به مغز، اعصاب یا سایر ساختارهای مهم فشار وارد کند یا باعث ایجاد علائم شود، ممکن است درمان فعال از جمله جراحی مورد بررسی قرار گیرد.

احتمال عود به نوع تومور، درجه آن، محل تومور و میزان برداشت جراحی بستگی دارد. به همین دلیل بعد از درمان برخی تومورهای مغزی، انجام تصویربرداری‌های دوره‌ای و پیگیری منظم اهمیت زیادی دارد.

ترکتوگرافی یکی از روش‌های تصویربرداری تخصصی است که مسیر برخی فیبرهای ماده سفید مغز را بررسی می‌کند. اطلاعات حاصل از این روش می‌تواند در بعضی شرایط برای شناخت ارتباط مسیرهای عصبی و برنامه‌ریزی جراحی تومورهای مغزی مورد استفاده قرار گیرد. دکتر امیرسعید صدیقی نیز در یک سمینار تخصصی درباره نقش ترکتوگرافی در جراحی تومورهای مغزی سخنرانی داشته‌اند.

آنوریسم مغزی نوعی برآمدگی غیرطبیعی در دیواره یکی از عروق مغز است. برخی آنوریسم‌ها ممکن است هیچ علامتی ایجاد نکنند، اما در صورت پارگی می‌توانند باعث خونریزی مغزی شوند و یک وضعیت اورژانسی ایجاد کنند.

خیر. همه آنوریسم‌ها نیاز به درمان فوری ندارند. اندازه و شکل آنوریسم، محل قرارگیری، احتمال پارگی، سن بیمار و عوامل خطر در تصمیم‌گیری برای درمان اهمیت دارند. در برخی موارد پیگیری منظم و در برخی موارد درمان مداخله‌ای یا جراحی توصیه می‌شود.

پارگی آنوریسم می‌تواند باعث سردرد ناگهانی و بسیار شدید شود که بیمار ممکن است آن را شدیدترین سردرد زندگی خود توصیف کند. تهوع و استفراغ، سفتی گردن، کاهش سطح هوشیاری، تشنج یا اختلالات عصبی نیز ممکن است ایجاد شوند. این وضعیت یک اورژانس پزشکی است.

خیر. بسیاری از موارد فتق دیسک کمر بدون جراحی و با روش‌های درمانی غیرجراحی کنترل می‌شوند. جراحی معمولاً زمانی بیشتر مطرح می‌شود که درد شدید و مقاوم به درمان وجود داشته باشد یا علائم عصبی قابل توجه مانند ضعف عضلانی پیشرونده ایجاد شود.

اگر دیسک به ریشه عصبی فشار وارد کند، درد ممکن است از کمر به باسن و پا انتشار پیدا کند. این درد می‌تواند همراه با بی‌حسی، گزگز یا ضعف باشد. با این حال هر درد پایی ناشی از دیسک نیست و تشخیص دقیق به معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری نیاز دارد.

تنگی کانال نخاعی در سنین بالاتر شایع‌تر است و اغلب با تغییرات فرسایشی ستون فقرات ارتباط دارد، اما عوامل مادرزادی، آسیب‌ها یا بیماری‌های دیگر نیز می‌توانند باعث تنگی کانال شوند.

علائم به محل تنگی بستگی دارند. در تنگی کانال کمر، درد یا سنگینی پاها هنگام راه رفتن، بی‌حسی و ضعف اندام‌ها ممکن است ایجاد شود. در تنگی کانال گردن، علائم می‌توانند دست‌ها و حتی عملکرد حرکتی اندام‌ها را تحت تأثیر قرار دهند.

ضعف عضلانی می‌تواند نشانه فشار قابل توجه روی عصب باشد و نباید نادیده گرفته شود. اگر ضعف به‌صورت ناگهانی یا پیشرونده ایجاد شود یا همراه با اختلال در کنترل ادرار و مدفوع یا بی‌حسی ناحیه بین پاها باشد، ارزیابی فوری پزشکی اهمیت زیادی دارد.

درد کمر معمولاً خطرناک نیست، اما اگر همراه با ضعف پا، بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع، بی‌حسی ناحیه تناسلی و بین پاها، تب، کاهش وزن بدون علت یا سابقه سرطان باشد، باید سریع‌تر بررسی شود.

خیر. هدف جراحی ستون فقرات، در مواردی که ضرورت دارد، کاهش فشار روی ساختارهای عصبی و درمان مشکل زمینه‌ای است. نوع عمل، محل جراحی و شرایط بیمار در روند بهبودی و بازگشت به فعالیت نقش دارند و نمی‌توان یک نتیجه یکسان را برای همه بیماران در نظر گرفت.

مراقبت بعد از جراحی مغز به نوع عمل و بیماری زمینه‌ای بستگی دارد. مصرف منظم داروها، رعایت دستورهای پزشک، مراقبت از محل جراحی و انجام تصویربرداری‌ها یا ویزیت‌های پیگیری در زمان تعیین‌شده اهمیت دارد. بروز تشنج، کاهش سطح هوشیاری، ضعف جدید، اختلال تکلم، سردرد شدید یا استفراغ مکرر بعد از جراحی نیازمند بررسی فوری است.

برخی جراحی‌ها و بیماری‌های مغزی می‌توانند احتمال تشنج را افزایش دهند. میزان این خطر به نوع بیماری، محل جراحی و شرایط فرد بستگی دارد. اگر داروی ضدتشنج تجویز شده باشد، مصرف آن باید دقیقاً طبق دستور پزشک انجام شود.

وجود علائمی مانند ضعف یا بی‌حسی پیشرونده، تشنج، اختلالات حرکتی، برخی سردردهای جدید و شدید، مشکلات ناشی از فشار روی نخاع، یا یافته غیرطبیعی در تصویربرداری مغز و ستون فقرات می‌تواند نیاز به ارزیابی توسط جراح مغز و اعصاب را مطرح کند.