دکتر محمد اصل زارع

سرطان کلیه زمانی ایجاد می‌شود که گروهی از سلول‌های کلیه رشد کنترل‌نشده پیدا کنند و یک توده تشکیل دهند. شایع‌ترین نوع سرطان کلیه در بزرگسالان Renal Cell Carcinoma یا RCC است.

امروزه بسیاری از توده‌های کلیه پیش از ایجاد علامت و به‌صورت اتفاقی در سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن یا MRI پیدا می‌شوند. مشاهده یک توده کلیوی الزاماً به معنی بدخیمی قطعی نیست، اما شکل، اندازه و نحوه جذب ماده حاجب در تصویربرداری می‌توانند احتمال سرطان را مشخص‌تر کنند.

یکی از مهم‌ترین تصمیم‌ها پس از تشخیص این است که آیا می‌توان تومور را بدون برداشتن تمام کلیه درمان کرد. این تصمیم به اندازه و محل توده، ساختمان عروق، عملکرد کلیه مقابل و شرایط عمومی بیمار وابسته است.

سرطان کلیه زمانی شکل می‌گیرد که تغییرات ژنتیکی در سلول‌های کلیه باعث از بین رفتن کنترل طبیعی رشد و تقسیم سلولی شوند. سلول‌های غیرطبیعی به‌تدریج تکثیر می‌شوند و می‌توانند به بافت‌های اطراف یا در مراحل پیشرفته‌تر به قسمت‌های دیگر بدن گسترش پیدا کنند.

مصرف دخانیات، چاقی و فشار خون بالا از عوامل شناخته‌شده‌ای هستند که با افزایش احتمال سرطان کلیه ارتباط دارند. برخی سندرم‌های ژنتیکی ارثی نیز احتمال ایجاد تومور کلیه را افزایش می‌دهند و ممکن است باعث بروز بیماری در سن پایین‌تر شوند.

با این حال در بخش زیادی از بیماران علت مشخص و منفردی پیدا نمی‌شود و ابتلا می‌تواند بدون وجود عامل خطر واضح نیز رخ دهد.

• بسیاری از سرطان‌های کلیه در مراحل اولیه علامت مشخصی ندارند و هنگام تصویربرداری به دلیل مشکل دیگری پیدا می‌شوند.
• وجود خون در ادرار یکی از علائم مهم است. درد مداوم پهلو یا لمس توده در شکم نیز ممکن است در برخی بیماران دیده شود، هرچند این علائم بیشتر در بیماری‌های بزرگ‌تر دیده می‌شوند.
• کاهش وزن بدون علت، خستگی و کاهش اشتها نیز ممکن است در مراحل پیشرفته‌تر ایجاد شوند و نیاز به بررسی دارند.

در تومورهای موضعی، جراحی یکی از مهم‌ترین روش‌های درمان است. اگر تومور کوچک و از نظر محل مناسب باشد، ممکن است فقط توده همراه با مقدار محدودی از بافت اطراف برداشته شود و بخش عمده کلیه باقی بماند.

این روش نفرکتومی پارشیال یا Partial Nephrectomy نام دارد و هدف آن درمان سرطان همراه با حفظ حداکثر عملکرد کلیه است.

اگر تومور بزرگ باشد یا قسمت زیادی از کلیه را درگیر کرده باشد، ممکن است برداشت کامل کلیه یا Radical Nephrectomy مطرح شود. امکان انجام جراحی با روش باز یا کم‌تهاجمی به شرایط تومور و بیمار بستگی دارد.

• مشاهده توده کلیه در سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن یا MRI نیازمند ارزیابی اورولوژی است، حتی اگر بیمار هیچ علامتی نداشته باشد.
• وجود خون قابل مشاهده در ادرار نیز باید بررسی شود و نباید بدون تشخیص دقیق به عفونت یا سنگ نسبت داده شود.
• فردی که سرطان کلیه برای او تشخیص داده شده است باید از نظر اندازه تومور، مرحله بیماری و امکان حفظ کلیه ارزیابی شود تا مناسب‌ترین روش درمان برایش مشخص شود.

• همه موارد سرطان کلیه قابل پیشگیری نیستند، اما ترک دخانیات یکی از مهم‌ترین اقدامات برای کاهش خطر است.
• کنترل وزن و فشار خون نیز علاوه بر کاهش بعضی عوامل خطر سرطان، به حفظ عملکرد کلیه کمک می‌کند.
• افراد دارای سندرم‌های ارثی مرتبط با سرطان کلیه ممکن است بر اساس نظر پزشک به تصویربرداری‌های دوره‌ای نیاز داشته باشند تا تومور در مراحل اولیه‌تر شناسایی شود.

سرطان مثانه معمولاً از سلول‌هایی آغاز می‌شود که سطح داخلی مثانه را می‌پوشانند. شایع‌ترین نوع آن Urothelial Carcinoma است.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های سرطان مثانه تفاوت میان تومورهای سطحی و تومورهایی است که به عضله مثانه نفوذ کرده‌اند. این تفاوت درمان و پیش‌آگهی بیماری را به‌طور قابل‌توجهی تغییر می‌دهد.

بسیاری از سرطان‌های مثانه قابلیت عود دارند؛ بنابراین حتی پس از درمان موفق اولیه نیز بیمار ممکن است به سیستوسکوپی و پیگیری منظم نیاز داشته باشد.

سرطان مثانه بر اثر تجمع تغییرات ژنتیکی در سلول‌های پوشاننده مثانه ایجاد می‌شود.

سیگار مهم‌ترین عامل خطر قابل اصلاح است، زیرا مواد سرطان‌زای موجود در دود پس از ورود به خون توسط کلیه‌ها دفع می‌شوند و برای مدتی با پوشش مثانه تماس پیدا می‌کنند.

قرار گرفتن شغلی طولانی‌مدت در معرض بعضی مواد شیمیایی و برخی عوامل دیگر نیز می‌توانند احتمال سرطان مثانه را افزایش دهند.

• شایع‌ترین علامت، مشاهده خون در ادرار است. این خونریزی ممکن است کاملاً بدون درد باشد و حتی پس از یک یا چند نوبت برای مدتی ناپدید شود.
• در بعضی بیماران، تکرر ادرار، فوریت یا سوزش نیز دیده می‌شود. این علائم اختصاصی سرطان نیستند و در عفونت یا بیماری‌های خوش‌خیم نیز ایجاد می‌شوند، اما در صورت تداوم نیاز به بررسی دارند.
• در بیماری پیشرفته‌تر، درد لگن، اختلال خروج ادرار یا علائم عمومی مانند کاهش وزن ممکن است ایجاد شوند.

درمان سرطان مثانه چیست؟

در بیشتر بیماران، مرحله اول درمان و تشخیص با برداشت تومور مثانه از طریق مجرای ادرار یا TURBT انجام می‌شود. بافت خارج‌شده به پاتولوژی فرستاده می‌شود تا نوع سرطان، درجه آن و عمق نفوذ مشخص شود.

اگر سرطان از نوع غیرعضله‌ای باشد، بسته به میزان خطر ممکن است TURBT همراه با پیگیری سیستوسکوپی کافی باشد یا درمان داخل مثانه مانند BCG مطرح شود.

اگر سرطان وارد عضله شده باشد، درمان گسترده‌تر می‌شود. در بیمار مناسب ممکن است شیمی‌درمانی پیش از عمل و سپس برداشت کامل مثانه مطرح شود؛ در بعضی شرایط نیز روش‌های حفظ مثانه با همکاری تیم انکولوژی قابل بررسی هستند.

• هر مورد خون واضح در ادرار، به‌خصوص اگر بدون درد باشد، باید بررسی شود.
• اگر خونریزی تکرار شود یا بیمار سابقه مصرف دخانیات داشته باشد، اهمیت بررسی بیشتر می‌شود.
• در فردی که تومور مثانه در سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن دیده شده است، سیستوسکوپی و بررسی پاتولوژی برای تعیین نوع درمان اهمیت دارند.

• ترک سیگار مهم‌ترین اقدام قابل انجام برای کاهش خطر سرطان مثانه است.
• رعایت اصول ایمنی در محیط‌های شغلی دارای مواد شیمیایی سرطان‌زا نیز اهمیت دارد.
• افرادی که قبلاً سرطان مثانه داشته‌اند باید برنامه پیگیری تعیین‌شده را رعایت کنند، زیرا احتمال عود در بخشی از بیماران وجود دارد.

سرطان پروستات از سلول‌های غده پروستات ایجاد می‌شود. این سرطان رفتار یکسانی در همه بیماران ندارد و بعضی تومورها بسیار آهسته رشد می‌کنند، در حالی که گروه دیگری می‌توانند رفتار تهاجمی‌تری داشته باشند.

به همین دلیل تشخیص سرطان پروستات الزاماً به معنی نیاز فوری به جراحی نیست. میزان PSA، نتیجه نمونه‌برداری، درجه سرطان و مرحله بیماری در انتخاب درمان اهمیت دارند.

در بیماری محدود به پروستات، هدف می‌تواند درمان کامل سرطان باشد، اما در بیماری منتشرشده درمان بیشتر بر کنترل طولانی‌مدت سرطان متمرکز می‌شود.

با افزایش سن احتمال ایجاد تغییرات ژنتیکی در سلول‌های پروستات بیشتر می‌شود و به همین دلیل سن یکی از مهم‌ترین عوامل خطر است.

سابقه خانوادگی، به‌خصوص ابتلای بستگان نزدیک در سن پایین‌تر، نیز می‌تواند احتمال بیماری را افزایش دهد. برخی تغییرات ژنتیکی ارثی نیز در گروهی از بیماران نقش دارند

سرطان زمانی ایجاد می‌شود که سلول‌های پروستات تغییرات ژنتیکی پیدا کنند و رشد و تقسیم آن‌ها از کنترل طبیعی خارج شود.

• سرطان پروستات در مراحل اولیه معمولاً علامت مشخصی ندارد و ممکن است در بررسی PSA یا معاینه تشخیص داده شود.
• مشکلات ادراری مانند کاهش جریان ادرار بسیار شایع هستند، اما اغلب از بزرگی خوش‌خیم پروستات ناشی می‌شوند و به‌تنهایی سرطان را ثابت نمی‌کنند.
• در بیماری پیشرفته، درد استخوان، کاهش وزن یا مشکلات ناشی از انتشار سرطان ممکن است ایجاد شوند.

اولین تصمیم پس از تشخیص این است که آیا سرطان به درمان فوری نیاز دارد یا می‌توان آن را تحت پایش دقیق قرار داد. در بعضی سرطان‌های کم‌خطر، Active Surveillance یا پایش فعال می‌تواند از درمان غیرضروری و عوارض آن جلوگیری کند.

در سرطان موضعی با خطر بالاتر، جراحی برداشت کامل پروستات و پرتودرمانی از گزینه‌های اصلی درمان هستند. انتخاب میان آن‌ها به ویژگی‌های سرطان، سن، سلامت عمومی و ترجیح آگاهانه بیمار بستگی دارد.

در سرطان منتشرشده، درمان‌های هورمونی و سایر داروهای سیستمیک نقش اصلی‌تری دارند و جراحی معمولاً تنها محور درمان نیست.

• PSA غیرطبیعی باید در کنار سن، اندازه پروستات، روند تغییر PSA و عوامل دیگر تفسیر شود و بالا بودن یک عدد به‌تنهایی سرطان را اثبات نمی‌کند.
• اگر MRI ضایعه مشکوک نشان داده یا نمونه‌برداری سرطان را تأیید کرده است، ارزیابی مرحله و گروه خطر برای انتخاب میان پایش، جراحی، پرتودرمانی و سایر گزینه‌ها اهمیت دارد.
• وجود سابقه خانوادگی قوی نیز می‌تواند باعث شود ارزیابی سرطان پروستات در سن پایین‌تری نسبت به افراد با خطر معمول مطرح شود.

• راه قطعی برای جلوگیری از سرطان پروستات وجود ندارد و بخشی از عوامل خطر مانند سن و زمینه ژنتیکی قابل تغییر نیستند.
• حفظ وزن مناسب، فعالیت بدنی منظم و الگوی غذایی متعادل برای سلامت عمومی و کاهش برخی عوامل خطر مفید هستند.
• مهم‌تر از پیشگیری کامل، تصمیم‌گیری آگاهانه درباره غربالگری است؛ زیرا زمان و ضرورت بررسی PSA باید بر اساس سن و سطح خطر هر فرد تعیین شود.

سرطان بیضه نسبت به بسیاری از سرطان‌ها شیوع کمتری دارد، اما یکی از بدخیمی‌های مهم مردان جوان محسوب می‌شود.

بیشتر تومورهای بیضه از سلول‌های زایا منشأ می‌گیرند و به دو گروه کلی Seminoma و Non-Seminoma تقسیم می‌شوند.

یکی از ویژگی‌های مهم سرطان بیضه این است که حتی در بسیاری از مراحل پیشرفته، پاسخ مناسبی به درمان دارد؛ به‌خصوص زمانی که تشخیص و درمان طبق برنامه مناسب انجام شود.

علت دقیق در بیشتر بیماران مشخص نیست.

بیضه نزول‌نکرده یکی از مهم‌ترین عوامل خطر شناخته‌شده است و سابقه سرطان در بیضه مقابل نیز خطر را افزایش می‌دهد.

برخی عوامل ژنتیکی و اختلالات تکاملی بیضه نیز ممکن است با افزایش احتمال بیماری همراه باشند.

• شایع‌ترین علامت، ایجاد یک توده یا افزایش حجم بدون درد در یک بیضه است.
• احساس سنگینی در کیسه بیضه یا تغییر واضح قوام بیضه نیز ممکن است بیمار را متوجه مشکل کند.
• درد شدید علامت معمول سرطان نیست، اما وجود درد نیز نمی‌تواند سرطان را به‌طور کامل رد کند.

در بیشتر توده‌های مشکوک به سرطان، درمان اولیه برداشت بیضه درگیر از طریق برش کشاله ران است.

پس از جراحی، نوع تومور، مارکرهای خونی و تصویربرداری مشخص می‌کنند آیا بیمار فقط به پیگیری نیاز دارد یا شیمی‌درمانی، پرتودرمانی یا جراحی دیگری لازم است.

در بعضی بیماران دارای توده‌های باقی‌مانده در غدد لنفاوی خلف صفاق، جراحی غدد لنفاوی ممکن است مطرح شود.

• هر توده جدید و سفت داخل بیضه باید بدون تأخیر بررسی شود.
• بزرگ شدن یک‌طرفه بیضه یا تغییر قوام که طی چند هفته باقی مانده است نیز نیازمند معاینه و سونوگرافی است.
• تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارد و نباید منتظر ایجاد درد یا علائم عمومی ماند.

• راه شناخته‌شده‌ای برای پیشگیری کامل وجود ندارد.
• افراد دارای سابقه بیضه نزول‌نکرده یا سرطان قبلی باید نسبت به تغییرات بیضه حساس‌تر باشند.
• آگاهی از شکل طبیعی بیضه‌ها می‌تواند به تشخیص زودتر تغییر جدید کمک کند.

سنگ کلیه زمانی ایجاد می‌شود که مواد معدنی و نمک‌های موجود در ادرار به شکل کریستال رسوب کنند و به‌تدریج سنگ تشکیل دهند. اندازه سنگ می‌تواند از چند میلی‌متر تا سنگ‌های بزرگی که بخش زیادی از کلیه را پر می‌کنند متفاوت باشد.

سنگی که داخل کلیه قرار دارد همیشه درد ایجاد نمی‌کند. بعضی سنگ‌ها سال‌ها بدون علامت باقی می‌مانند، در حالی که برخی دیگر با رشد، عفونت یا ایجاد انسداد باعث آسیب می‌شوند.

بنابراین تصمیم درمان فقط بر اساس وجود سنگ گرفته نمی‌شود و اندازه، محل، رشد سنگ، عفونت، عملکرد کلیه و علائم بیمار باید هم‌زمان بررسی شوند.

کم بودن حجم ادرار یکی از مهم‌ترین عوامل تشکیل سنگ است. زمانی که آب کافی در ادرار وجود نداشته باشد، مواد محلول غلیظ‌تر می‌شوند و احتمال تشکیل کریستال افزایش پیدا می‌کند.

سنگ‌ها ترکیبات متفاوتی دارند. سنگ‌های کلسیمی شایع‌تر هستند، اما سنگ‌های اسیداوریکی، عفونی و سیستینی نیز وجود دارند و هرکدام ممکن است عوامل زمینه‌ای متفاوتی داشته باشند.

در بیمار دارای سنگ‌های مکرر، بررسی ترکیب سنگ و آزمایش‌های متابولیک می‌توانند کمک کنند علت زمینه‌ای مشخص شود و پیشگیری فقط به توصیه عمومی «آب بیشتر» محدود نماند.

• سنگی که داخل کلیه ثابت مانده است ممکن است بدون علامت باشد و در تصویربرداری اتفاقی پیدا شود.
• درد پهلو، خون در ادرار و عفونت‌های مکرر ممکن است در برخی بیماران ایجاد شوند. اگر سنگ وارد حالب شود، الگوی درد معمولاً شدیدتر و موجی می‌شود.
• تب و لرز در بیماری که سنگ و انسداد دارد یک علامت هشدار است و ممکن است نشان‌دهنده عفونت دستگاه ادراری مسدودشده باشد.

سنگ کوچک و بدون علامتی که خطری برای عملکرد کلیه ایجاد نمی‌کند ممکن است فقط تحت پیگیری قرار گیرد. در مقابل، سنگ در حال رشد، علامت‌دار یا همراه با عفونت ممکن است به درمان نیاز داشته باشد.

برای برخی سنگ‌ها سنگ‌شکنی برون‌اندامی (Extracorporeal Shock Wave Lithotripsy - ESWL) مناسب است. در این روش امواج از خارج بدن روی سنگ متمرکز می‌شوند تا سنگ به قطعات کوچک‌تر تبدیل شود و قطعات بتوانند از مسیر ادراری دفع شوند.

ESWL برای همه سنگ‌ها مناسب نیست. سنگ بسیار بزرگ، بعضی ترکیبات سخت، موقعیت نامناسب سنگ یا شرایطی که احتمال دفع قطعات کم است می‌توانند موفقیت آن را کاهش دهند. در این بیماران RIRS یا PCNL ممکن است گزینه مناسب‌تری باشند.

• وجود سنگ بزرگ، سنگ در حال رشد یا سنگی که باعث درد و عفونت مکرر شده است نیازمند ارزیابی است.
• اگر بیمار فقط یک کلیه فعال دارد، اهمیت سنگ بیشتر می‌شود و تحمل انسداد طولانی ممکن است خطرناک باشد.
• تب و لرز همراه با سنگ، کاهش واضح ادرار یا درد کنترل‌نشده نیازمند بررسی سریع است.

• مصرف مایعات کافی یکی از مهم‌ترین پایه‌های پیشگیری است و باید به اندازه‌ای باشد که ادرار در طول روز بیش از حد غلیظ نشود.
• کاهش مصرف نمک در بسیاری از بیماران مفید است، اما محدودیت سایر مواد غذایی باید بر اساس نوع سنگ و یافته‌های متابولیک انجام شود. برای مثال حذف خودسرانه کلسیم غذایی برای بیشتر سنگ‌های کلسیمی توصیه مناسبی نیست.
• در بیمار دارای سنگ‌های مکرر، آنالیز سنگ و ادرار ۲۴ ساعته می‌توانند امکان برنامه پیشگیری دقیق‌تری را فراهم کنند.

بیشتر سنگ‌های حالب ابتدا در کلیه تشکیل می‌شوند و سپس وارد لوله‌ای می‌شوند که ادرار را از کلیه به مثانه منتقل می‌کند. اگر سنگ در این مسیر گیر کند، فشار داخل کلیه افزایش پیدا می‌کند.

انسداد ممکن است نسبی یا کامل باشد. اگر برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، می‌تواند بر عملکرد کلیه اثر بگذارد و اگر هم‌زمان عفونت وجود داشته باشد، وضعیت خطرناک‌تر می‌شود.

به همین دلیل درمان سنگ حالب بیشتر از سنگ بدون علامت داخل کلیه بر مسئله دفع، انسداد و حفظ جریان ادرار تمرکز دارد.

سنگ معمولاً از کلیه وارد حالب می‌شود و در نقاط باریک‌تر مسیر احتمال گیر کردن بیشتری دارد.

عضلات حالب برای حرکت دادن سنگ به سمت مثانه منقبض می‌شوند و همین انقباض‌ها عامل اصلی درد موجی شدید هستند.

اگر سنگ حرکت نکند، فشار به قسمت بالاتر منتقل می‌شود و گشاد شدن حالب و کلیه یا هیدرونفروز ممکن است ایجاد شود.

• درد شدید پهلو که به پایین شکم یا کشاله ران انتشار پیدا می‌کند از شایع‌ترین علائم است.
• خون در ادرار، تهوع و استفراغ نیز ممکن است همراه درد ایجاد شوند. زمانی که سنگ به قسمت پایین حالب نزدیک می‌شود، تکرر یا فوریت ادرار نیز ممکن است بیشتر شود.
• تب و لرز همراه با این علائم باید جدی گرفته شوند، زیرا وجود عفونت پشت یک مسیر مسدود می‌تواند به عفونت شدید سیستمیک منجر شود.

سنگ‌های کوچک در بیمار مناسب ممکن است فرصت دفع خودبه‌خودی داشته باشند. در این شرایط درد کنترل می‌شود و وضعیت سنگ و عملکرد کلیه تحت پیگیری قرار می‌گیرد.

اگر احتمال دفع پایین باشد یا درد و انسداد ادامه پیدا کنند، یورتروسکوپی (Ureteroscopy) یکی از روش‌های اصلی درمان است. ابزار از مسیر طبیعی مجرای ادرار و مثانه وارد حالب می‌شود و سنگ با ابزار یا لیزر درمان می‌شود.

اگر انسداد با تب و عفونت شدید همراه باشد، اولویت ممکن است خارج کردن کامل سنگ نباشد. ابتدا باید مسیر ادرار با استنت یا نفروستومی باز شود و پس از کنترل عفونت، درمان قطعی سنگ انجام گیرد.

• درد شدیدی که با درمان اولیه کنترل نمی‌شود یا مرتب بازمی‌گردد، نیازمند بررسی است.
• انسداد طولانی، کاهش عملکرد کلیه یا باقی ماندن سنگ در پیگیری نیز ممکن است نیاز به مداخله را افزایش دهد.
• تب و لرز، کاهش شدید ادرار یا سنگ انسدادی در فرد دارای یک کلیه فعال از مواردی هستند که نیازمند ارزیابی سریع هستند.

• از آنجا که بیشتر سنگ‌های حالب ابتدا در کلیه تشکیل می‌شوند، پیشگیری بر کاهش تشکیل سنگ جدید متمرکز است.
• مصرف مایعات کافی و اصلاح عوامل متابولیک می‌توانند احتمال تشکیل سنگ را کاهش دهند.
• بیمار دارای سابقه سنگ مکرر باید برنامه پیشگیری و پیگیری داشته باشد تا سنگ جدید پیش از ایجاد انسداد مهم شناسایی شود.

در نفرکتومی پارشیال، فقط تومور کلیه همراه با مقدار مناسبی از بافت اطراف برداشته می‌شود و بخش سالم کلیه باقی می‌ماند.

هدف این روش کنترل سرطان همراه با حفظ حداکثر عملکرد کلیه است. این موضوع برای بیمارانی که عملکرد کلیوی کاهش‌یافته دارند یا در آینده در معرض بیماری کلیه هستند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

عمل ممکن است در شرایط مناسب با روش باز یا کم‌تهاجمی انجام شود و انتخاب روش به اندازه و محل تومور بستگی دارد.

• بسیاری از تومورهای کوچک و محدود کلیه ممکن است برای جراحی حفظ کلیه مناسب باشند.
• محل تومور نسبت به عروق و سیستم جمع‌کننده کلیه نیز اهمیت دارد و ممکن است بعضی توده‌های کوچک از نظر جراحی پیچیده باشند.
• وجود تنها یک کلیه یا بیماری مزمن کلیوی می‌تواند اهمیت حفظ بافت سالم را بیشتر کند.

پیش از جراحی، سی‌تی‌اسکن یا MRI برای بررسی اندازه، محل و ارتباط تومور با عروق کلیه انجام می‌شود.

حین عمل، تومور با حاشیه مناسب خارج شده و قسمت باقی‌مانده کلیه ترمیم می‌شود.

پس از جراحی، عملکرد کلیه، خونریزی و نتیجه پاتولوژی بررسی می‌شوند تا نوع تومور و حاشیه برداشت مشخص شود.

• درد و خستگی در دوره اولیه ممکن است ایجاد شوند.
• وجود مقدار محدودی خون در ادرار در بعضی بیماران دیده می‌شود و معمولاً تحت پایش قرار می‌گیرد.
• دوره بازگشت به فعالیت به روش جراحی و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.

• خونریزی قابل‌توجه از عوارض مهم احتمالی است.
• نشت ادرار از محل ترمیم سیستم جمع‌کننده کلیه نیز در موارد محدودی ممکن است ایجاد شود.
• کاهش عملکرد کلیه یا نیاز به مداخله بیشتر نیز از عوارضی هستند که بسته به پیچیدگی تومور ممکن است رخ دهند.

• تومورهای بزرگ، مرکزی یا نزدیک به عروق اصلی جراحی پیچیده‌تری دارند.
• بیماری کلیوی قبلی و بعضی بیماری‌های عروقی نیز در برنامه جراحی اهمیت دارند.
• مصرف داروهای رقیق‌کننده خون باید پیش از عمل با تیم درمان بررسی شود.

در نفرکتومی رادیکال، کلیه درگیر با سرطان به‌طور کامل برداشته می‌شود و بسته به نوع بیماری ممکن است بافت‌های اطراف نیز در جراحی بررسی یا خارج شوند.

این روش بیشتر زمانی مطرح می‌شود که اندازه یا محل تومور امکان حفظ ایمن مقدار کافی از کلیه را کاهش داده باشد.

در بیمار مناسب، جراحی ممکن است با روش لاپاراسکوپی انجام شود و در بعضی تومورهای پیچیده روش باز مناسب‌تر باشد.

• تومورهای بزرگ کلیه یکی از موارد اصلی هستند.
• اگر تومور قسمت زیادی از کلیه را درگیر کرده باشد یا حفظ کلیه از نظر سرطان‌شناسی مناسب نباشد، برداشت کامل ممکن است انتخاب شود.
• وضعیت عملکرد کلیه مقابل باید پیش از جراحی ارزیابی شود.

قبل از عمل، مرحله سرطان و عملکرد هر دو کلیه بررسی می‌شوند.

حین جراحی، عروق کلیه کنترل شده و کلیه درگیر خارج می‌شود.

پس از عمل، عملکرد کلیه باقی‌مانده و نتیجه پاتولوژی برای تعیین نیاز به پیگیری یا درمان‌های بعدی بررسی می‌شوند.

• درد محل جراحی و خستگی در هفته‌های اول شایع هستند.
• عملکرد کلی کلیه ممکن است نسبت به قبل کاهش پیدا کند، اما کلیه سالم مقابل در بسیاری از بیماران بخش قابل‌توجهی از عملکرد را جبران می‌کند.
• بازگشت به فعالیت معمول باید به‌تدریج انجام شود.

• خونریزی، عفونت و لخته خون از عوارض احتمالی جراحی هستند.
• آسیب به ساختارهای مجاور نیز در موارد پیچیده امکان دارد.
• در بیمارانی که کلیه مقابل عملکرد مناسبی ندارد، کاهش عملکرد کلیوی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

• تومورهای بسیار بزرگ یا دارای درگیری عروقی جراحی دشوارتری دارند.
• بیماری‌های قلبی و ریوی می‌توانند خطر عمل را بیشتر کنند.
• کاهش عملکرد کلیه مقابل نیز باید در تصمیم‌گیری پیش از جراحی به‌دقت در نظر گرفته شود.

TURBT روش اصلی برای نمونه‌برداری و درمان اولیه بسیاری از تومورهای مثانه است. در این روش هیچ برش پوستی ایجاد نمی‌شود و ابزار از مجرای ادرار وارد مثانه می‌شود.

تومور قابل مشاهده برداشته می‌شود و نمونه باید به اندازه‌ای مناسب باشد که پاتولوژی بتواند عمق نفوذ سرطان را ارزیابی کند.

نتیجه همین بررسی تعیین می‌کند بیمار با یک سرطان غیرعضله‌ای روبه‌رو است یا درمان‌های گسترده‌تری باید بررسی شوند.

• بیمار دارای ضایعه مشکوک مثانه در سیستوسکوپی یا تصویربرداری معمولاً به این روش برای تشخیص دقیق نیاز دارد.
• در سرطان‌های سطحی، TURBT ممکن است علاوه بر تشخیص بخش اصلی درمان اولیه نیز باشد.
• اگر بیماری به عضله نفوذ کرده باشد، TURBT معمولاً تنها مرحله اول ارزیابی است و درمان قطعی ممکن است شامل روش‌های دیگری شود.

پیش از عمل، وضعیت ادرار، مصرف داروهای رقیق‌کننده خون و یافته‌های تصویربرداری بررسی می‌شوند.

حین جراحی، تومور از مسیر مجرای ادرار برداشته می‌شود و نمونه برای پاتولوژی ارسال می‌شود.

پس از عمل ممکن است برای مدتی سوند استفاده شود. برنامه درمان بعدی پس از مشخص شدن درجه و عمق تومور تعیین می‌شود.

• وجود خون در ادرار و سوزش هنگام دفع در روزهای اول ممکن است دیده شوند.
• تکرر و فوریت ادرار نیز ممکن است به دلیل تحریک مثانه ایجاد شوند و معمولاً با ترمیم مخاط کاهش پیدا می‌کنند.
• وجود سوند نیز ممکن است برای مدت کوتاهی احساس ناراحتی ایجاد کند.

• خونریزی شدید ممکن است باعث ایجاد لخته و انسداد مثانه شود و گاهی به شست‌وشوی مداوم یا مداخله مجدد نیاز دارد.
• سوراخ شدن دیواره مثانه از عوارض کمتر شایع اما مهم است.
• عفونت ادراری نیز ممکن است ایجاد شود و در صورت تب یا بدتر شدن حال عمومی نیاز به بررسی دارد.

• تومورهای بزرگ یا متعدد معمولاً برداشت دشوارتری دارند.
• محل تومور نیز می‌تواند بر پیچیدگی عمل اثر بگذارد.
• داروهای رقیق‌کننده خون و بعضی بیماری‌های زمینه‌ای ممکن است خطر خونریزی را بیشتر کنند.

در رادیکال پروستاتکتومی، پروستات مبتلا به سرطان همراه با کیسه‌های منی برداشته می‌شود و سپس مثانه دوباره به مجرای ادرار متصل می‌شود.

این جراحی با عمل‌هایی که برای بزرگی خوش‌خیم پروستات انجام می‌شوند متفاوت است، زیرا هدف اصلی درمان سرطان است.

عمل ممکن است با روش باز یا کم‌تهاجمی انجام شود و انتخاب روش به شرایط بیمار و امکانات مرکز بستگی دارد.

• بیماران دارای سرطان موضعی پروستات که امید به زندگی مناسبی دارند ممکن است کاندید جراحی باشند.
• در سرطان‌های کم‌خطر، گاهی پایش فعال انتخاب مناسب‌تری است و همه بیماران به عمل نیاز ندارند.
• در بیماری منتشرشده نیز جراحی معمولاً نقش اصلی درمان را ندارد و درمان‌های سیستمیک اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

پیش از عمل، PSA، پاتولوژی، MRI و در بیمار مناسب سایر بررسی‌های مرحله‌بندی ارزیابی می‌شوند.

حین جراحی، پروستات خارج و مسیر ادراری دوباره متصل می‌شود. در بعضی بیماران غدد لنفاوی لگن نیز بررسی می‌شوند.

پس از جراحی، سوند برای مدتی باقی می‌ماند و در ادامه کنترل ادرار، نتیجه پاتولوژی و سطح PSA پیگیری می‌شوند.

• خستگی و ناراحتی بعد از جراحی در دوره اولیه طبیعی هستند.
• نشت ادرار در هفته‌ها و ماه‌های ابتدایی ممکن است وجود داشته باشد و در بسیاری از بیماران به‌تدریج بهتر می‌شود.
• اختلال نعوظ نیز ممکن است پس از جراحی ایجاد شود و شدت آن به سن، وضعیت قبل از عمل و امکان حفظ اعصاب بستگی دارد.

• خونریزی، عفونت و لخته خون از عوارض احتمالی هستند.
• تنگی محل اتصال مثانه به مجرا ممکن است در بعضی بیماران ایجاد شود.
• اختلال ماندگار کنترل ادرار یا عملکرد جنسی نیز از عوارض مهمی هستند که باید پیش از جراحی درباره آن‌ها صحبت شود.

• سن بالاتر و بیماری‌های زمینه‌ای می‌توانند دوره بهبود را تحت تأثیر قرار دهند.
• جراحی یا پرتودرمانی قبلی لگن ممکن است عمل را پیچیده‌تر کند.
• گستردگی سرطان نیز بر امکان حفظ ساختارهای عصبی تأثیر دارد.

PCNL برای درمان سنگ‌هایی استفاده می‌شود که حجم یا پیچیدگی آن‌ها احتمال موفقیت روش‌های ساده‌تر را کاهش می‌دهد. نمونه مهم آن سنگ‌های بزرگ و شاخ‌گوزنی هستند که بخش قابل‌توجهی از سیستم داخلی کلیه را اشغال می‌کنند.

در این روش، مسیر کوچکی از پوست پهلو به داخل کلیه ایجاد می‌شود. ابزار مخصوص از این مسیر وارد شده و امکان خرد کردن و خارج کردن مقدار زیادی از سنگ را فراهم می‌کند.

دلیل انتخاب PCNL برای سنگ‌های بزرگ این است که روش‌هایی مانند ESWL یا RIRS ممکن است برای پاک‌سازی حجم زیاد سنگ به جلسات متعدد نیاز داشته باشند یا احتمال باقی ماندن سنگ در آن‌ها بیشتر باشد.

• سنگ‌های بزرگ کلیه و سنگ‌های شاخ‌گوزنی از مهم‌ترین مواردی هستند که PCNL برای آن‌ها مطرح می‌شود.
• سنگی که باعث عفونت‌های مکرر، انسداد یا کاهش عملکرد کلیه شده است نیز ممکن است نیازمند درمان فعال باشد.
• انتخاب PCNL فقط بر اساس اندازه انجام نمی‌شود و شکل سنگ، آناتومی کلیه و درمان‌های قبلی نیز در تصمیم‌گیری نقش دارند.

پیش از عمل، سی‌تی‌اسکن برای بررسی دقیق سنگ و مسیر مناسب ورود به کلیه اهمیت دارد. آزمایش ادرار نیز انجام می‌شود و عفونت فعال باید قبل از عمل کنترل شود.

حین جراحی، مسیر مناسب به داخل کلیه ایجاد می‌شود و سنگ با تجهیزات مخصوص خرد و خارج می‌شود. در سنگ‌های بسیار بزرگ ممکن است پاک‌سازی کامل به بیش از یک مرحله نیاز داشته باشد.

بعد از عمل، خونریزی، تب و عملکرد کلیه بررسی می‌شوند و در بعضی بیماران تصویربرداری برای تعیین مقدار سنگ باقی‌مانده انجام می‌شود.

• وجود مقداری خون در ادرار و درد محل ورود ابزار در روزهای ابتدایی ممکن است ایجاد شوند.
• تب خفیف ممکن است دیده شود، اما تب بالا یا مداوم نیازمند بررسی عفونت است.
• ممکن است مقدار کمی سنگ باقی بماند و بر اساس اندازه آن فقط پیگیری یا درمان تکمیلی لازم باشد.

• خونریزی شدید یکی از عوارض مهم است و در موارد محدود ممکن است به تزریق خون یا مداخله عروقی نیاز باشد.
• عفونت شدید و ورود عفونت به جریان خون نیز ممکن است رخ دهد، به‌خصوص اگر سنگ یا ادرار آلوده باشد.
• آسیب به اندام‌های مجاور کلیه عارضه‌ای نادر است که به محل دسترسی و آناتومی بیمار بستگی دارد.

• عفونت فعال ادراری یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش خطر عفونت بعد از جراحی است.
• اختلال انعقادی و مصرف داروهای رقیق‌کننده خون نیز احتمال خونریزی را افزایش می‌دهند.
• سنگ‌های بسیار بزرگ، پیچیده و شاخ‌گوزنی ممکن است مدت عمل را افزایش دهند و به بیش از یک مرحله درمان نیاز داشته باشند.

در یورتروسکوپی، ابزار باریک از مجرای ادرار و مثانه وارد حالب می‌شود و بیشتر برای دسترسی به سنگ‌های حالب به‌کار می‌رود.

اگر از یورتروسکوپ انعطاف‌پذیر استفاده شود، ابزار می‌تواند از حالب عبور کند و تا داخل کلیه برسد. درمان سنگ داخل کلیه از این مسیر با عنوان Retrograde Intrarenal Surgery یا RIRS شناخته می‌شود.

در هر دو روش معمولاً سنگ با لیزر خرد می‌شود و برای دسترسی به دستگاه ادراری نیاز به ایجاد برش پوستی وجود ندارد.

• سنگ حالبی که احتمال دفع خودبه‌خودی کمی دارد یا باعث درد و انسداد مداوم شده است می‌تواند برای یورتروسکوپی مناسب باشد.
• RIRS برای بعضی سنگ‌های داخل کلیه با اندازه و محل مناسب قابل بررسی است و ممکن است جایگزین مناسبی برای روش‌های دیگر باشد.
• در سنگ‌های بسیار بزرگ، PCNL ممکن است امکان پاک‌سازی مؤثرتری ایجاد کند؛ بنابراین هیچ‌یک از این روش‌ها برای تمام سنگ‌ها انتخاب اول نیستند.

پیش از عمل، محل و اندازه سنگ با تصویربرداری مشخص و عفونت ادراری بررسی می‌شود.

حین جراحی، ابزار از مسیر طبیعی وارد دستگاه ادراری می‌شود و سنگ با لیزر خرد می‌شود. در برخی بیماران برای باز ماندن مسیر ادرار یک استنت موقت داخل حالب قرار داده می‌شود.

بعد از عمل، استنت باید طبق برنامه پیگیری و خارج شود. مدت باقی ماندن آن به شرایط جراحی و وضعیت حالب بستگی دارد.

• سوزش ادرار و مقدار کمی خون در ادرار در روزهای ابتدایی شایع هستند.
• وجود استنت می‌تواند باعث تکرر و فوریت ادرار، احساس فشار در مثانه یا درد پهلو شود.
• این علائم معمولاً بعد از خارج شدن استنت کاهش پیدا می‌کنند.

• عفونت شدید یکی از عوارض مهم احتمالی است و به همین دلیل عفونت فعال باید پیش از درمان بررسی شود.
• آسیب یا سوراخ شدن حالب در موارد محدودی ممکن است ایجاد شود.
• تنگی حالب نیز از عوارض دیررس و کم‌شیوع است که در صورت ایجاد می‌تواند جریان ادرار را مختل کند.

• سنگ بزرگ، سنگی که برای مدت طولانی در حالب گیر کرده است و تنگی مسیر می‌توانند انجام جراحی را دشوارتر کنند.
• عفونت فعال خطر عوارض عفونی بعد از جراحی را افزایش می‌دهد.
• تغییرات مادرزادی یا جراحی‌های قبلی دستگاه ادراری نیز ممکن است دسترسی اندوسکوپیک را پیچیده‌تر کنند.