دکتر محمد ناصر فرقانی

سرطان پستان زمانی ایجاد می‌شود که گروهی از سلول‌های پستان کنترل طبیعی رشد و تقسیم خود را از دست بدهند. بیشتر سرطان‌های پستان از مجاری شیری یا لوبول‌های تولیدکننده شیر منشأ می‌گیرند.

بیماری ممکن است در مرحله‌ای محدود به پستان تشخیص داده شود یا در مراحل پیشرفته‌تر غدد لنفاوی زیربغل و سایر اندام‌ها را درگیر کند. مرحله بیماری نقش مهمی در انتخاب جراحی و درمان‌های تکمیلی دارد.

تشخیص زودهنگام می‌تواند احتمال انجام جراحی محدودتر و حفظ پستان را افزایش دهد و در بسیاری از بیماران با نتایج درمانی بهتر همراه است.

سرطان پستان بر اثر تجمع تغییرات ژنتیکی در سلول‌های پستان ایجاد می‌شود و در بیشتر بیماران یک علت منفرد قابل شناسایی وجود ندارد.

افزایش سن، سابقه خانوادگی سرطان پستان یا تخمدان، بعضی جهش‌های ارثی مانند BRCA1 و BRCA2 و برخی ضایعات پرخطر پستان می‌توانند احتمال بیماری را افزایش دهند.

عواملی مانند اضافه‌وزن پس از یائسگی، کم‌تحرکی و مصرف الکل نیز با افزایش خطر مرتبط هستند، اما ممکن است سرطان در فردی بدون هیچ عامل خطر واضح نیز ایجاد شود.

• توده جدید پستان یا زیربغل یکی از مهم‌ترین علائم است. توده سرطانی ممکن است بدون درد باشد و دردناک نبودن آن نباید باعث نادیده گرفتن مشکل شود.
• تغییر شکل یک پستان، فرورفتگی پوست، پوست پرتقالی، فرورفتگی جدید نوک پستان یا ترشح خونی نیز نیازمند بررسی هستند.
• بعضی سرطان‌های پستان هیچ علامتی ایجاد نمی‌کنند و فقط در ماموگرافی یا سایر بررسی‌های تصویربرداری شناسایی می‌شوند.

درمان بر اساس مرحله بیماری، اندازه تومور، وضعیت غدد لنفاوی و ویژگی‌های زیستی سرطان انتخاب می‌شود. درمان ممکن است ترکیبی از جراحی، پرتودرمانی، شیمی‌درمانی، هورمون‌درمانی و داروهای هدفمند باشد.

در بعضی بیماران می‌توان فقط تومور و مقدار محدودی از بافت اطراف را برداشت و پستان را حفظ کرد. در سایر بیماران به دلیل وسعت یا ویژگی بیماری، ماستکتومی مناسب‌تر است.

بررسی وضعیت غدد لنفاوی زیربغل نیز در بسیاری از بیماران بخشی از برنامه جراحی و مرحله‌بندی بیماری است؛ حوزه‌ای که بخش قابل‌توجهی از سوابق پژوهشی دکتر فرقانی به آن اختصاص دارد.

هر توده جدید و پایدار پستان باید ارزیابی شود، حتی اگر درد ایجاد نکند.

ترشح خونی از نوک پستان، تغییر واضح پوست یا شکل پستان، فرورفتگی نوک پستان یا توده زیربغل نیز از علائم مهم هستند.

اگر ماموگرافی یا سونوگرافی ضایعه مشکوک نشان داده یا نمونه‌برداری سرطان پستان را تأیید کرده است، مراجعه به جراح پستان برای برنامه‌ریزی درمان اهمیت دارد.

• همه موارد سرطان پستان قابل پیشگیری نیستند.
• فعالیت بدنی منظم، حفظ وزن مناسب و محدود کردن مصرف الکل می‌توانند بخشی از خطر قابل اصلاح را کاهش دهند.
• غربالگری مناسب بر اساس سن و سطح خطر نیز به تشخیص سرطان در مراحل زودتر کمک می‌کند.

فیبروآدنوم یکی از شایع‌ترین توده‌های خوش‌خیم پستان و بیشتر در زنان جوان دیده می‌شود.

این توده معمولاً حاشیه نسبتاً مشخص دارد و هنگام لمس ممکن است متحرک باشد، اما تشخیص قطعی آن فقط با لمس امکان‌پذیر نیست.

سونوگرافی و در بعضی شرایط نمونه‌برداری برای تأیید ماهیت توده استفاده می‌شوند.

علت دقیق تشکیل فیبروآدنوم مشخص نیست، اما حساسیت بافت پستان به هورمون‌های زنانه در رشد آن نقش دارد.

بعضی فیبروآدنوم‌ها در دوران بارداری یا هنگام تغییرات هورمونی بزرگ‌تر می‌شوند.

پس از یائسگی بسیاری از فیبروآدنوم‌ها کوچک‌تر می‌شوند.

• شایع‌ترین علامت، لمس توده‌ای نسبتاً سفت و متحرک در پستان است.
• بیشتر فیبروآدنوم‌ها درد ندارند، هرچند حساسیت دوره‌ای ممکن است ایجاد شود.
• رشد سریع یا تغییر واضح اندازه توده نیازمند بررسی مجدد است؛ زیرا برخی ضایعات دیگر مانند تومور فیلودس می‌توانند ظاهر مشابه داشته باشند.

اگر معاینه، تصویربرداری و در صورت لزوم نمونه‌برداری همگی با فیبروآدنوم خوش‌خیم مطابقت داشته باشند، بسیاری از توده‌ها فقط پیگیری می‌شوند.

جراحی بیشتر برای توده‌های بزرگ، در حال رشد، علامت‌دار یا مواردی مطرح می‌شود که تشخیص قطعی نیست.

در زنان جوان معمولاً تلاش می‌شود از جراحی غیرضروری و ایجاد اسکار یا تغییر شکل پستان جلوگیری شود.

هر توده جدید پستان بهتر است حداقل یک بار ارزیابی شود.

اگر توده‌ای که قبلاً فیبروآدنوم تشخیص داده شده است بزرگ‌تر شود یا ویژگی آن تغییر کند، بررسی مجدد مناسب است.

توده جدید در سنین بالاتر نیز معمولاً نیاز به ارزیابی دقیق‌تری دارد.

• روش مشخصی برای پیشگیری از ایجاد فیبروآدنوم وجود ندارد.
• مهم‌ترین اقدام، تشخیص صحیح و رعایت برنامه پیگیری توصیه‌شده است.
• اگر توده تغییر رفتار پیدا کند، تشخیص قبلی نباید مانع بررسی دوباره شود.

کیست پستان یک حفره حاوی مایع در بافت پستان است و بیشتر کیست‌های ساده ماهیت خوش‌خیم دارند.

کیست ممکن است کوچک باشد و فقط در سونوگرافی دیده شود یا به‌صورت یک توده قابل لمس ظاهر شود.

سونوگرافی نقش مهمی در افتراق کیست ساده از توده جامد یا ضایعات پیچیده‌تر دارد.

تغییرات هورمونی و طبیعی بافت پستان در ایجاد بسیاری از کیست‌ها نقش دارند.

کیست‌ها در زنان قبل از یائسگی شایع‌تر هستند و ممکن است در طول چرخه قاعدگی تغییر اندازه دهند.

وجود کیست ساده به‌تنهایی به معنی افزایش قطعی خطر سرطان نیست.

• کیست ممکن است به شکل توده‌ای نسبتاً صاف و متحرک احساس شود.
• بعضی کیست‌ها حساس یا دردناک هستند و درد ممکن است قبل از قاعدگی بیشتر شود.
• کیست‌های کوچک ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند.

کیست ساده و بدون علامت معمولاً نیازمند درمان نیست.

اگر کیست بزرگ یا دردناک باشد، تخلیه مایع با سوزن ممکن است علائم را کاهش دهد.

مایع خونی، باقی ماندن توده پس از تخلیه یا وجود قسمت جامد در سونوگرافی نیازمند بررسی بیشتر است.

هر توده جدید قبل از اینکه «کیست» فرض شود باید ارزیابی شود.

کیستی که به‌سرعت بزرگ می‌شود یا پس از تخلیه دوباره در همان محل ایجاد می‌شود نیاز به بررسی دارد.

کیست پیچیده یا دارای بخش جامد نیز ممکن است به نمونه‌برداری نیاز داشته باشد.

• روش مشخصی برای جلوگیری کامل از تشکیل کیست وجود ندارد.
• رعایت برنامه پیگیری تصویربرداری اهمیت بیشتری از تلاش برای پیشگیری دارد.
• هر تغییر جدید در توده شناخته‌شده نیز باید گزارش شود.

ماستیت گرانولوماتوز یک بیماری التهابی نسبتاً نادر پستان است که می‌تواند باعث ایجاد توده، قرمزی، التهاب و گاهی آبسه شود.

ظاهر بیماری در بعضی موارد شبیه عفونت معمول پستان است و گاهی حتی می‌تواند از نظر بالینی با سرطان اشتباه شود.

به همین دلیل تشخیص دقیق پیش از انتخاب درمان اهمیت زیادی دارد.

علت دقیق نوع ایدیوپاتیک کاملاً مشخص نیست و واکنش التهابی غیرطبیعی در بافت پستان نقش دارد.

این بیماری در زنان دارای سابقه بارداری و شیردهی بیشتر گزارش شده است.

پیش از تشخیص قطعی، برخی عفونت‌ها و سایر بیماری‌های پستان باید کنار گذاشته شوند.

• توده دردناک و التهاب پستان از علائم شایع هستند.
• ممکن است آبسه، قرمزی پوست، زخم یا ترشح از پوست ایجاد شود.
• در بعضی بیماران بیماری برای مدت طولانی ادامه پیدا می‌کند یا پس از بهبود دوباره عود می‌کند.

درمان به شدت و وسعت بیماری بستگی دارد و برای همه بیماران یکسان نیست.

در بعضی موارد پیگیری یا درمان دارویی کافی است، در حالی که آبسه ممکن است به تخلیه نیاز داشته باشد.

در موارد انتخاب‌شده، درمان‌های ضدالتهابی یا تنظیم‌کننده سیستم ایمنی و گاهی جراحی مورد بررسی قرار می‌گیرند.

التهاب یا توده‌ای که با درمان معمول عفونت پستان بهبود پیدا نمی‌کند باید بررسی شود.

عود مکرر آبسه یا ایجاد زخم و ترشح پوستی نیز اهمیت دارد.

در چنین شرایطی ممکن است برای تأیید تشخیص به تصویربرداری یا نمونه‌برداری نیاز باشد.

• روش قطعی برای پیشگیری از شروع بیماری شناخته نشده است.
• تشخیص صحیح می‌تواند از مصرف مکرر درمان‌های نامناسب یا جراحی غیرضروری جلوگیری کند.
• پس از شروع درمان نیز پیگیری تا کنترل کامل بیماری اهمیت دارد.

ماستیت به التهاب بافت پستان گفته می‌شود و در دوران شیردهی شایع‌تر است.

اگر در اثر عفونت مجموعه‌ای از چرک در پستان تشکیل شود، آبسه ایجاد شده است.

آبسه با التهاب ساده تفاوت دارد و ممکن است علاوه بر دارو به تخلیه نیاز داشته باشد.

در زنان شیرده، باقی ماندن شیر و آسیب نوک پستان می‌تواند زمینه التهاب و ورود باکتری‌ها را فراهم کند.

در زنان غیرشیرده، سیگار، دیابت و بعضی بیماری‌های مجاری پستان می‌توانند احتمال عفونت را افزایش دهند.

التهاب‌های مکرر در فرد غیرشیرده نیازمند بررسی دقیق‌تر برای یافتن علت زمینه‌ای هستند.

• قرمزی، درد، گرمی و تورم پستان از علائم شایع هستند.
• تب و احساس ناخوشی عمومی می‌توانند نشان‌دهنده عفونت باشند.
• وجود یک توده بسیار دردناک و نرم‌شونده می‌تواند نشانه تشکیل آبسه باشد.

در عفونت باکتریایی، آنتی‌بیوتیک مناسب ممکن است لازم باشد.

در مادر شیرده، ادامه تخلیه مؤثر شیر معمولاً بخش مهم درمان است.

اگر آبسه تشکیل شده باشد، تخلیه با سوزن تحت هدایت سونوگرافی یا در برخی شرایط جراحی ممکن است لازم شود.

تب همراه با قرمزی و درد پستان باید ارزیابی شود.

اگر پس از شروع درمان بهبود ایجاد نشود یا توده دردناک شکل بگیرد، احتمال آبسه مطرح است.

التهاب مکرر در زن غیرشیرده نیز باید دقیق‌تر بررسی شود.

• در دوران شیردهی، تخلیه مناسب شیر و اصلاح روش شیردهی می‌تواند خطر احتباس شیر را کاهش دهد.
• مراقبت از ترک و آسیب نوک پستان نیز اهمیت دارد.
• در آبسه‌های غیرشیردهی، ترک سیگار و کنترل دیابت می‌تواند احتمال عود را کاهش دهد.

ترشح نوک پستان ممکن است طبیعی یا ناشی از یک بیماری زمینه‌ای باشد.

ترشحی که فقط با فشار و از هر دو پستان خارج می‌شود معمولاً نگرانی کمتری نسبت به ترشح خودبه‌خودی یک‌طرفه دارد.

ترشح خونی یا شفاف از یک مجرا اهمیت بیشتری دارد.

تغییرات هورمونی و برخی داروها می‌توانند باعث ترشح شیری شوند.

پاپیلوم داخل مجرا یکی از علل مهم ترشح خونی است.

بیماری‌های التهابی مجاری و در درصد کمتری از بیماران سرطان نیز می‌توانند علت باشند.

• ترشح خودبه‌خودی بدون فشار اهمیت بیشتری دارد.
• یک‌طرفه بودن و خروج ترشح از یک مجرا نیز نیازمند بررسی دقیق‌تر است.
• همراهی ترشح با توده یا تغییر شکل نوک پستان احتمال وجود ضایعه ساختاری را بیشتر می‌کند.

درمان به علت اصلی بستگی دارد.

در موارد هورمونی یا دارویی، درمان عامل زمینه‌ای ممکن است کافی باشد.

در صورت وجود ضایعه داخل مجرا، ممکن است نمونه‌برداری، پیگیری یا جراحی مطرح شود.

ترشح خونی یا شفاف و خودبه‌خودی یک‌طرفه باید بررسی شود.

وجود توده یا تغییر پوست همراه ترشح نیز اهمیت بیشتری دارد.

ترشح شیری خارج از دوران بارداری و شیردهی ممکن است نیازمند بررسی هورمونی باشد.

• همه علل قابل پیشگیری نیستند.
• فشار دادن مکرر نوک پستان برای بررسی وجود ترشح می‌تواند باعث ادامه آن شود.
• در صورت شروع ترشح جدید، تشخیص علت اهمیت بیشتری از درمان خودسرانه دارد.

سنگ صفرا زمانی ایجاد می‌شود که مواد موجود در صفرا به شکل ذرات جامد در کیسه صفرا رسوب کنند

بسیاری از افراد دارای سنگ هیچ علامتی ندارند، اما اگر سنگ خروج صفرا را مسدود کند درد ایجاد می‌شود.

تداوم انسداد می‌تواند باعث التهاب حاد کیسه صفرا یا Cholecystitis شود.

افزایش کلسترول صفرا و اختلال در تخلیه کیسه صفرا از عوامل اصلی هستند.

افزایش سن، اضافه‌وزن، کاهش وزن سریع، بارداری و بعضی عوامل ژنتیکی احتمال تشکیل سنگ را افزایش می‌دهند.

همه سنگ‌ها علامت‌دار نمی‌شوند و وجود سنگ بدون علامت الزاماً به معنی نیاز به جراحی نیست.

• درد قسمت راست بالای شکم یا بالای معده که معمولاً پس از غذای چرب ایجاد می‌شود از علائم کلاسیک است.
• درد ممکن است به پشت یا شانه راست منتشر شود و با تهوع همراه باشد.
• در التهاب حاد، درد معمولاً طولانی‌تر است و تب نیز ممکن است ایجاد شود.

سنگ بدون علامت در بسیاری از بیماران فقط تحت نظر قرار می‌گیرد.

در سنگ‌های علامت‌دار یا التهاب مکرر، برداشتن کیسه صفرا درمان اصلی محسوب می‌شود.

در بیمار مناسب، جراحی معمولاً به روش لاپاراسکوپی انجام می‌شود.

دردهای تکرارشونده قسمت بالای شکم پس از غذا بهتر است بررسی شوند.

درد شدید و مداوم همراه تب و استفراغ نیازمند ارزیابی سریع‌تر است.

زردی پوست یا چشم همراه با درد شکم ممکن است مطرح‌کننده ورود سنگ به مجرای صفراوی باشد و نیازمند بررسی سریع‌تر است.

• همه موارد قابل پیشگیری نیستند.
• حفظ وزن مناسب و پرهیز از کاهش وزن بسیار سریع می‌تواند بخشی از خطر را کاهش دهد.
• رژیم غذایی متعادل و فعالیت بدنی نیز برای سلامت متابولیک مفید هستند.

فتق زمانی ایجاد می‌شود که چربی یا بخشی از احشاء از یک نقطه ضعیف دیواره شکم بیرون بزند.

فتق کشاله ران، فتق ناف و فتق محل جراحی قبلی از انواع شناخته‌شده هستند.

بعضی فتق‌ها فقط برجستگی ایجاد می‌کنند و برخی با درد و محدودیت فعالیت همراه هستند.

فتق معمولاً خودبه‌خود از بین نمی‌رود و ممکن است در طول زمان بزرگ‌تر شود.

ضعف دیواره شکم عامل زمینه‌ای اصلی است.

سرفه مزمن، یبوست، چاقی و افزایش مکرر فشار داخل شکم می‌توانند ایجاد یا بزرگ شدن فتق را تسهیل کنند.

جراحی قبلی شکم نیز می‌تواند ناحیه برش را مستعد فتق کند.

• برجستگی در کشاله ران یا شکم شایع‌ترین علامت است.
• این برجستگی ممکن است هنگام ایستادن، سرفه یا زور زدن واضح‌تر شود.
• درد، کشیدگی یا احساس سنگینی نیز ممکن است وجود داشته باشد.

فتق علامت‌دار یا در حال بزرگ شدن معمولاً برای جراحی بررسی می‌شود.

جراحی ممکن است به روش باز یا لاپاراسکوپی انجام شود.

در بسیاری از بیماران از مش برای تقویت دیواره شکم استفاده می‌شود.

نوع روش بر اساس محل فتق، اندازه، سابقه جراحی و شرایط بیمار انتخاب می‌شود.

فتقی که درد ایجاد می‌کند یا بزرگ‌تر شده است بهتر است بررسی شود.

اگر برجستگی ناگهان دردناک و سفت شود و دیگر به داخل برنگردد، احتمال گیر افتادن فتق مطرح است.

همراهی درد شدید با تهوع و استفراغ می‌تواند نیازمند جراحی فوری باشد.

• همه فتق‌ها قابل پیشگیری نیستند.
• کنترل وزن، درمان سرفه مزمن و پیشگیری از یبوست می‌تواند فشار داخل شکم را کاهش دهد.
• پس از جراحی شکم، رعایت محدودیت فعالیت در دوره ترمیم اهمیت دارد.

آپاندیسیت التهاب آپاندیس است و یکی از علل شایع درد حاد شکم محسوب می‌شود.

در صورت ادامه التهاب ممکن است دیواره آپاندیس آسیب ببیند و سوراخ شود.

سوراخ شدن آپاندیس می‌تواند باعث انتشار عفونت در شکم شود.

انسداد داخل آپاندیس یکی از مکانیسم‌های اصلی ایجاد بیماری است.

پس از انسداد، فشار داخل آپاندیس افزایش پیدا می‌کند و رشد باکتری‌ها باعث تشدید التهاب می‌شود.

اگر فرایند ادامه پیدا کند، خون‌رسانی دیواره مختل شده و احتمال سوراخ شدن افزایش می‌یابد.

• درد ممکن است ابتدا اطراف ناف شروع شود و سپس به سمت راست پایین شکم حرکت کند.
• بی‌اشتهایی، تهوع و گاهی تب نیز شایع هستند.
• همه بیماران علائم کلاسیک ندارند و شکل بیماری در سالمندان، کودکان و زنان باردار ممکن است متفاوت باشد.

در بسیاری از بیماران، آپاندکتومی یا برداشت آپاندیس درمان اصلی است.

این جراحی اغلب به روش لاپاراسکوپی قابل انجام است.

در برخی بیماران منتخب، درمان اولیه با آنتی‌بیوتیک ممکن است مطرح شود، اما انتخاب روش به شرایط بالینی بستگی دارد.

درد جدید و رو به افزایش در قسمت راست پایین شکم باید بررسی شود.

درد همراه با تب، استفراغ یا حساسیت شدید شکم اهمیت بیشتری دارد.

تأخیر در مراجعه می‌تواند احتمال سوراخ شدن آپاندیس را افزایش دهد.

• روش قطعی برای جلوگیری از آپاندیسیت وجود ندارد.
• رژیم متعادل و فیبر کافی برای سلامت عمومی دستگاه گوارش مفید است، اما تضمینی برای پیشگیری نیست.
• مهم‌ترین اقدام، مراجعه به‌موقع هنگام ایجاد درد شکمی مشکوک است.

در جراحی حفظ پستان، تومور همراه با مقدار مناسبی از بافت سالم اطراف برداشته می‌شود و بیشتر پستان باقی می‌ماند.

هدف جراحی خارج کردن سرطان با حاشیه مناسب و در عین حال حفظ حداکثری بافت پستان است.

در بسیاری از بیماران، پرتودرمانی پس از لامپکتومی بخش دیگری از درمان محسوب می‌شود.

• بیمارانی که اندازه و محل تومور امکان برداشت کامل با حاشیه سالم را فراهم می‌کند ممکن است کاندید باشند.
• نسبت اندازه تومور به حجم پستان، تعداد کانون‌های بیماری و امکان دریافت پرتودرمانی اهمیت دارند.
• شرایط هر بیمار باید جداگانه بررسی شود و حفظ پستان برای همه سرطان‌ها مناسب نیست.

قبل از عمل، تصاویر و گزارش نمونه‌برداری بررسی می‌شوند و محل ضایعه مشخص می‌شود.

حین جراحی، تومور با حاشیه مناسب برداشته و در صورت نیاز وضعیت غدد لنفاوی نیز بررسی می‌شود.

بعد از عمل، گزارش پاتولوژی حاشیه‌ها و ویژگی‌های سرطان برای تعیین درمان تکمیلی اهمیت دارد.

• درد، تورم و کبودی در روزهای ابتدایی شایع هستند.
• ممکن است شکل پستان تا حدی تغییر کند.
• کاهش حس محدود اطراف محل برش نیز ممکن است ایجاد شود.

• عفونت و خونریزی ممکن است رخ دهند.
• اگر سلول سرطانی در حاشیه نمونه وجود داشته باشد، جراحی مجدد ممکن است لازم شود.
• برداشت حجم زیاد بافت نیز می‌تواند عدم تقارن قابل‌توجه ایجاد کند.

• تومور بزرگ نسبت به حجم پستان ممکن است نتیجه ظاهری را محدود کند.
• سیگار و دیابت کنترل‌نشده می‌توانند ترمیم زخم را مختل کنند.
• وجود چند کانون گسترده سرطان نیز ممکن است امکان حفظ پستان را کاهش دهد.

غده نگهبان اولین غده یا گروهی از غدد لنفاوی است که لنف پستان به آن‌ها تخلیه می‌شود.

با استفاده از ماده ردیاب، این غدد شناسایی و تعداد محدودی از آن‌ها برای بررسی پاتولوژی خارج می‌شوند.

هدف این روش بررسی وضعیت زیربغل با جراحی محدودتر در بیمار مناسب است.

• بسیاری از بیماران مبتلا به سرطان پستان اولیه که درگیری واضح غدد لنفاوی ندارند ممکن است کاندید باشند.
• نوع سرطان، مرحله بیماری و درمان‌های انجام‌شده قبل از جراحی در تصمیم‌گیری تأثیر دارند.
• این روش برای همه بیماران سرطان پستان ضروری یا مناسب نیست.

قبل از جراحی، وضعیت زیربغل با معاینه و تصویربرداری بررسی می‌شود.

حین جراحی، ردیاب برای شناسایی غدد نگهبان استفاده و غدد منتخب خارج می‌شوند.

پس از عمل، نتیجه پاتولوژی در تعیین نیاز به درمان‌های بیشتر زیربغل نقش دارد.

• درد، تورم و بی‌حسی محدود زیربغل ممکن است ایجاد شود.
• کبودی نیز در روزهای ابتدایی ممکن است دیده شود.
• شدت این مشکلات معمولاً از جراحی گسترده زیربغل کمتر است.

• ورم مزمن دست یا لنف‌ادم ممکن است رخ دهد، اما خطر آن از برداشت وسیع‌تر غدد کمتر است.
• عفونت و خونریزی نیز ممکن است ایجاد شوند.
• واکنش حساسیتی به بعضی مواد مورد استفاده نادر است.

• جراحی یا پرتودرمانی قبلی زیربغل ممکن است مسیر طبیعی لنف را تغییر دهد.
• چاقی نیز می‌تواند شناسایی غدد را دشوارتر کند.
• مرحله سرطان و درمان‌های قبلی در انتخاب این روش اهمیت دارند.

ماستکتومی جراحی برداشت تقریباً تمام بافت پستان است.

انواع مختلفی از ماستکتومی وجود دارد و در بعضی بیماران امکان حفظ بخشی از پوست یا نوک پستان وجود دارد.

انتخاب روش به وسعت سرطان و برنامه درمانی بیمار بستگی دارد.

• سرطان گسترده نسبت به حجم پستان یکی از دلایل مهم است.
• چندکانونی بودن بیماری یا عدم امکان پرتودرمانی نیز ممکن است انتخاب ماستکتومی را مطرح کند.
• در بعضی بیماران نیز ترجیح آگاهانه فرد پس از بررسی گزینه‌ها در تصمیم نقش دارد.

قبل از عمل، وسعت بیماری و امکان بازسازی بررسی می‌شود.

حین جراحی، بافت پستان برداشته و در صورت نیاز وضعیت غدد لنفاوی نیز ارزیابی می‌شود.

بعد از عمل، مراقبت از زخم، درن و حرکت مناسب شانه اهمیت دارد.

• درد و بی‌حسی پوست قفسه سینه شایع هستند.
• تجمع مایع یا سروما ممکن است ایجاد شود.
• احساس کشیدگی در ناحیه جراحی و شانه نیز در هفته‌های اول امکان دارد.

• عفونت و خونریزی از عوارض مهم هستند.
• اختلال ترمیم یا آسیب بخشی از پوست ممکن است رخ دهد.
• اگر جراحی وسیع غدد لنفاوی نیز انجام شود، خطر لنف‌ادم افزایش پیدا می‌کند.

• سیگار، چاقی و دیابت کنترل‌نشده احتمال عوارض زخم را افزایش می‌دهند.
• پرتودرمانی قبلی نیز می‌تواند بر ترمیم بافت اثر بگذارد.
• نوع و وسعت جراحی نیز در میزان خطر مؤثر هستند.

در این روش، کیسه صفرا از طریق چند برش کوچک شکمی خارج می‌شود.

دوربین و ابزارهای باریک وارد شکم می‌شوند و جراح ساختارهای مربوط به کیسه صفرا را شناسایی می‌کند.

این روش در بسیاری از بیماران مبتلا به سنگ علامت‌دار، روش رایج جراحی است.

• سنگ صفراوی علامت‌دار یکی از شایع‌ترین موارد است.
• التهاب حاد یا مزمن کیسه صفرا نیز می‌تواند نیاز به جراحی ایجاد کند.
• وجود سنگ بدون علامت در همه افراد به معنی ضرورت عمل نیست.

قبل از عمل، سونوگرافی و آزمایش‌های مربوط به کبد و صفرا بررسی می‌شوند.

حین جراحی، کیسه صفرا با دقت از ساختارهای اطراف جدا و خارج می‌شود.

پس از عمل، بیمار معمولاً در مدت نسبتاً کوتاهی قادر به راه رفتن و شروع تغذیه است.

• درد اطراف محل برش و نفخ شایع هستند.
• درد موقت شانه نیز ممکن است به دلیل گاز مورد استفاده در لاپاراسکوپی ایجاد شود.
• برخی بیماران مدتی نسبت به غذاهای بسیار چرب حساس‌تر می‌شوند.

• خونریزی و عفونت ممکن است رخ دهند.
• آسیب مجرای صفراوی از عوارض مهم ولی نادر است.
• نشت صفرا یا باقی ماندن سنگ در مجرای اصلی نیز ممکن است به درمان بیشتر نیاز داشته باشد.

• التهاب شدید می‌تواند جراحی را دشوارتر کند.
• چسبندگی ناشی از عمل‌های قبلی نیز ممکن است پیچیدگی عمل را افزایش دهد.
• در بعضی شرایط برای حفظ ایمنی بیمار لازم است جراحی از روش لاپاراسکوپی به باز تبدیل شود.

در جراحی فتق، محتویات بیرون‌زده به محل طبیعی بازگردانده و نقطه ضعیف دیواره شکم ترمیم می‌شود.

در بسیاری از موارد از مش برای تقویت دیواره استفاده می‌شود.

جراحی ممکن است به روش باز یا لاپاراسکوپی انجام شود.

• فتق دردناک، علامت‌دار یا در حال بزرگ شدن معمولاً برای جراحی ارزیابی می‌شود.
• نوع فتق، محل آن و شرایط عمومی بیمار اهمیت دارند.
• بعضی فتق‌های کوچک و کاملاً بدون علامت ممکن است فقط تحت نظر قرار گیرند.

قبل از عمل، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای مصرفی بیمار بررسی می‌شوند.

حین عمل، فتق ترمیم و در صورت نیاز دیواره با مش تقویت می‌شود.

پس از عمل، راه رفتن زودهنگام معمولاً مفید است اما فعالیت سنگین برای مدتی محدود می‌شود.

• درد، تورم و کبودی ناحیه عمل شایع هستند.
• احساس کشیدگی ممکن است برای مدتی باقی بماند.
• این علائم معمولاً با طی شدن دوره نقاهت کاهش پیدا می‌کنند.

• عفونت و خونریزی ممکن است ایجاد شوند.
• عود فتق یکی از عوارض احتمالی درازمدت است.
• برخی بیماران پس از جراحی فتق کشاله ران ممکن است درد مزمن ناحیه داشته باشند.

• چاقی، سیگار و دیابت کنترل‌نشده احتمال عارضه و عود را افزایش می‌دهند.
• سرفه و یبوست مزمن فشار روی محل ترمیم را بیشتر می‌کنند.
• فتق عودکرده نیز ممکن است جراحی پیچیده‌تری داشته باشد.

آپاندکتومی جراحی برداشت آپاندیس ملتهب است.

در بسیاری از بیماران این عمل از طریق چند برش کوچک و با روش لاپاراسکوپی انجام می‌شود.

اگر آپاندیس سوراخ شده باشد، ممکن است پاک‌سازی عفونت داخل شکم نیز ضروری باشد.

• بیشتر بیماران مبتلا به آپاندیسیت حاد برای جراحی ارزیابی می‌شوند.
• شدت التهاب و وجود آبسه یا سوراخ‌شدگی در برنامه درمان اثر دارد.
• در بعضی بیماران منتخب، درمان غیرجراحی ممکن است قابل بررسی باشد.

قبل از عمل، معاینه، آزمایش و در صورت نیاز تصویربرداری انجام می‌شود.

حین جراحی، آپاندیس جدا و خارج می‌شود.

پس از عمل ساده، بیمار معمولاً نسبتاً سریع به فعالیت معمول برمی‌گردد، اما در بیماری پیچیده دوره نقاهت طولانی‌تر است.

• درد محل برش و نفخ در روزهای اولیه شایع هستند.
• کاهش اشتها و خستگی نیز ممکن است دیده شوند.
• این علائم معمولاً به‌تدریج کاهش پیدا می‌کنند.

• عفونت زخم یا تشکیل آبسه داخل شکم ممکن است رخ دهد.
• خونریزی و آسیب ساختارهای اطراف نادر هستند.
• احتمال عفونت در آپاندیس سوراخ‌شده بیشتر است.

• تأخیر در مراجعه ممکن است احتمال سوراخ شدن آپاندیس را افزایش دهد.
• دیابت و ضعف سیستم ایمنی خطر عفونت را افزایش می‌دهند.
• سابقه چند جراحی شکمی نیز می‌تواند انجام لاپاراسکوپی را دشوارتر کند.

IORT روشی است که در آن در برخی بیماران منتخب، بخشی از پرتودرمانی مستقیماً در حین جراحی حفظ پستان به محل تومور داده می‌شود.

پس از خارج کردن تومور، دستگاه مخصوص دوز کنترل‌شده‌ای از اشعه را به بستر جراحی می‌رساند.

این روش باید در مرکز مجهز و با همکاری جراح، متخصص رادیوتراپی و تیم فیزیک پزشکی انجام شود.

• IORT برای همه بیماران مبتلا به سرطان پستان مناسب نیست.
• سن، اندازه و نوع تومور، وضعیت غدد لنفاوی و ویژگی‌های پاتولوژی در انتخاب بیمار اهمیت دارند.
• در بعضی بیماران، IORT جایگزین کامل پرتودرمانی خارجی نیست و ممکن است درمان تکمیلی لازم شود.

قبل از جراحی، بیمار باید از نظر معیارهای مناسب بودن درمان بررسی شود.

حین عمل پس از برداشت تومور، اپلیکاتور مناسب داخل بستر جراحی قرار می‌گیرد و پرتودرمانی انجام می‌شود.

بعد از عمل، گزارش نهایی پاتولوژی مشخص می‌کند آیا درمان اضافی لازم است یا خیر.

• قرمزی یا حساسیت پوست ممکن است ایجاد شود.
• تجمع مایع و سفتی بافت نیز ممکن است برای مدتی وجود داشته باشد.
• بعضی تغییرات بافتی به‌تدریج طی ماه‌های بعد کاهش پیدا می‌کنند.

• اختلال ترمیم زخم یا نکروز چربی ممکن است رخ دهد.
• در بعضی بیماران نتیجه پاتولوژی نهایی نشان می‌دهد که پرتودرمانی خارجی نیز لازم است.
• بنابراین انتخاب صحیح بیمار قبل از عمل اهمیت زیادی دارد.

• تومورهای پرخطر یا گسترده ممکن است برای این روش مناسب نباشند.
• سن پایین‌تر و بعضی ویژگی‌های نامطلوب پاتولوژی نیز می‌توانند انتخاب درمان را تغییر دهند.