دکتر محمد فرجی راد

آنوریسم مغزی به برآمدگی موضعی دیواره یکی از شریان‌های مغز گفته می‌شود.

این قسمت از رگ به دلیل ضعف دیواره می‌تواند به‌تدریج بزرگ‌تر شود.

بسیاری از آنوریسم‌های کوچک ممکن است هیچ علامتی ایجاد نکنند و به‌طور اتفاقی در تصویربرداری مغز شناسایی شوند.

مهم‌ترین نگرانی درباره بعضی آنوریسم‌ها احتمال پارگی و خونریزی زیرعنکبوتیه است.

ترکیبی از عوامل ژنتیکی و اکتسابی می‌تواند در ایجاد آنوریسم نقش داشته باشد.

فشار خون بالا و مصرف سیگار از عوامل مهم قابل اصلاح هستند.

سابقه خانوادگی آنوریسم و برخی بیماری‌های ژنتیکی نیز می‌توانند خطر را افزایش دهند.

آنوریسم‌ها بیشتر در محل انشعاب شریان‌های مغزی ایجاد می‌شوند.

• آنوریسم پاره‌نشده اغلب بدون علامت است.
• آنوریسم‌های بزرگ‌تر ممکن است باعث سردرد، دوبینی، افتادگی پلک، درد اطراف چشم یا اختلال بعضی اعصاب مغزی شوند.
• پارگی آنوریسم معمولاً با سردرد ناگهانی و بسیار شدید تظاهر می‌کند.
• تهوع، استفراغ، سفتی گردن، کاهش سطح هوشیاری یا تشنج نیز ممکن است ایجاد شوند.

• روش درمان بر اساس اندازه، محل و شکل آنوریسم، سن بیمار، بیماری‌های زمینه‌ای و احتمال پارگی انتخاب می‌شود.
• بعضی آنوریسم‌های کوچک ممکن است با تصویربرداری دوره‌ای پیگیری شوند.
• در آنوریسم‌هایی که نیاز به درمان دارند، جراحی میکروسکوپی و قرار دادن کلیپ روی گردن آنوریسم یکی از روش‌های درمان است.
• روش‌های اندوواسکولار مانند کویلینگ نیز در بسیاری از بیماران مورد استفاده قرار می‌گیرند.
• انتخاب میان این روش‌ها باید برای هر بیمار به‌صورت جداگانه انجام شود.

• آنوریسمی که به‌طور اتفاقی در CTA، MRA یا آنژیوگرافی پیدا شده است باید از نظر خطر پارگی ارزیابی شود.
• سابقه خانوادگی آنوریسم‌های متعدد نیز ممکن است نیازمند بررسی باشد.
• سردرد ناگهانی و شدید، کاهش هوشیاری یا بروز نقص عصبی جدید یک وضعیت اورژانسی محسوب می‌شود.

کنترل مناسب فشار خون اهمیت زیادی دارد.

ترک سیگار یکی از مهم‌ترین اقدامات قابل اصلاح است.

آنوریسم‌های شناخته‌شده باید طبق برنامه پزشکی پیگیری شوند.

خودداری از پیگیری یک آنوریسم فقط به دلیل نبود علائم می‌تواند خطرناک باشد؛ زیرا بسیاری از آنوریسم‌ها تا قبل از پارگی علامت واضحی ایجاد نمی‌کنند.

ناهنجاری شریانی‌وریدی یا AVM مجموعه‌ای غیرطبیعی از عروق است که در آن ارتباط مستقیم بین شریان‌ها و وریدها ایجاد می‌شود.

در حالت طبیعی خون از شریان به مویرگ و سپس ورید منتقل می‌شود.

در AVM شبکه طبیعی مویرگی وجود ندارد یا ناقص است.

این وضعیت می‌تواند باعث فشار غیرطبیعی بر عروق و افزایش خطر خونریزی شود.

بیشتر AVMهای مغزی از دوران رشد شکل گرفته‌اند و علت دقیق بسیاری از آنها مشخص نیست.

این ضایعات معمولاً ارثی نیستند، اگرچه در بعضی بیماری‌های ژنتیکی خاص احتمال ناهنجاری‌های عروقی افزایش پیدا می‌کند.

• برخی بیماران هیچ علامتی ندارند.
• تشنج، سردرد یا علائم عصبی موضعی ممکن است ایجاد شوند.
• اگر AVM خونریزی کند، بیمار ممکن است با سردرد شدید، ضعف یک طرف بدن، اختلال تکلم، تشنج یا کاهش هوشیاری مراجعه کند.

• درمان به محل، اندازه و ساختار AVM و همچنین سن و وضعیت بیمار بستگی دارد.
• جراحی میکروسکوپی، درمان اندوواسکولار و رادیوسرجری از روش‌های مورد استفاده هستند.
• در بعضی بیماران ترکیبی از این روش‌ها لازم می‌شود.
• هدف درمان کاهش خطر خونریزی آینده با کمترین آسیب به بافت سالم مغز است.

• هر AVM تشخیص‌داده‌شده نیازمند ارزیابی تخصصی است.
• تشنج جدید، سردرد غیرمعمول یا ایجاد نقص عصبی نیز باید بررسی شود.
• در صورت سردرد شدید ناگهانی یا ضعف و اختلال تکلم جدید، مراجعه فوری ضروری است.

• راه مشخصی برای جلوگیری از تشکیل AVM وجود ندارد.
• مهم‌ترین اقدام پس از تشخیص، ارزیابی خطر خونریزی و انتخاب برنامه مناسب پیگیری یا درمان است.

خونریزی زیرعنکبوتیه به ورود خون به فضای اطراف مغز گفته می‌شود.

یکی از مهم‌ترین علل آن پارگی آنوریسم مغزی است.

این نوع خونریزی می‌تواند باعث افزایش فشار داخل جمجمه و آسیب جدی مغز شود.

پارگی آنوریسم علت مهم خونریزی غیرتروماتیک زیرعنکبوتیه است.

آسیب سر و برخی ناهنجاری‌های عروقی نیز می‌توانند باعث خونریزی شوند.

• علامت کلاسیک، سردرد بسیار شدید و ناگهانی است که بیمار ممکن است آن را شدیدترین سردرد عمر خود توصیف کند.
• تهوع، استفراغ، خشکی گردن، حساسیت به نور، کاهش هوشیاری و تشنج نیز ممکن است دیده شوند.

• ابتدا وضعیت تنفس، گردش خون و فشار داخل جمجمه کنترل می‌شود.
• اگر علت آنوریسم پاره‌شده باشد، معمولاً لازم است آنوریسم با روش جراحی یا اندوواسکولار بسته شود تا احتمال خونریزی مجدد کاهش پیدا کند.
• بیمار همچنین از نظر عوارضی مانند وازواسپاسم، هیدروسفالی و اختلالات الکترولیتی تحت نظر قرار می‌گیرد.

• سردرد ناگهانی و شدید که طی چند ثانیه یا دقیقه به حداکثر شدت می‌رسد یک علامت اورژانسی است.
• نباید برای چنین سردردی منتظر نوبت معمولی پزشک ماند.

کنترل فشار خون و ترک سیگار اهمیت دارند.

افرادی که آنوریسم شناخته‌شده دارند باید برنامه پیگیری یا درمان خود را ادامه دهند.

تومور مغزی به رشد غیرطبیعی سلول‌ها در مغز یا ساختارهای اطراف آن گفته می‌شود.

برخی تومورها از خود مغز منشأ می‌گیرند و برخی از بخش دیگری از بدن به مغز گسترش پیدا می‌کنند.

تومورهای مغزی می‌توانند خوش‌خیم یا بدخیم باشند.

حتی یک تومور خوش‌خیم نیز در صورت قرار گرفتن در محل حساس یا ایجاد فشار بر مغز می‌تواند مشکل‌ساز شود.

علت دقیق بسیاری از تومورهای مغزی مشخص نیست.

تغییرات ژنتیکی سلول‌ها باعث رشد کنترل‌نشده آنها می‌شوند.

برخی بیماری‌های ژنتیکی و سابقه دریافت پرتو یونیزان می‌توانند احتمال بعضی انواع تومورها را افزایش دهند.

متاستازهای مغزی نیز از گسترش سرطان‌های سایر اعضای بدن ایجاد می‌شوند.

• علائم به محل و اندازه تومور بستگی دارند.
• سردرد جدید یا در حال تشدید، تشنج جدید، ضعف یک سمت بدن، اختلال گفتار، تغییر شخصیت، کاهش حافظه، اختلال تعادل یا تغییر بینایی ممکن است ایجاد شوند.
• تهوع و استفراغ، به‌خصوص در صورت افزایش فشار داخل جمجمه، ممکن است وجود داشته باشند.

• درمان کاملاً به نوع تومور وابسته است.
• در بعضی بیماران جراحی برای خارج کردن تومور و به‌دست آوردن نمونه پاتولوژی انجام می‌شود.
• هدف جراحی برداشتن بیشترین مقدار ایمن تومور بدون آسیب غیرضروری به بخش‌های مهم مغز است.
• پرتودرمانی و درمان‌های دارویی نیز ممکن است بر اساس نوع پاتولوژی لازم باشند.

• تشنج برای اولین بار، ضعف جدید اندام، اختلال تکلم یا تغییرات جدید بینایی نیازمند بررسی هستند.
• سردردی که به‌تدریج شدیدتر می‌شود یا همراه با استفراغ، اختلال هوشیاری یا علائم عصبی است نیز باید بررسی شود.

برای بیشتر تومورهای مغزی روش مشخصی برای پیشگیری وجود ندارد.

در بیمارانی که تومور شناخته‌شده دارند، پیگیری منظم MRI و ادامه برنامه درمان اهمیت زیادی دارد.

مننژیوم توموری است که از پرده‌های پوشاننده مغز و نخاع منشأ می‌گیرد.

بخش زیادی از مننژیوم‌ها رشد آهسته دارند و از نظر پاتولوژی خوش‌خیم هستند.

با این حال محل تومور می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد.

علت دقیق بیشتر موارد مشخص نیست.

افزایش سن، برخی عوامل هورمونی، سابقه پرتودرمانی و بیماری ژنتیکی NF2 با بعضی مننژیوم‌ها ارتباط دارند.

• بعضی مننژیوم‌ها به‌طور اتفاقی در MRI تشخیص داده می‌شوند.
• سردرد، تشنج، ضعف اندام، اختلال بینایی یا شنوایی و تغییرات رفتاری بسته به محل تومور ممکن است ایجاد شوند.

• مننژیوم کوچک و بدون علامت ممکن است فقط تحت پیگیری تصویربرداری قرار گیرد.
• در تومورهای بزرگ، در حال رشد یا علامت‌دار، جراحی می‌تواند مطرح شود.
• در برخی موارد رادیوسرجری یا پرتودرمانی نیز استفاده می‌شود.

• هر ضایعه تشخیص‌داده‌شده نیازمند ارزیابی از نظر اندازه، محل و سرعت رشد است.
• تشنج جدید یا ایجاد علائم عصبی اهمیت بیشتری دارد.

• پیشگیری مشخصی برای ایجاد مننژیوم وجود ندارد.
• در مواردی که درمان فوری لازم نیست، پیگیری منظم MRI اهمیت دارد.

کیست کلوئید ضایعه‌ای معمولاً خوش‌خیم است که اغلب در بطن سوم مغز ایجاد می‌شود.

محل شایع آن نزدیک سوراخ مونرو است؛ مسیری که مایع مغزی‌نخاعی از آن عبور می‌کند.

اگر کیست جریان مایع را مسدود کند ممکن است هیدروسفالی ایجاد شود.

این کیست معمولاً یک ضایعه تکاملی است و علت آن به روند شکل‌گیری ساختارهای مغز در دوران جنینی مربوط می‌شود.

وجود کیست به معنی سرطان نیست.

• بسیاری از کیست‌های کوچک ممکن است علامتی نداشته باشند.
• سردرد، تهوع، استفراغ، اختلال حافظه یا کاهش سطح هوشیاری در صورت انسداد جریان مایع ممکن است ایجاد شوند.

• کیست کوچک و بدون علامت ممکن است با MRI پیگیری شود.
• در صورت وجود هیدروسفالی، رشد کیست یا علائم قابل‌توجه، جراحی می‌تواند مطرح شود.
• روش جراحی می‌تواند بر اساس شرایط بیمار شامل روش اندوسکوپیک یا میکروسکوپی باشد.

• اگر کیست در MRI تشخیص داده شده است بهتر است توسط جراح مغز و اعصاب بررسی شود.
• سردرد شدید جدید، استفراغ یا کاهش سطح هوشیاری نیازمند ارزیابی فوری است.

• راهی برای جلوگیری از ایجاد کیست وجود ندارد.
• پیگیری مناسب در ضایعاتی که نیاز به جراحی فوری ندارند، مهم‌ترین اقدام برای تشخیص تغییر اندازه یا ایجاد هیدروسفالی است.

هیدروسفالی زمانی ایجاد می‌شود که مایع مغزی‌نخاعی بیش از حد در بطن‌های مغز تجمع پیدا کند.

این وضعیت می‌تواند باعث بزرگ شدن بطن‌ها و در بعضی بیماران افزایش فشار داخل جمجمه شود.

هیدروسفالی می‌تواند در کودکان و بزرگسالان ایجاد شود.

انسداد مسیر جریان مایع یکی از علل است.

تومور، کیست، خونریزی یا بعضی ناهنجاری‌های مادرزادی می‌توانند مسیر مایع را مسدود کنند.

اختلال در جذب مایع پس از خونریزی یا عفونت نیز ممکن است باعث هیدروسفالی شود.

• در بزرگسالان، سردرد، تهوع، اختلال تعادل، خواب‌آلودگی یا تغییرات شناختی ممکن است ایجاد شوند.
• در هیدروسفالی با فشار طبیعی یا NPH، مشکلات راه رفتن، کاهش عملکرد شناختی و اختلال کنترل ادرار از علائم مهم هستند.

• درمان به علت بیماری بستگی دارد.
• یکی از روش‌های شایع، قرار دادن شنت برای انتقال مایع اضافی از مغز به بخش دیگری از بدن است.
• در بعضی بیماران می‌توان از روش اندوسکوپیک مانند ونتریکولوستومی بطن سوم استفاده کرد.

• اختلال تدریجی راه رفتن و حافظه همراه با مشکلات ادراری در سالمندان نیازمند بررسی است.
• سردرد شدید، استفراغ و کاهش هوشیاری در بیمار دارای هیدروسفالی یا شنت می‌تواند اورژانسی باشد.

• در موارد شناخته‌شده، پیگیری منظم اهمیت دارد.
• بیماران دارای شنت باید علائم انسداد یا عفونت شنت را بشناسند.

آبسه مغزی تجمع چرک و عفونت در بافت مغز است.

اطراف محل عفونت معمولاً التهاب و تورم ایجاد می‌شود و با بزرگ شدن ضایعه، فشار داخل جمجمه می‌تواند افزایش پیدا کند.

عفونت ممکن است از سینوس‌ها، گوش یا دندان‌ها به مغز گسترش پیدا کند.

گاهی میکروب از طریق خون و از یک عفونت در قسمت دیگری از بدن به مغز می‌رسد.

ضربه باز سر یا بعضی جراحی‌ها نیز از علل کمتر شایع هستند.

• سردرد، تب و علائم عصبی ممکن است ایجاد شوند.
• تشنج، ضعف اندام، اختلال گفتار، خواب‌آلودگی یا تغییر وضعیت ذهنی نیز ممکن است دیده شوند.
• همه بیماران الزاماً تب واضح ندارند.

• آنتی‌بیوتیک داخل وریدی بخش اصلی درمان است.
• در آبسه‌های بزرگ‌تر یا مواردی که تشخیص میکروب لازم است، تخلیه با روش جراحی یا آسپیراسیون ممکن است انجام شود.
• درمان عفونت اولیه نیز اهمیت دارد.

• تب همراه با سردرد شدید و علائم عصبی نیازمند بررسی فوری است.
• تشنج جدید، ضعف اندام یا کاهش هوشیاری نیز باید اورژانسی بررسی شوند.

درمان مناسب عفونت‌های جدی گوش، سینوس و سایر قسمت‌های بدن می‌تواند خطر را کاهش دهد.

در افراد دارای نقص ایمنی، علائم عفونت باید جدی‌تر پیگیری شوند.

تومور نخاع می‌تواند در داخل نخاع، اطراف آن یا در استخوان‌های ستون فقرات ایجاد شود.

بعضی تومورها اولیه و بعضی ناشی از گسترش سرطان از سایر نقاط بدن هستند.

اهمیت این تومورها به احتمال فشار بر نخاع و ریشه‌های عصبی مربوط می‌شود.

علت به نوع تومور بستگی دارد.

برخی از سلول‌های عصبی یا پرده‌های نخاع منشأ می‌گیرند و برخی از مهره‌ها ایجاد می‌شوند.

متاستاز نیز یکی از علل مهم توده‌های ستون فقرات در بزرگسالان است.

• درد مداوم کمر یا گردن ممکن است یکی از علائم باشد.
• ضعف اندام، بی‌حسی، اختلال تعادل و مشکلات راه رفتن نیز ممکن است ایجاد شوند.
• درگیری شدید نخاع می‌تواند باعث اختلال کنترل ادرار یا مدفوع شود.

• درمان بر اساس نوع تومور و محل آن انجام می‌شود.
• جراحی برای برداشتن تومور یا کاهش فشار روی نخاع ممکن است لازم باشد.
• پرتودرمانی و درمان‌های دارویی نیز در بعضی تومورها استفاده می‌شوند.

• درد مداوم همراه با ضعف یا بی‌حسی اندام باید بررسی شود.
• اختلال جدید کنترل ادرار و مدفوع یا ضعف سریع پاها نیازمند ارزیابی فوری است.

• تشخیص زودهنگام فشار روی نخاع اهمیت زیادی دارد.
• در افراد دارای سابقه سرطان، درد جدید ستون فقرات همراه با علائم عصبی باید جدی گرفته شود.

دیسک بین‌مهره‌ای ساختاری انعطاف‌پذیر بین مهره‌هاست.

وقتی بخشی از ماده داخل دیسک از محل طبیعی خود خارج شود، فتق یا بیرون‌زدگی دیسک ایجاد می‌شود.

اگر دیسک به ریشه عصب فشار وارد کند، درد و علائم عصبی ممکن است ایجاد شوند.

تغییرات فرسایشی دیسک با افزایش سن یکی از عوامل اصلی است.

بلند کردن بار سنگین، حرکات ناگهانی یا فشار مکرر ممکن است در بعضی افراد باعث بروز علائم شوند.

اضافه‌وزن و سیگار نیز با مشکلات دیسک ارتباط دارند.

• کمردرد ممکن است وجود داشته باشد، اما علامت مهم‌تر درگیری عصب، درد تیرکشنده به پا یا سیاتیک است.
• گزگز، بی‌حسی یا ضعف عضلات پا نیز ممکن است ایجاد شوند.
• محل علائم به ریشه عصبی درگیر بستگی دارد.

• بیشتر بیماران به جراحی نیاز پیدا نمی‌کنند.
• فعال ماندن در حد تحمل، دارو، فیزیوتراپی و در برخی موارد تزریق می‌توانند استفاده شوند.
• در صورت درد مقاوم، ضعف پیشرونده یا فشار عصبی شدید، جراحی دیسک ممکن است مطرح شود.

• درد سیاتیکی که ادامه پیدا کند یا با ضعف همراه باشد نیازمند بررسی است.
• بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع، بی‌حسی ناحیه بین پاها یا ضعف شدید و جدید اندام از علائم اورژانسی هستند.

حفظ وزن مناسب، تقویت عضلات مرکزی بدن و رعایت تکنیک مناسب هنگام بلند کردن اجسام اهمیت دارند.

پرهیز از سیگار و فعالیت منظم نیز می‌تواند به سلامت ستون فقرات کمک کند.

تنگی کانال زمانی ایجاد می‌شود که فضای در دسترس برای اعصاب در ستون فقرات کاهش پیدا کند.

در کمر، این مشکل بیشتر در اثر تغییرات فرسایشی مرتبط با سن ایجاد می‌شود.

آرتروز مفاصل ستون فقرات، ضخیم شدن رباط‌ها، برجستگی دیسک و لغزش مهره‌ها می‌توانند فضای کانال را کاهش دهند.

این تغییرات معمولاً به‌تدریج ایجاد می‌شوند.

• درد یا سنگینی پاها هنگام ایستادن و راه رفتن از علائم شایع است.
• بیمار ممکن است مجبور شود پس از طی مسافت کوتاهی بنشیند یا به جلو خم شود.
• گزگز، بی‌حسی یا ضعف پاها نیز ممکن است ایجاد شوند.

• در موارد خفیف‌تر فیزیوتراپی، دارو و اصلاح فعالیت ممکن است کافی باشند.
• اگر علائم شدید و محدودکننده شوند یا ضعف عصبی ایجاد شود، جراحی برای آزاد کردن اعصاب ممکن است مطرح شود.

• کاهش تدریجی توان راه رفتن، ضعف پا یا درد مداوم نیازمند ارزیابی است.
• اختلال ناگهانی ادرار یا مدفوع نیازمند بررسی فوری است.

همه تغییرات فرسایشی قابل پیشگیری نیستند.

حفظ وزن مناسب، فعالیت منظم و کنترل بیماری‌های استخوانی و مفصلی می‌تواند به حفظ عملکرد کمک کند.

فتق دیسک گردن زمانی ایجاد می‌شود که بخشی از دیسک بین مهره‌های گردنی بیرون بزند و به ریشه عصبی یا نخاع فشار وارد کند.

فرسایش تدریجی دیسک یکی از عوامل اصلی است.

گاهی حرکات ناگهانی یا آسیب نیز در بروز علائم نقش دارند.

• گردن‌درد ممکن است به شانه و بازو انتشار پیدا کند.
• گزگز، بی‌حسی و ضعف دست نیز ممکن است ایجاد شوند.
• اگر نخاع تحت فشار باشد، بیمار ممکن است دچار اختلال تعادل، مشکلات راه رفتن یا کاهش مهارت دست‌ها شود.

• بسیاری از بیماران ابتدا با دارو، فیزیوتراپی و اصلاح فعالیت درمان می‌شوند.
• اگر فشار نخاع وجود داشته باشد یا ضعف پیشرونده ایجاد شود، جراحی ممکن است لازم باشد.

• ضعف دست یا پا، اختلال راه رفتن یا کاهش مهارت دست‌ها نیازمند بررسی است.
• گردن‌درد همراه با بی‌اختیاری یا علائم شدید نخاعی باید سریع ارزیابی شود.

حفظ وضعیت مناسب گردن هنگام کار، استراحت منظم در استفاده طولانی از رایانه و تقویت عضلات می‌تواند کمک‌کننده باشد.

شنت وسیله‌ای است که برای تخلیه مایع اضافی مغزی‌نخاعی از بطن‌های مغز استفاده می‌شود.

شنت معمولاً از یک لوله باریک و دریچه تشکیل شده است.

در شنت بطنی‌صفاقی، مایع از بطن مغز به داخل شکم منتقل می‌شود.

بخشی از کاتتر داخل یکی از بطن‌های مغز قرار می‌گیرد.

لوله از زیر پوست عبور داده شده و انتهای آن معمولاً در حفره شکم قرار می‌گیرد.

دریچه شنت جریان مایع را کنترل می‌کند.

• بیماران مبتلا به برخی انواع هیدروسفالی ممکن است نیاز به شنت داشته باشند.
• تصمیم بر اساس علت هیدروسفالی، سن، علائم و یافته‌های تصویربرداری گرفته می‌شود.

• کاهش تجمع مایع می‌تواند فشار واردشده به مغز را کاهش دهد.
• در بیمار مناسب ممکن است سردرد، اختلال راه رفتن یا سایر علائم ناشی از هیدروسفالی بهتر شوند.

• انسداد شنت، عفونت، تخلیه بیش از حد یا کمتر از نیاز و جابه‌جایی اجزای شنت ممکن است رخ دهند.
• گاهی بیمار در طول زندگی به جراحی مجدد برای اصلاح یا تعویض شنت نیاز پیدا می‌کند.

• بعد از عمل باید زخم و وضعیت عصبی بیمار بررسی شوند.
• بازگشت سردرد، استفراغ، خواب‌آلودگی، اختلال راه رفتن یا علائم قبلی می‌تواند احتمال اختلال عملکرد شنت را مطرح کند.
• تب یا قرمزی و درد روی مسیر شنت نیز نیازمند بررسی است.

جراحی تومور مغزی برای برداشتن کامل یا بخشی از یک ضایعه داخل جمجمه یا به‌دست آوردن نمونه جهت تشخیص انجام می‌شود.

هدف جراحی در هر بیمار متفاوت است.

در برخی موارد هدف خارج کردن کامل تومور و در بعضی دیگر کاهش حجم ضایعه یا گرفتن نمونه پاتولوژی است.

در بسیاری از موارد از روش کرانیوتومی استفاده می‌شود.

بخشی از استخوان جمجمه به‌طور موقت برداشته می‌شود تا جراح به ضایعه دسترسی پیدا کند.

روش‌های میکروسکوپی، تصویربرداری و سیستم‌های هدایت جراحی می‌توانند در برنامه‌ریزی کمک کنند.

• نوع تومور، اندازه، محل، علائم و وضعیت عمومی بیمار تعیین‌کننده هستند.
• همه تومورها نیاز به جراحی ندارند.
• در بعضی ضایعات کوچک و بدون علامت، پیگیری می‌تواند مناسب‌تر باشد.

• جراحی می‌تواند فشار ناشی از تومور را کاهش دهد و علائم را بهتر کند.
• همچنین نمونه بافتی برای تعیین تشخیص دقیق و برنامه‌ریزی درمان بعدی فراهم می‌کند.
• در بعضی تومورها خارج کردن کامل ضایعه می‌تواند درمان اصلی باشد.

• خونریزی، عفونت، تشنج و ایجاد یا تشدید اختلال عصبی از عوارض احتمالی هستند.
• خطرات تا حد زیادی به محل تومور و ارتباط آن با بخش‌های حیاتی مغز بستگی دارند.

• MRI و گاهی سایر بررسی‌های تصویربرداری پیش از جراحی انجام می‌شوند.
• داروهای بیمار و بیماری‌های زمینه‌ای نیز باید بررسی شوند.
• پس از جراحی، وضعیت هوشیاری و عملکرد عصبی تحت نظر قرار می‌گیرند.
• نتیجه پاتولوژی تعیین می‌کند آیا درمان‌های تکمیلی لازم هستند یا خیر.