دکتر پوران لایق

آکنه یا Acne Vulgaris یکی از شایع‌ترین بیماری‌های پوست است که بیشتر صورت، قفسه سینه، شانه و پشت را درگیر می‌کند. این بیماری زمانی ایجاد می‌شود که واحدهای مو و غدد چربی پوست دچار انسداد و التهاب شوند.

آکنه ممکن است به شکل جوش‌های سرسیاه و سرسفید، برجستگی‌های قرمز، جوش‌های چرکی یا ضایعات عمیق و دردناک ظاهر شود. شدت بیماری در افراد مختلف متفاوت است و بعضی افراد تنها چند جوش خفیف دارند، در حالی که در برخی بیماران ضایعات التهابی گسترده ایجاد می‌شود.

اهمیت درمان آکنه فقط به ظاهر جوش‌ها محدود نیست. آکنه شدید یا طولانی‌مدت ممکن است باعث ایجاد لک‌های قهوه‌ای، قرمزی پایدار یا اسکارهای فرورفته و برجسته شود که درمان آن‌ها دشوارتر از درمان خود جوش است.

افزایش ترشح چربی پوست یکی از عوامل اصلی است. تحت تأثیر هورمون‌ها، غدد چربی ممکن است فعال‌تر شوند و مقدار بیشتری سبوم تولید کنند.

هم‌زمان، سلول‌های مرده پوست ممکن است منافذ فولیکول مو را مسدود کنند. تجمع چربی و سلول‌های پوستی محیط مناسبی برای افزایش فعالیت باکتری‌های طبیعی پوست ایجاد می‌کند و در نتیجه التهاب شکل می‌گیرد.

تغییرات هورمونی دوران بلوغ، قاعدگی و برخی اختلالات هورمونی می‌توانند علائم را تشدید کنند. زمینه ژنتیکی، بعضی داروها، محصولات آرایشی چرب و اصطکاک مکرر پوست نیز ممکن است در تشدید بیماری نقش داشته باشند.

جوش سرسیاه و سرسفید از انواع غیرالتهابی آکنه هستند. در مراحل التهابی‌تر، برجستگی‌های قرمز، جوش‌های چرکی و ضایعات عمیق‌تر ایجاد می‌شوند.

ندول‌ها و کیست‌های آکنه در لایه‌های عمیق‌تر پوست شکل می‌گیرند و معمولاً دردناک‌تر هستند. این نوع ضایعات احتمال بیشتری برای باقی گذاشتن اسکار دائمی دارند.

بعد از بهبود جوش نیز ممکن است لک‌های قهوه‌ای یا قرمزی برای مدت طولانی باقی بمانند. شدت این تغییرات به نوع پوست، میزان التهاب و دستکاری جوش‌ها بستگی دارد.

درمان آکنه بر اساس نوع و شدت ضایعات انتخاب می‌شود. در بیماری خفیف ممکن است داروهای موضعی مانند رتینوئیدها، بنزوئیل پراکسید یا ترکیبات ضدالتهاب کافی باشند.

در آکنه متوسط تا شدید ممکن است درمان خوراکی نیز لازم شود. آنتی‌بیوتیک‌ها در شرایط مشخص و برای مدت محدود استفاده می‌شوند و در آکنه شدید یا مقاوم، ایزوترتینوئین می‌تواند پس از ارزیابی دقیق بیمار مطرح شود.

کنترل آکنه فعال معمولاً قبل از شروع درمان‌های اسکار اهمیت دارد. پس از کاهش جوش‌های جدید، بسته به نوع جای جوش می‌توان روش‌هایی مانند لایه‌برداری، میکرونیدلینگ، لیزر یا سایر درمان‌های ترمیمی را بررسی کرد.

اگر جوش‌ها عمیق، دردناک یا چرکی هستند، بهتر است درمان تخصصی زودتر آغاز شود؛ زیرا احتمال باقی ماندن جای جوش در این موارد بیشتر است.

آکنه‌ای که با درمان‌های بدون نسخه بهبود پیدا نمی‌کند، مرتب عود می‌کند یا روی اعتمادبه‌نفس و روابط اجتماعی فرد تأثیر گذاشته است نیز نیازمند بررسی است.

شروع ناگهانی آکنه شدید در بزرگسالی، به‌خصوص همراه با بی‌نظمی قاعدگی، افزایش موهای زائد یا سایر علائم هورمونی، ممکن است نیازمند بررسی علت زمینه‌ای باشد.

شست‌وشوی پوست با پاک‌کننده ملایم و مناسب نوع پوست می‌تواند تجمع چربی و آلودگی را کاهش دهد. شست‌وشوی بیش از حد یا استفاده از مواد خشن معمولاً کمکی به درمان نمی‌کند و ممکن است التهاب را بیشتر کند.

محصولات آرایشی و ضدآفتاب بهتر است دارای برچسب Non-comedogenic باشند تا احتمال مسدود کردن منافذ کمتر شود.

فشردن و دستکاری جوش‌ها باید تا حد امکان انجام نشود؛ زیرا این کار التهاب را افزایش داده و خطر ایجاد لک و اسکار را بیشتر می‌کند.

اگزما یا Dermatitis اصطلاحی برای گروهی از بیماری‌های التهابی پوست است که معمولاً با خارش، قرمزی، خشکی و التهاب همراه هستند. درماتیت آتوپیک، درماتیت تماسی و بعضی انواع درماتیت مزمن در این گروه قرار می‌گیرند.

بیماری ممکن است محدود به قسمت کوچکی از پوست باشد یا نواحی وسیع‌تری را درگیر کند. در بسیاری از بیماران دوره‌هایی از بهبود و تشدید وجود دارد.

خارش یکی از مهم‌ترین مشکلات اگزما است؛ زیرا خاراندن مداوم می‌تواند پوست را زخمی کرده و چرخه خارش و التهاب را شدیدتر کند.

در درماتیت آتوپیک، سد محافظ پوست عملکرد طبیعی خود را به‌طور کامل انجام نمی‌دهد و رطوبت سریع‌تر از سطح پوست از دست می‌رود. در نتیجه پوست خشک‌تر و حساس‌تر می‌شود.

زمینه ژنتیکی و واکنش‌های سیستم ایمنی در ایجاد بیماری نقش دارند. برخی بیماران سابقه خانوادگی اگزما، آسم یا آلرژی دارند.

در درماتیت تماسی، تماس با موادی مانند شوینده‌ها، فلزات، مواد آرایشی، عطرها یا مواد شیمیایی ممکن است باعث التهاب شود. یافتن محرک اصلی در کنترل طولانی‌مدت بیماری اهمیت زیادی دارد.

خشکی و خارش از شایع‌ترین علائم هستند. پوست ممکن است قرمز، پوسته‌پوسته یا ترک‌خورده شود.

در دوره‌های شدید، تاول‌های کوچک، ترشح یا دلمه نیز ممکن است ایجاد شوند. خاراندن مکرر پوست می‌تواند باعث ضخیم شدن آن شود.

اگر باکتری وارد پوست آسیب‌دیده شود، درد، ترشح چرکی، دلمه زرد یا گسترش قرمزی ممکن است نشانه عفونت ثانویه باشد.

مرطوب‌کننده‌ها بخش اساسی درمان هستند و باید حتی در زمانی که التهاب کاهش یافته نیز به‌طور منظم استفاده شوند. هدف تقویت سد پوستی و کاهش خشکی است.

در دوره‌های التهاب، داروهای ضدالتهاب موضعی مانند کورتیکواستروئیدها یا سایر داروهای تنظیم‌کننده ایمنی ممکن است تجویز شوند. انتخاب قدرت دارو به محل درگیری، سن بیمار و شدت بیماری بستگی دارد.

در اگزمای گسترده یا مقاوم ممکن است نوردرمانی یا داروهای سیستمیک در نظر گرفته شوند. در صورت شک به حساسیت تماسی نیز انجام بررسی‌های تخصصی می‌تواند به یافتن عامل محرک کمک کند.

اگزمایی که با مراقبت‌های ساده و مرطوب‌کننده کنترل نمی‌شود یا خارش آن خواب بیمار را مختل می‌کند، نیازمند ارزیابی است.

گسترش سریع ضایعات، درد، ترشح یا دلمه چرکی ممکن است نشان‌دهنده عفونت باشد و باید بررسی شود.

عود مکرر اگزما پس از تماس با مواد خاص نیز می‌تواند مطرح‌کننده حساسیت تماسی باشد و شناسایی علت در جلوگیری از تکرار بیماری اهمیت دارد.

مرطوب نگه داشتن پوست یکی از مؤثرترین اقدامات برای کاهش دفعات عود است. بهتر است مرطوب‌کننده بلافاصله پس از حمام روی پوست استفاده شود.

حمام طولانی با آب بسیار گرم، شوینده‌های قوی و محصولات معطر می‌توانند خشکی و التهاب را افزایش دهند.

شناسایی و کاهش تماس با محرک‌های شخصی مانند مواد شوینده، دستکش نامناسب یا محصولات آرایشی حساسیت‌زا می‌تواند نقش مهمی در کنترل بیماری داشته باشد.

پسوریازیس یک بیماری التهابی و مزمن پوست است که به دلیل افزایش سرعت چرخه تولید سلول‌های سطح پوست ایجاد می‌شود. سلول‌هایی که در حالت طبیعی طی چند هفته به سطح پوست می‌رسند، در پسوریازیس بسیار سریع‌تر تولید می‌شوند.

تجمع این سلول‌ها باعث ایجاد پلاک‌های ضخیم، قرمز و پوسته‌دار می‌شود. بیماری مسری نیست و از طریق تماس با بیمار منتقل نمی‌شود.

پسوریازیس فقط یک مشکل ظاهری پوست نیست و در برخی بیماران می‌تواند ناخن‌ها یا مفاصل را نیز درگیر کند.

اختلال در تنظیم سیستم ایمنی نقش اصلی را دارد. سلول‌های ایمنی به اشتباه واکنش التهابی ایجاد می‌کنند و سرعت تکثیر سلول‌های پوست افزایش می‌یابد.

زمینه ژنتیکی نیز اهمیت زیادی دارد و وجود پسوریازیس در اعضای خانواده احتمال ابتلا را افزایش می‌دهد.

استرس، بعضی عفونت‌ها، سیگار، چاقی، آسیب پوست و برخی داروها ممکن است باعث شروع یا تشدید حملات بیماری شوند.

پلاک‌های قرمز با پوسته‌های سفید یا نقره‌ای از علائم کلاسیک بیماری هستند. آرنج، زانو، پوست سر و قسمت پایین کمر از محل‌های شایع‌اند.

خارش، خشکی و ترک‌خوردگی پوست نیز ممکن است وجود داشته باشد. درگیری ناخن می‌تواند باعث ایجاد فرورفتگی‌های کوچک، ضخیم شدن یا جدا شدن ناخن شود.

اگر بیمار دچار درد، تورم یا خشکی مفصل شود، احتمال آرتریت پسوریاتیک مطرح است و باید بررسی شود.

در بیماری محدود، داروهای موضعی و مرطوب‌کننده‌ها معمولاً اولین مرحله درمان هستند. نوع دارو بر اساس محل و شدت بیماری انتخاب می‌شود.

در بیماری گسترده‌تر، نوردرمانی با UVB می‌تواند یکی از گزینه‌ها باشد. نوردرمانی باید با دستگاه استاندارد و دوز کنترل‌شده انجام شود.

در پسوریازیس متوسط تا شدید، داروهای خوراکی، تزریقی یا بیولوژیک ممکن است استفاده شوند. انتخاب درمان به شدت بیماری، بیماری‌های همراه و پاسخ به درمان‌های قبلی بستگی دارد.

ضایعات گسترده، خارش شدید، اختلال خواب یا تأثیر بیماری بر فعالیت‌های اجتماعی از دلایل مراجعه هستند.

اگر درمان‌های قبلی مؤثر نبوده‌اند یا بیماری مرتب عود می‌کند، ممکن است نیاز به تغییر روش درمان وجود داشته باشد.

درد یا تورم مفاصل در بیمار مبتلا به پسوریازیس اهمیت ویژه‌ای دارد و باید برای تشخیص آرتریت پسوریاتیک بررسی شود.

راه قطعی برای جلوگیری از ایجاد بیماری در فرد مستعد وجود ندارد، اما کنترل عوامل تشدیدکننده می‌تواند دفعات عود را کاهش دهد.

حفظ وزن مناسب، قطع سیگار، مدیریت استرس و مراقبت از پوست اهمیت دارند.

مصرف منظم داروها طبق تجویز پزشک و قطع نکردن خودسرانه درمان نیز در جلوگیری از تشدید ناگهانی بیماری نقش دارد.

کهیر با برجستگی‌های متورم و خارش‌داری مشخص می‌شود که ممکن است قرمز یا همرنگ پوست باشند. هر ضایعه معمولاً طی چند ساعت ناپدید می‌شود اما ضایعه جدید ممکن است در محل دیگری ایجاد شود.

اگر بیماری کمتر از شش هفته ادامه داشته باشد کهیر حاد و اگر بیشتر از شش هفته ادامه پیدا کند کهیر مزمن نامیده می‌شود.

در برخی بیماران علاوه بر ضایعات سطحی، تورم عمقی لب‌ها، پلک‌ها یا سایر قسمت‌ها نیز ایجاد می‌شود که آنژیوادم نام دارد.

آزاد شدن موادی مانند هیستامین از سلول‌های ایمنی پوست باعث افزایش نفوذپذیری عروق و ایجاد تورم و خارش می‌شود.

در کهیر حاد، عفونت‌ها، بعضی داروها یا مواد غذایی ممکن است محرک باشند. با این حال همیشه نمی‌توان علت مشخصی پیدا کرد.

در کهیر مزمن، برخلاف تصور عمومی، آلرژی غذایی علت اکثر موارد نیست و در بسیاری از بیماران مکانیسم‌های خودایمنی یا علل نامشخص نقش دارند.

ضایعات برجسته و خارش‌دار که شکل و اندازه آن‌ها مرتب تغییر می‌کند علامت اصلی است. معمولاً یک ضایعه ثابت بیشتر از ۲۴ ساعت باقی نمی‌ماند.

خارش می‌تواند شدید باشد و خواب یا تمرکز بیمار را مختل کند.

تورم لب‌ها یا پلک‌ها ممکن است همراه کهیر ایجاد شود. تورم زبان و گلو یا مشکل تنفسی یک وضعیت متفاوت و خطرناک‌تر است.

آنتی‌هیستامین‌های نسل جدید درمان اصلی بسیاری از موارد هستند و مقدار مصرف باید بر اساس شرایط بیمار تنظیم شود.

اگر عامل مشخصی مانند یک دارو باعث کهیر شده باشد، حذف آن در صورت امکان اهمیت دارد.

در کهیر مزمن مقاوم، درمان‌های تخصصی‌تر مانند داروهای بیولوژیک یا سایر روش‌های تنظیم سیستم ایمنی ممکن است مطرح شوند.

کهیری که بیش از شش هفته ادامه دارد یا مرتب عود می‌کند باید بررسی شود.

همراهی کهیر با تب، درد مفصل یا ضایعاتی که بیش از یک روز در یک محل باقی می‌مانند ممکن است نیازمند بررسی علت‌های دیگر باشد.

تورم زبان یا گلو، تنگی نفس و احساس خفگی نیازمند مراجعه فوری به اورژانس است.

اگر یک محرک مشخص مانند دارو، گرما، سرما یا فشار شناسایی شده باشد، کاهش مواجهه با آن می‌تواند تعداد حملات را کاهش دهد.

ثبت زمان حملات و شرایط همراه می‌تواند در یافتن محرک‌های واقعی کمک‌کننده باشد.

رژیم‌های بسیار محدودکننده غذایی بدون شواهد مشخص معمولاً لازم نیستند و بهتر است فقط در صورت وجود ارتباط قابل‌اعتماد با یک ماده غذایی انجام شوند.

عفونت قارچی می‌تواند پوست بدن، کشاله ران، پا، پوست سر یا ناخن‌ها را درگیر کند. قارچ‌های پوستی از کراتین موجود در لایه سطحی پوست، مو و ناخن استفاده می‌کنند.

ظاهر بیماری در نقاط مختلف بدن متفاوت است. قارچ تنه معمولاً ضایعات حلقه‌ای ایجاد می‌کند، در حالی که قارچ پا بیشتر با پوسته‌ریزی و خارش بین انگشتان همراه است.

قارچ ناخن نیز می‌تواند باعث ضخیم شدن و تغییر رنگ ناخن شود و درمان آن معمولاً طولانی‌تر از عفونت سطحی پوست است.

گرما و رطوبت محیط مناسبی برای رشد قارچ فراهم می‌کنند. تعریق زیاد، کفش بسته و باقی ماندن پوست در حالت مرطوب خطر بیماری را افزایش می‌دهد.

تماس مستقیم با فرد یا حیوان آلوده و استفاده مشترک از حوله، کفش یا وسایل شخصی نیز ممکن است باعث انتقال شود.

دیابت، ضعف سیستم ایمنی و بعضی بیماری‌های زمینه‌ای می‌توانند احتمال عفونت شدیدتر یا مکرر را افزایش دهند.

خارش، قرمزی و پوسته‌ریزی از علائم شایع هستند. در قارچ بدن ممکن است ضایعه به‌صورت حلقه‌ای با حاشیه فعال دیده شود.

قارچ پوست سر می‌تواند باعث پوسته‌ریزی و ریزش مو در نواحی مشخص شود و بیشتر در کودکان دیده می‌شود.

در قارچ ناخن، ناخن ممکن است زرد یا سفید، ضخیم، شکننده و از بستر جدا شود.

عفونت‌های محدود پوست معمولاً با داروهای ضدقارچ موضعی درمان می‌شوند. دارو باید مدت کافی استفاده شود و قطع زودهنگام ممکن است باعث عود شود.

درگیری پوست سر، ناخن یا عفونت‌های بسیار گسترده معمولاً به داروی خوراکی نیاز دارند.

قبل از شروع درمان طولانی‌مدت قارچ ناخن، تأیید تشخیص اهمیت دارد؛ زیرا بیماری‌هایی مانند پسوریازیس ناخن می‌توانند ظاهر مشابه ایجاد کنند.

اگر ضایعات گسترده‌اند، پوست سر یا ناخن درگیر شده یا درمان موضعی نتیجه نداده است، مراجعه مناسب است.

افراد مبتلا به دیابت یا ضعف سیستم ایمنی بهتر است عفونت پا را جدی‌تر پیگیری کنند.

مصرف خودسرانه کرم‌های حاوی کورتون می‌تواند ظاهر قارچ را تغییر دهد و باعث گسترش عفونت شود؛ در چنین شرایطی تشخیص تخصصی اهمیت دارد.

خشک نگه داشتن پوست، به‌خصوص بین انگشتان پا، در کاهش رشد قارچ مؤثر است.

جوراب باید مرتب تعویض شود و کفش فرصت خشک شدن داشته باشد. استفاده از دمپایی در رختکن و حمام عمومی نیز مفید است.

استفاده نکردن مشترک از حوله، کفش و ابزار ناخن می‌تواند احتمال انتقال را کاهش دهد.

زونا در اثر فعال شدن مجدد ویروس واریسلا زوستر، همان ویروسی که باعث آبله‌مرغان می‌شود، ایجاد می‌شود. پس از آبله‌مرغان ویروس برای سال‌ها به‌صورت غیرفعال در اعصاب باقی می‌ماند.

هنگام فعال شدن دوباره، ویروس در مسیر یک عصب حرکت می‌کند و معمولاً باعث درد و تاول در یک نوار محدود از یک سمت بدن می‌شود.

بیماری در افراد مسن و کسانی که سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند شایع‌تر است.

کاهش کنترل سیستم ایمنی روی ویروس زمینه فعال شدن آن را فراهم می‌کند. افزایش سن یکی از عوامل اصلی است.

برخی بیماری‌ها و داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی نیز خطر زونا را افزایش می‌دهند.

زونا از فرد دیگری «گرفته» نمی‌شود؛ اما فرد مبتلا می‌تواند ویروس آبله‌مرغان را به فردی که ایمنی ندارد منتقل کند.

درد، سوزش یا حساسیت پوست ممکن است چند روز قبل از تاول‌ها شروع شود.

سپس مجموعه‌ای از تاول‌ها روی زمینه قرمز و معمولاً فقط در یک سمت بدن ظاهر می‌شوند.

در برخی بیماران، درد پس از بهبود ضایعات برای هفته‌ها یا ماه‌ها باقی می‌ماند که به آن نورالژی پس از زونا گفته می‌شود.

داروهای ضدویروس اگر در روزهای ابتدایی بیماری شروع شوند می‌توانند مدت و شدت علائم را کاهش دهند.

کنترل درد بخش مهمی از درمان است و نوع دارو به شدت درد و شرایط بیمار بستگی دارد.

درگیری چشم نیازمند درمان سریع است؛ زیرا ممکن است بینایی را تهدید کند.

ایجاد درد و تاول یک‌طرفه باید در اولین فرصت بررسی شود تا درمان ضدویروس در زمان مناسب شروع شود.

زونا روی صورت، اطراف چشم یا بینی نیازمند توجه ویژه است.

افراد دارای ضعف سیستم ایمنی، سالمندان و بیمارانی که ضایعات بسیار گسترده دارند نیز بهتر است سریع‌تر مراجعه کنند.

واکسن زونا در گروه‌های سنی و شرایط پزشکی توصیه‌شده می‌تواند احتمال بیماری و عوارض آن را کاهش دهد.

افراد مبتلا تا زمانی که تمام تاول‌ها خشک نشده‌اند باید از تماس مستقیم ضایعات با افراد فاقد ایمنی، زنان باردار و افراد دچار ضعف سیستم ایمنی جلوگیری کنند.

کنترل مناسب بیماری‌های زمینه‌ای و رعایت توصیه‌های واکسیناسیون اهمیت دارد.

ویتیلیگو یک بیماری اکتسابی پوست است که در آن سلول‌های تولیدکننده رنگدانه یا ملانوسیت‌ها کاهش پیدا می‌کنند یا از بین می‌روند. نتیجه این فرایند ایجاد لکه‌های سفید واضح روی پوست است.

لکه‌ها ممکن است کوچک و محدود باقی بمانند یا به‌تدریج گسترش پیدا کنند. صورت، دست‌ها، اطراف چشم و دهان، آرنج‌ها و نواحی تناسلی از محل‌های شایع هستند.

ویتیلیگو مسری نیست و تماس با بیمار باعث انتقال بیماری نمی‌شود.

مهم‌ترین مکانیسم شناخته‌شده، واکنش خودایمنی علیه سلول‌های تولیدکننده رنگدانه است. سیستم ایمنی این سلول‌ها را به اشتباه هدف قرار می‌دهد.

زمینه ژنتیکی نیز اهمیت دارد و برخی بیماران سابقه خانوادگی ویتیلیگو یا بیماری‌های خودایمنی دارند.

استرس اکسیداتیو و برخی عوامل محیطی نیز در مطالعات به‌عنوان عوامل احتمالی مطرح شده‌اند، اما علت بیماری معمولاً ترکیبی است.

علامت اصلی لکه‌های سفید با مرز نسبتاً مشخص است. پوست از نظر بافت معمولاً طبیعی باقی می‌ماند و پوسته‌ریزی یا زخم وجود ندارد.

در برخی نواحی موهای روی لکه نیز ممکن است سفید شوند.

بیماری ممکن است برای مدت طولانی ثابت بماند یا در دوره‌هایی به‌سرعت پیشرفت کند.

انتخاب درمان به وسعت بیماری، محل ضایعات، سن بیمار و میزان فعالیت ویتیلیگو بستگی دارد. داروهای موضعی ضدالتهاب یا تنظیم‌کننده سیستم ایمنی ممکن است برای نواحی محدود استفاده شوند.

نوردرمانی Narrowband UVB یا NB-UVB یکی از روش‌های شناخته‌شده برای ویتیلیگوی گسترده‌تر است. جلسات معمولاً چند بار در هفته و برای چند ماه ادامه پیدا می‌کنند.

دکتر پوران لایق در مطالعات بالینی مربوط به NB-UVB و درمان‌های ترکیبی ویتیلیگو مشارکت داشته است؛ بنابراین این بیماری یکی از زمینه‌های شاخص علمی او محسوب می‌شود.

ایجاد اولین لکه سفید بهتر است بررسی شود؛ زیرا بیماری‌های مختلفی می‌توانند ظاهر مشابه ویتیلیگو داشته باشند.

گسترش سریع لکه‌ها، درگیری صورت یا ایجاد لکه‌های متعدد جدید نشان می‌دهد بیماری ممکن است فعال باشد.

افراد مبتلا به ویتیلیگو ممکن است در شرایط خاص نیاز به بررسی برخی بیماری‌های خودایمنی همراه نیز داشته باشند.

روش قطعی برای جلوگیری از شروع ویتیلیگو در فرد مستعد وجود ندارد.

محافظت نواحی سفید در برابر نور خورشید اهمیت زیادی دارد؛ زیرا این قسمت‌ها ملانین کافی ندارند و سریع‌تر دچار آفتاب‌سوختگی می‌شوند.

استفاده از ضدآفتاب مناسب همچنین اختلاف رنگ بین پوست سالم و نواحی سفید را کمتر می‌کند.

لک پوستی اصطلاحی عمومی برای نواحی تیره‌تر از پوست اطراف است و علت‌های مختلفی دارد. ملاسما، لک پس از التهاب، کک‌ومک و لنتیگوی خورشیدی از انواع شایع هستند.

ملاسما بیشتر به شکل لکه‌های قهوه‌ای و قرینه روی گونه‌ها، پیشانی و بالای لب دیده می‌شود و در زنان شایع‌تر است.

لنتیگوهای خورشیدی معمولاً پس از سال‌ها مواجهه با آفتاب روی صورت، دست و قسمت‌های در معرض نور ایجاد می‌شوند.

افزایش تولید ملانین یا تجمع رنگدانه در لایه‌های مختلف پوست عامل اصلی بسیاری از لک‌ها است.

نور فرابنفش و نور مرئی نقش مهمی در ایجاد یا تشدید ملاسما دارند. تغییرات هورمونی، بارداری و زمینه ژنتیکی نیز تأثیرگذار هستند.

التهاب ناشی از آکنه، اگزما یا برخی اقدامات پوستی نیز ممکن است باعث ایجاد لک پس از التهاب شود.

ملاسما معمولاً به شکل لکه‌های قهوه‌ای یا خاکستری قرینه روی صورت دیده می‌شود.

لنتیگوهای خورشیدی بیشتر ضایعات قهوه‌ای مشخص و منفرد هستند که روی نواحی در معرض نور ظاهر می‌شوند.

هر لک جدید یا غیرمعمول را نباید به‌صورت خودکار یک مشکل زیبایی تلقی کرد؛ زیرا بعضی ضایعات پوستی نیاز به تشخیص پزشکی دارند.

ضدآفتاب پایه اصلی درمان بسیاری از لک‌ها است. بدون محافظت مناسب در برابر نور، احتمال عود یا مقاومت به درمان افزایش پیدا می‌کند.

داروهای روشن‌کننده و ترکیبات تنظیم‌کننده تولید رنگدانه ممکن است بر اساس نوع لک تجویز شوند. لایه‌برداری شیمیایی یا برخی روش‌های دستگاهی نیز در بیماران منتخب قابل استفاده هستند.

برای برخی لنتیگوهای خورشیدی، لیزرهای مخصوص ضایعات رنگدانه‌ای ممکن است کاربرد داشته باشند. دکتر لایق در مطالعه‌ای درباره درمان لنتیگوی خورشیدی با Q-Switched Nd:YAG 532 nm مشارکت داشته است.

اگر یک لک جدید به‌سرعت بزرگ می‌شود، شکل نامنظم دارد یا چند رنگ شده است، باید قبل از هر درمان زیبایی بررسی شود.

خونریزی، زخم شدن یا تغییر قابل‌توجه یک ضایعه رنگدانه‌ای نیز از علائم مهم هستند.

ملاسما یا لک‌هایی که بعد از درمان‌های متعدد عود می‌کنند نیز ممکن است نیازمند اصلاح روش درمان و مراقبت در برابر نور باشند.

استفاده روزانه از ضدآفتاب مناسب مهم‌ترین اقدام است. ضدآفتاب باید به مقدار کافی استفاده و در شرایط لازم تجدید شود.

استفاده از کلاه و کاهش تماس مستقیم با نور شدید نیز مفید است.

در افرادی که مستعد لک پس از التهاب هستند، درمان سریع و صحیح آکنه و سایر التهاب‌های پوست و پرهیز از اقدامات تهاجمی غیرضروری اهمیت دارد.

زگیل ضایعه‌ای خوش‌خیم است که بر اثر عفونت با برخی انواع ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV ایجاد می‌شود. ویروس باعث افزایش رشد سلول‌های سطحی پوست می‌شود.

زگیل ممکن است روی دست، پا، صورت یا سایر قسمت‌های بدن ایجاد شود. شکل ضایعات بسته به محل متفاوت است.

زگیل کف پا ممکن است به دلیل فشار وزن به سمت داخل رشد کند و هنگام راه رفتن دردناک شود.

ویروس HPV از طریق تماس مستقیم یا ورود از خراش‌های کوچک پوست منتقل می‌شود.

محیط‌های مرطوب عمومی مانند استخرها و رختکن‌ها می‌توانند احتمال تماس را افزایش دهند.

ضعف سیستم ایمنی نیز ممکن است باعث ایجاد زگیل‌های متعدد یا مقاوم شود.

زگیل معمولی اغلب به شکل برجستگی زبر و سفت دیده می‌شود. نقاط سیاه کوچک داخل ضایعه ممکن است عروق ریز لخته‌شده باشند.

زگیل کف پا هنگام ایستادن یا راه رفتن می‌تواند درد ایجاد کند.

زگیل‌های صاف کوچک‌تر هستند و ممکن است تعداد زیادی از آن‌ها روی صورت یا دست‌ها دیده شوند.

برخی زگیل‌ها به‌مرور خودبه‌خود از بین می‌روند، اما در صورت درد، گسترش یا مشکل زیبایی می‌توان درمان را شروع کرد.

داروهای موضعی مانند سالیسیلیک اسید و کرایوتراپی با نیتروژن مایع از درمان‌های شناخته‌شده هستند.

در زگیل‌های مقاوم روش‌های دیگری از جمله برخی انواع ایمونوتراپی داخل ضایعه ممکن است استفاده شوند. دکتر لایق در مطالعه مقایسه‌ای ایمونوتراپی و کرایوتراپی زگیل مشارکت داشته است.

اگر تشخیص ضایعه مشخص نیست، بهتر است قبل از درمان بررسی شود. بعضی ضایعات ممکن است ظاهری شبیه زگیل داشته باشند.

زگیل‌های متعدد، دردناک، خونریزی‌دهنده یا مقاوم به درمان نیز نیازمند بررسی هستند.

افراد دارای ضعف سیستم ایمنی یا دیابت بهتر است برای ضایعات پا درمان خودسرانه انجام ندهند.

دستکاری و کندن زگیل می‌تواند باعث انتشار ویروس به نواحی دیگر شود.

استفاده از دمپایی در استخر و رختکن و استفاده نکردن مشترک از وسایل شخصی می‌تواند خطر انتقال را کاهش دهد.

اصلاح مو روی ناحیه دارای زگیل نیز ممکن است ویروس را به قسمت‌های مجاور منتقل کند و باید با احتیاط انجام شود.

گال یک بیماری مسری پوست است که توسط یک انگل بسیار کوچک به نام Sarcoptes scabiei ایجاد می‌شود. این انگل در لایه سطحی پوست تونل‌های کوچکی ایجاد می‌کند و واکنش ایمنی بدن موجب خارش شدید می‌شود.

گال به رعایت نکردن بهداشت شخصی محدود نیست و هر فردی می‌تواند پس از تماس نزدیک با فرد مبتلا دچار بیماری شود.

انتقال بیشتر از طریق تماس پوستی طولانی‌مدت اتفاق می‌افتد و در خانواده‌ها، خوابگاه‌ها و مراکز تجمعی می‌تواند چند نفر را هم‌زمان درگیر کند.

در نوع شدیدتر موسوم به گال دلمه‌ای، تعداد انگل‌ها بسیار بیشتر است و قابلیت انتقال بیماری افزایش پیدا می‌کند.

انگل ماده پس از انتقال به پوست وارد لایه سطحی می‌شود و در آن تخم‌گذاری می‌کند.

سیستم ایمنی نسبت به انگل و مواد دفعی آن واکنش نشان می‌دهد و خارش ایجاد می‌شود.

در اولین ابتلا ممکن است چند هفته طول بکشد تا علائم ظاهر شوند، بنابراین فرد می‌تواند پیش از تشخیص نیز بیماری را منتقل کند.

تماس کوتاه معمولی همیشه کافی برای انتقال نیست و تماس نزدیک و طولانی یا استفاده مشترک از لباس و رختخواب نقش بیشتری دارد.

خارش شدید شبانه مشخص‌ترین علامت است و ممکن است خواب بیمار را به‌طور جدی مختل کند.

ضایعات کوچک و خارش‌دار اغلب بین انگشتان، مچ دست، اطراف ناف، کمر و نواحی تناسلی ظاهر می‌شوند.

در بعضی بیماران خطوط ظریف یا تونل‌های کوچک روی پوست قابل مشاهده است.

خاراندن شدید می‌تواند پوست را زخمی کند و زمینه عفونت باکتریایی ثانویه را فراهم کند.

درمان با داروهای ضدانگل موضعی یا در شرایط خاص داروی خوراکی انجام می‌شود.

یکی از نکات بسیار مهم این است که فقط فرد علامت‌دار نباید درمان شود و افراد دارای تماس نزدیک معمولاً باید هم‌زمان طبق توصیه پزشک درمان شوند.

دارو باید دقیقاً روی نواحی توصیه‌شده و برای مدت تعیین‌شده باقی بماند و در بسیاری از رژیم‌ها تکرار درمان پس از چند روز ضروری است.

خارش ممکن است حتی پس از نابودی انگل برای چند هفته ادامه پیدا کند و این موضوع همیشه به معنی شکست درمان نیست.

خارش شبانه شدید که چند عضو خانواده هم‌زمان به آن مبتلا شده‌اند احتمال گال را افزایش می‌دهد.

اگر درمان خودسرانه انجام شده اما علائم همچنان ادامه دارد، ممکن است نحوه استفاده از دارو یا درمان اطرافیان کامل نبوده باشد.

وجود دلمه‌های گسترده در افراد سالمند یا دارای ضعف ایمنی می‌تواند مطرح‌کننده نوع شدیدتر بیماری باشد.

ایجاد زخم، چرک یا درد روی ضایعات نیز ممکن است نشان‌دهنده عفونت ثانویه باشد.

درمان هم‌زمان افراد تماس نزدیک مهم‌ترین اقدام برای جلوگیری از رفت‌وبرگشت بیماری در خانواده است.

لباس‌ها، ملحفه‌ها و حوله‌هایی که در روزهای اخیر استفاده شده‌اند باید طبق توصیه‌های بهداشتی شسته و مدیریت شوند.

تا زمانی که درمان مناسب انجام نشده است، تماس پوستی نزدیک باید محدود شود.

استفاده مشترک از لباس، رختخواب و حوله با فرد مبتلا نیز بهتر است متوقف شود.

ریزش موی الگوی زنانه شایع‌ترین علت کاهش تدریجی تراکم مو در زنان است. در این بیماری فولیکول‌های مو به‌تدریج کوچک‌تر می‌شوند و موهای ضخیم جای خود را به موهای نازک‌تر می‌دهند.

برخلاف الگوی مردانه، خط جلوی مو در بسیاری از زنان تا حد زیادی حفظ می‌شود و کاهش تراکم بیشتر در قسمت مرکزی و بالای سر دیده می‌شود.

بیماری معمولاً به‌آرامی پیشرفت می‌کند و ممکن است سال‌ها ادامه داشته باشد.

عوامل ژنتیکی نقش مهمی دارند. حساسیت فولیکول‌ها به هورمون‌های آندروژنی نیز ممکن است در بعضی بیماران مؤثر باشد.

افزایش سن، به‌خصوص پس از یائسگی، می‌تواند باعث آشکارتر شدن کاهش تراکم مو شود.

بعضی زنان هم‌زمان دارای کمبود آهن، بیماری تیروئید یا مشکلات هورمونی هستند که می‌توانند ریزش را تشدید کنند و باید جداگانه بررسی شوند.

کم‌پشتی تدریجی در فرق سر و افزایش دیده شدن پوست سر از علائم اصلی است.

موها به‌تدریج نازک‌تر می‌شوند و قطر تارهای مو یکسان نیست.

برخلاف آلوپسی آره‌آتا، معمولاً یک منطقه کاملاً بدون مو و صاف ایجاد نمی‌شود.

ماینوکسیدیل یکی از درمان‌های اصلی و شناخته‌شده است. نتیجه درمان تدریجی است و معمولاً چند ماه زمان نیاز دارد.

در بعضی بیماران و بر اساس شرایط پزشکی، درمان‌های خوراکی یا روش‌های تکمیلی ممکن است مطرح شوند.

دکتر پوران لایق در کارآزمایی‌های بالینی مرتبط با ماینوکسیدیل خوراکی و موضعی و ستیریزین موضعی در زنان مبتلا به FPHL مشارکت داشته و ریزش موی زنانه یکی از زمینه‌های علمی شاخص او محسوب می‌شود.

اگر فرق سر به‌تدریج بازتر شده یا حجم مو کاهش پیدا کرده است، مراجعه زودهنگام مناسب است؛ زیرا حفظ فولیکول‌های موجود معمولاً آسان‌تر از بازگرداندن فولیکول‌های بسیار ضعیف‌شده است.

ریزش همراه با بی‌نظمی قاعدگی، افزایش موهای زائد یا آکنه ممکن است نیازمند بررسی هورمونی باشد.

ریزش بسیار سریع یا ناگهانی نیز ممکن است از نوع دیگری باشد و باید علت آن مشخص شود.

به دلیل نقش ژنتیک، جلوگیری کامل از بیماری همیشه امکان‌پذیر نیست.

تشخیص زودهنگام و ادامه منظم درمان می‌تواند سرعت پیشرفت را کاهش دهد.

داشتن تغذیه متعادل و درمان کمبودهای واقعی مانند آهن نیز مهم است، اما مصرف خودسرانه مکمل بدون اثبات کمبود توصیه نمی‌شود.

ریزش موی الگوی مردانه یا Androgenetic Alopecia شایع‌ترین علت کم‌پشتی مو در مردان است.

بیماری معمولاً با عقب رفتن خط رویش مو در دو طرف پیشانی یا کاهش تراکم ناحیه تاج سر شروع می‌شود.

فولیکول‌های مستعد به‌تدریج کوچک‌تر می‌شوند و تارهای مو نازک، کوتاه و کم‌رنگ‌تر می‌شوند.

اگر بیماری سال‌ها ادامه پیدا کند، بعضی فولیکول‌ها به حدی کوچک می‌شوند که پاسخ درمانی آن‌ها محدودتر خواهد شد.

ژنتیک و حساسیت فولیکول مو به هورمون دی‌هیدروتستوسترون یا DHT عوامل اصلی هستند.

DHT از تبدیل تستوسترون ایجاد می‌شود و در افراد مستعد موجب کوچک شدن تدریجی فولیکول‌های مشخصی در پوست سر می‌شود.

سطح تستوسترون فرد لزوماً بالا نیست و مسئله اصلی حساسیت ژنتیکی فولیکول‌هاست.

بیماری ممکن است از اواخر نوجوانی شروع شود یا در دهه‌های بعد آشکار شود.

عقب رفتن خط رویش مو در شقیقه‌ها یکی از الگوهای شایع است.

کاهش تراکم در تاج سر نیز ممکن است هم‌زمان یا جداگانه اتفاق بیفتد.

موهای ناحیه درگیر به‌تدریج نازک‌تر می‌شوند و تفاوت قطر تارهای مو قابل مشاهده می‌شود.

ریزش تکه‌ای، زخم، پوسته شدید یا التهاب واضح با الگوی معمول مردانه سازگار نیست و باید جداگانه بررسی شود.

ماینوکسیدیل موضعی یکی از درمان‌های شناخته‌شده است و برای حفظ نتیجه باید به‌طور مداوم استفاده شود.

فیناستراید خوراکی نیز در بسیاری از مردان می‌تواند روند کوچک شدن فولیکول‌ها را کاهش دهد، اما باید درباره عوارض احتمالی و شرایط مصرف با پزشک مشورت شود.

در بعضی بیماران سایر درمان‌های دارویی یا روش‌های کمکی نیز ممکن است بررسی شوند، اما شواهد علمی روش‌های مختلف یکسان نیست.

کاشت مو برای فردی که الگوی ریزش نسبتاً پایدار دارد و بانک موی مناسبی دارد می‌تواند گزینه ترمیمی باشد، اما جایگزین کنترل روند ریزش موهای باقی‌مانده نیست.

اگر خط مو به‌سرعت در حال عقب رفتن است یا تراکم تاج سر کاهش پیدا کرده، ارزیابی زودهنگام امکان درمان در مرحله‌ای را فراهم می‌کند که فولیکول بیشتری هنوز فعال است.

ریزش بسیار سریع و منتشر ممکن است ناشی از بیماری دیگری باشد و نباید خودکار به الگوی مردانه نسبت داده شود.

خارش، التهاب یا پوسته شدید پوست سر نیز باید بررسی شود.

افرادی که قصد کاشت مو دارند بهتر است ابتدا علت و میزان پایداری ریزش آن‌ها مشخص شود.

جلوگیری کامل از بیماری ژنتیکی ممکن نیست.

درمان زودهنگام می‌تواند سرعت پیشرفت را کاهش دهد و تعداد بیشتری از موهای موجود را حفظ کند.

رژیم غذایی سالم و درمان کمبودهای واقعی برای سلامت کلی مو مفید است، اما نمی‌تواند جایگزین درمان اختصاصی آلوپسی آندروژنتیک شود.

مصرف دارو یا مکمل‌های تبلیغاتی بدون ارزیابی پزشکی ممکن است باعث اتلاف زمان و پیشرفت بیشتر بیماری شود.

آلوپسی آره‌آتا یک بیماری خودایمنی است که معمولاً باعث ایجاد نواحی گرد یا بیضی بدون مو می‌شود.

پوست ناحیه اغلب صاف است و اسکار یا تخریب دائمی فولیکول وجود ندارد؛ بنابراین امکان رشد مجدد مو وجود دارد.

شدت بیماری از یک ناحیه کوچک تا ریزش گسترده موهای سر یا بدن متفاوت است.

سیستم ایمنی به اشتباه فولیکول مو را هدف قرار می‌دهد و رشد مو موقتاً متوقف می‌شود.

زمینه ژنتیکی در برخی بیماران وجود دارد و ممکن است همراه بیماری‌های خودایمنی دیگر دیده شود.

استرس ممکن است در بعضی بیماران با شروع بیماری هم‌زمان باشد، اما تنها علت آلوپسی آره‌آتا محسوب نمی‌شود.

یک یا چند ناحیه صاف و بدون مو شایع‌ترین تظاهر است.

ابرو، مژه، ریش یا سایر قسمت‌های بدن نیز ممکن است درگیر شوند.

در بعضی بیماران تغییراتی مانند فرورفتگی‌های کوچک روی ناخن مشاهده می‌شود.

نوع درمان به سن بیمار، تعداد نواحی و وسعت بیماری بستگی دارد.

در ضایعات محدود، داروهای موضعی یا تزریق کورتیکواستروئید داخل ضایعه ممکن است استفاده شود.

در بیماری گسترده‌تر، درمان‌های تنظیم‌کننده سیستم ایمنی و روش‌های جدیدتر ممکن است در نظر گرفته شوند.

هر ریزش موی ناگهانی و منطقه‌ای بهتر است بررسی شود؛ زیرا قارچ پوست سر و برخی بیماری‌های دیگر نیز می‌توانند ریزش مو ایجاد کنند.

گسترش سریع نواحی، درگیری ابرو و مژه یا ریزش بخش بزرگی از مو نیازمند ارزیابی تخصصی است.

تغییرات ناخن همراه با ریزش مو نیز باید به پزشک اطلاع داده شود.

روش قطعی برای جلوگیری از شروع بیماری وجود ندارد.

محافظت از پوست سر در نواحی بدون مو در برابر آفتاب اهمیت دارد.

در صورت عود بیماری، مراجعه زودهنگام می‌تواند امکان شروع درمان در مراحل محدودتر را فراهم کند.

درماتیت سبورئیک بیماری التهابی مزمن و عودکننده‌ای است که بیشتر نواحی دارای غدد چربی فراوان مانند پوست سر، ابروها، اطراف بینی و پشت گوش را درگیر می‌کند.

شوره سر می‌تواند شکل خفیف همین بیماری باشد.

این مشکل مسری نیست و نشانه رعایت نکردن بهداشت نیز محسوب نمی‌شود.

چربی پوست و واکنش بدن به مخمرهای طبیعی جنس Malassezia در ایجاد بیماری نقش دارند.

زمینه فردی و ژنتیکی نیز اهمیت دارد.

استرس، هوای سرد و بعضی بیماری‌های زمینه‌ای ممکن است باعث تشدید علائم شوند.

پوسته‌های سفید یا زرد روی پوست سر، خارش و قرمزی شایع هستند.

پوسته‌ریزی ممکن است اطراف ابروها، بینی و گوش نیز دیده شود.

در دوره‌های شدید، پوست ممکن است بسیار ملتهب و حساس شود.

شامپوهای ضدقارچ و ضدشوره از درمان‌های اصلی پوست سر هستند.

در دوره‌های التهاب شدید ممکن است برای مدت کوتاه از داروهای ضدالتهاب موضعی استفاده شود.

بیماری معمولاً مزمن است و پس از کنترل ممکن است درمان نگهدارنده برای جلوگیری از عود لازم باشد.

شوره‌ای که با شامپوهای معمول کنترل نمی‌شود و با قرمزی یا خارش شدید همراه است بهتر است بررسی شود.

پوسته‌ریزی شدید همراه با ریزش مو ممکن است ناشی از بیماری دیگری مانند پسوریازیس یا قارچ باشد.

درگیری وسیع صورت یا ایجاد زخم نیز نیازمند ارزیابی است.

استفاده منظم از شامپوی درمانی یا نگهدارنده می‌تواند دفعات عود را کاهش دهد.

شست‌وشوی مناسب و منظم پوست سر به کنترل چربی و پوسته کمک می‌کند.

مدیریت استرس و شناسایی عواملی که در هر فرد باعث تشدید بیماری می‌شوند نیز مفید است.

تغییر شکل یا رنگ ناخن می‌تواند در اثر بیماری‌های مختلف ایجاد شود و همیشه به معنی قارچ ناخن نیست.

قارچ، پسوریازیس، ضربه، التهاب اطراف ناخن، بیماری‌های پوستی و بعضی بیماری‌های عمومی بدن می‌توانند ظاهر ناخن را تغییر دهند.

بنابراین تشخیص علت قبل از شروع درمان اهمیت زیادی دارد.

عفونت قارچی یکی از علل شایع ضخیم شدن و تغییر رنگ ناخن است.

آسیب مکرر، کفش تنگ یا مانیکور و پدیکور تهاجمی نیز می‌تواند صفحه ناخن را تخریب کند.

در پسوریازیس یا بعضی بیماری‌های التهابی نیز رشد ناخن از ریشه مختل می‌شود.

تغییر رنگ، ضخیم شدن، شکنندگی، ایجاد شیار یا جدا شدن ناخن از بستر از علائم شایع هستند.

تورم و درد اطراف ناخن ممکن است نشان‌دهنده التهاب یا عفونت باشد.

وجود نوار تیره جدید روی یک ناخن نیز نیازمند بررسی دقیق است.

درمان کاملاً به علت بستگی دارد. قارچ ممکن است به داروی موضعی یا خوراکی نیاز داشته باشد.

پسوریازیس ناخن درمان متفاوتی دارد و با داروی ضدقارچ بهبود پیدا نمی‌کند.

در موارد تغییر رنگ مشکوک، ممکن است بررسی دقیق‌تر یا نمونه‌برداری لازم شود.

تغییر مداوم رنگ یا شکل ناخن، ضخیم شدن شدید و درد از دلایل مراجعه هستند.

اگر چند ناخن به‌طور هم‌زمان تغییر کرده‌اند ممکن است بیماری زمینه‌ای یا پوستی وجود داشته باشد.

نوار سیاه جدید یا گسترش رنگدانه به پوست اطراف ناخن باید سریع‌تر بررسی شود.

ناخن‌ها باید خشک و تمیز نگه داشته شوند و از تماس طولانی دست با آب و شوینده‌ها جلوگیری شود.

ابزار مانیکور و پدیکور نباید مشترک باشد و ضدعفونی مناسب اهمیت دارد.

کوتاه کردن بیش از حد کوتیکول و آسیب مکرر به ریشه ناخن می‌تواند زمینه التهاب و عفونت را فراهم کند.

پمفیگوس گروهی از بیماری‌های خودایمنی نسبتاً نادر است که باعث ایجاد تاول‌های شکننده روی پوست و مخاط می‌شود.

در پمفیگوس ولگاریس، زخم‌های دهانی بسیار شایع هستند و گاهی قبل از ضایعات پوستی ایجاد می‌شوند.

بیماری در صورت درمان نشدن می‌تواند گسترده و جدی شود و نیازمند پیگیری تخصصی است.

سیستم ایمنی آنتی‌بادی‌هایی علیه پروتئین‌هایی تولید می‌کند که سلول‌های سطح پوست را به یکدیگر متصل نگه می‌دارند.

با از بین رفتن این اتصال، سلول‌ها از هم جدا می‌شوند و تاول ایجاد می‌شود.

این بیماری مسری نیست و از فرد دیگری منتقل نمی‌شود.

تاول‌های شل که به‌راحتی پاره می‌شوند و نواحی زخمی روی پوست از علائم مهم هستند.

زخم‌های دردناک دهان ممکن است غذا خوردن و نوشیدن را دشوار کنند.

درگیری وسیع پوست می‌تواند خطر عفونت و از دست رفتن مایعات را افزایش دهد.

هدف درمان کاهش تولید آنتی‌بادی‌های بیماری‌زا و کنترل سیستم ایمنی است.

کورتیکواستروئیدها و سایر داروهای سرکوب‌کننده یا تنظیم‌کننده سیستم ایمنی استفاده می‌شوند.

در سال‌های اخیر داروهایی مانند ریتوکسیماب در درمان بسیاری از بیماران نقش مهمی پیدا کرده‌اند. پیگیری آزمایش‌ها و عوارض داروها نیز بخش ضروری درمان است.

تاول‌های مکرر بدون علت، به‌خصوص همراه با زخم دهان، باید بررسی شوند.

زخم دهانی طولانی‌مدت که به درمان‌های معمول پاسخ نمی‌دهد نیز ممکن است نیازمند بررسی درماتولوژیک باشد.

گسترش سریع ضایعات یا علائم عفونت نیازمند مراجعه سریع‌تر است.

روش شناخته‌شده‌ای برای جلوگیری از شروع بیماری وجود ندارد.

پس از تشخیص، مصرف منظم دارو و پیگیری پزشکی برای جلوگیری از عود اهمیت دارد.

قطع ناگهانی و خودسرانه داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی می‌تواند باعث تشدید شدید بیماری شود.

سالک یا Cutaneous Leishmaniasis یک بیماری عفونی پوست است که توسط انگل‌های جنس Leishmania ایجاد می‌شود. انگل معمولاً از طریق گزش پشه خاکی آلوده به انسان منتقل می‌شود.

بیماری بیشتر نواحی باز بدن مانند صورت، دست‌ها و پاها را درگیر می‌کند. ضایعه ممکن است برای ماه‌ها باقی بماند و پس از بهبود نیز اسکار ایجاد کند.

مشهد و برخی مناطق خراسان از مناطق مهم ابتلا به بعضی انواع سالک در ایران هستند و این موضوع اهمیت تشخیص صحیح بیماری را در این منطقه افزایش می‌دهد.

پشه خاکی پس از تغذیه از میزبان آلوده می‌تواند انگل را هنگام گزش فرد دیگر وارد پوست کند.

انگل داخل سلول‌های سیستم ایمنی تکثیر می‌شود و واکنش دفاعی بدن در محل باعث تشکیل ضایعه می‌شود.

نوع انگل، وضعیت سیستم ایمنی و محل ضایعه می‌تواند بر ظاهر و روند بیماری تأثیر بگذارد.

ضایعه ممکن است ابتدا به شکل برجستگی کوچکی ظاهر شود که به‌تدریج بزرگ‌تر می‌شود.

در ادامه ممکن است مرکز آن زخم شود و حاشیه برجسته‌ای ایجاد کند. بسیاری از ضایعات درد زیادی ندارند مگر اینکه عفونت ثانویه ایجاد شود.

سالک ممکن است یک ضایعه منفرد یا چندین ضایعه ایجاد کند و ظاهر آن گاهی با بیماری‌های دیگر اشتباه می‌شود.

انتخاب درمان به گونه انگل، تعداد و اندازه ضایعات، محل درگیری، سن بیمار و شرایط عمومی او بستگی دارد.

برای برخی ضایعات محدود، تزریق مگلومین آنتیمونیات (Meglumine Antimoniate - Glucantime) داخل ضایعه، کرایوتراپی یا درمان‌های موضعی ممکن است استفاده شود.

در بیماری گسترده یا شرایط خاص درمان سیستمیک لازم می‌شود. دکتر پوران لایق در مطالعات متعدد درباره درمان‌های مختلف سالک از جمله گلوکانتیم، کرایوتراپی و آمفوتریسین B مشارکت داشته است.

زخمی که طی چند هفته بهبود پیدا نمی‌کند، به‌خصوص در فردی که در منطقه اندمیک زندگی می‌کند، باید بررسی شود.

ضایعات صورت، اطراف چشم، گوش، لب یا روی مفاصل اهمیت بیشتری دارند؛ زیرا اسکار یا اختلال عملکرد در این نواحی می‌تواند مشکل‌ساز باشد.

وجود چندین ضایعه، بیماری در کودک یا فرد دارای ضعف سیستم ایمنی نیز نیازمند ارزیابی تخصصی است.

کاهش گزش پشه خاکی مهم‌ترین روش پیشگیری است. پوشاندن پوست در ساعات فعالیت حشره و استفاده از مواد دافع حشرات می‌تواند خطر گزش را کاهش دهد.

توری مناسب روی پنجره‌ها و محل خواب نیز مفید است.

کنترل مخازن بیماری و حشرات ناقل در مناطق اندمیک نیازمند اقدامات بهداشتی در سطح جامعه است.

کرایوتراپی روشی است که در آن سرمای بسیار شدید برای تخریب کنترل‌شده بافت هدف استفاده می‌شود. نیتروژن مایع رایج‌ترین ماده مورد استفاده است و دمای بسیار پایین آن باعث یخ زدن سلول‌ها می‌شود.

پزشک نیتروژن مایع را با اسپری یا ابزار مخصوص روی ضایعه اعمال می‌کند. زمان تماس و تعداد چرخه‌های انجماد بر اساس نوع، اندازه و ضخامت ضایعه متفاوت است.

پس از فریز شدن، بافت آسیب‌دیده طی روزها یا هفته‌های بعد از بین می‌رود و پوست جدید در محل ایجاد می‌شود.

برخی زگیل‌های پوستی از شایع‌ترین موارد استفاده از کرایوتراپی هستند.

برخی ضایعات خوش‌خیم یا پیش‌سرطانی پوست نیز ممکن است با این روش درمان شوند، اما قبل از فریز کردن باید تشخیص دقیق باشد.

کرایوتراپی در سالک محدود نیز در شرایط خاص کاربرد دارد و دکتر لایق در پژوهش‌های درمان سالک با این روش مشارکت داشته است.

قبل از کرایوتراپی: نوع ضایعه باید مشخص شود. اگر ضایعه رنگدانه‌ای یا از نظر بدخیمی مشکوک باشد، ممکن است ابتدا نمونه‌برداری لازم باشد.

حین کرایوتراپی: بیمار معمولاً احساس سرمای شدید، سوزش یا درد کوتاه‌مدت دارد. زمان درمان معمولاً کوتاه است.

بعد از کرایوتراپی: قرمزی، تورم یا تاول می‌تواند ایجاد شود. محل باید تمیز نگه داشته شود و تاول یا پوسته نباید به‌زور برداشته شود.

درد و سوزش موقت در ساعات اول شایع است.

تورم، تاول و تشکیل پوسته بخشی از واکنش طبیعی پوست محسوب می‌شوند.

در برخی افراد ممکن است برای مدتی رنگ پوست محل درمان تیره‌تر یا روشن‌تر شود.

تغییر دائمی رنگ پوست، به‌خصوص در پوست‌های تیره‌تر، ممکن است رخ دهد.

ایجاد اسکار یا آسیب عصب سطحی در درمان‌های عمیق یا نواحی حساس از عوارض کمتر شایع است.

عفونت ثانویه نادر است اما در صورت افزایش درد، ترشح یا قرمزی باید بررسی شود.

افراد دارای اختلال گردش خون شدید یا برخی بیماری‌های حساس به سرما نیازمند ارزیابی بیشتری هستند.

ضایعاتی که تشخیص آن‌ها مشخص نیست نباید صرفاً برای حذف ظاهری فریز شوند.

پوست‌هایی که به‌راحتی دچار لک می‌شوند نیز ممکن است بعد از کرایوتراپی تغییر رنگ بیشتری داشته باشند.

نوردرمانی استفاده پزشکی و کنترل‌شده از طول موج‌های مشخص اشعه فرابنفش است. یکی از رایج‌ترین روش‌ها Narrowband UVB یا NB-UVB است.

در این روش بیمار در دستگاه مخصوص قرار می‌گیرد و پوست برای مدت کوتاه و دقیق در معرض نور قرار می‌گیرد. مقدار اشعه در هر جلسه بر اساس نوع پوست و واکنش بیمار تنظیم می‌شود.

درمان معمولاً به چند جلسه در هفته و یک دوره چندماهه نیاز دارد و نتیجه به‌صورت تدریجی ایجاد می‌شود.

ویتیلیگو یکی از بیماری‌هایی است که می‌تواند با NB-UVB درمان شود، به‌خصوص هنگامی که نواحی متعددی از بدن درگیر باشند.

پسوریازیس و برخی انواع اگزمای گسترده نیز ممکن است به نوردرمانی پاسخ دهند.

نوع بیماری، وسعت آن، داروهای مصرفی و سابقه مشکلات پوستی ناشی از نور باید قبل از شروع درمان بررسی شوند.

قبل از نوردرمانی: سابقه سرطان پوست، حساسیت غیرطبیعی به نور و داروهای مصرفی بررسی می‌شود.

حین نوردرمانی: چشم‌ها با عینک مخصوص محافظت می‌شوند و فقط نواحی موردنظر در معرض نور قرار می‌گیرند.

بعد از نوردرمانی: بیمار باید قرمزی غیرعادی یا سوختگی را گزارش کند. تماس اضافی با آفتاب نیز باید کنترل شود.

خشکی پوست، خارش و قرمزی خفیف از عوارض شایع هستند.

پوست ممکن است به‌تدریج تیره‌تر شود؛ این تغییر در برخی بیماری‌ها طبیعی است.

اگر دوز نور زیاد باشد ممکن است واکنشی مشابه آفتاب‌سوختگی ایجاد شود.

سوختگی شدید پوست از عوارض مهم ولی قابل پیشگیری با تنظیم صحیح دوز است.

مواجهه تجمعی طولانی‌مدت با اشعه فرابنفش می‌تواند باعث پیری زودرس پوست شود.

خطر سرطان پوست به نوع نوردرمانی، دوز تجمعی و عوامل خطر فرد بستگی دارد و باید هنگام درمان‌های طولانی‌مدت در نظر گرفته شود.

بیماران دارای برخی بیماری‌های حساس به نور ممکن است کاندید مناسبی نباشند.

سابقه بعضی سرطان‌های پوست باید قبل از شروع درمان مطرح شود.

داروهایی که حساسیت پوست به نور را افزایش می‌دهند نیز ممکن است نیازمند توقف یا تنظیم درمان باشند.

لیزرهای رنگدانه‌ای انرژی نور را با طول موج مشخص به داخل پوست می‌فرستند. رنگدانه ملانین این انرژی را جذب می‌کند و هدف درمانی تخریب انتخابی تجمعات رنگدانه با کمترین آسیب به بافت اطراف است.

یکی از دستگاه‌های مورد استفاده برای برخی ضایعات، Q-Switched Nd:YAG Laser است. طول موج و تنظیمات دستگاه باید بر اساس نوع ضایعه و رنگ پوست انتخاب شود.

پس از تابش، رنگدانه‌ها به ذرات کوچک‌تر تبدیل می‌شوند و طی زمان توسط فرایندهای طبیعی بدن پاک می‌شوند.

برخی لنتیگوهای خورشیدی و ضایعات رنگدانه‌ای خوش‌خیم ممکن است کاندید درمان لیزری باشند.

تشخیص دقیق قبل از لیزر ضروری است. هر لک قهوه‌ای یا خال نباید بدون بررسی با لیزر حذف شود.

نوع پوست نیز اهمیت دارد؛ زیرا پوست‌های تیره‌تر ممکن است بیشتر مستعد تغییر رنگ بعد از التهاب باشند.

قبل از لیزر: نوع ضایعه، سابقه آفتاب گرفتن و مصرف دارو بررسی می‌شود. پوست برنزه یا آفتاب‌سوخته برای بسیاری از لیزرها مناسب نیست.

حین لیزر: بیمار و درمانگر از محافظ چشم مخصوص استفاده می‌کنند. تنظیمات دستگاه بر اساس پوست و نوع ضایعه انتخاب می‌شود.

بعد از لیزر: ضدآفتاب و پرهیز از آفتاب اهمیت زیادی دارد. قرمزی و پوسته موقت نباید دستکاری شود.

قرمزی و تورم خفیف در ساعات یا روزهای اول شایع هستند.

تیره‌تر شدن موقت ضایعه یا تشکیل پوسته می‌تواند بخشی از روند درمان باشد.

احساس سوزش یا گرما معمولاً کوتاه‌مدت است.

لک تیره پس از التهاب یا روشن شدن بیش از حد پوست ممکن است رخ دهد.

استفاده از انرژی نامناسب می‌تواند باعث تاول، سوختگی یا اسکار شود.

درمان ضایعه‌ای که تشخیص آن مشخص نیست می‌تواند تشخیص بیماری‌های مهم را به تأخیر بیندازد؛ بنابراین ارزیابی پزشکی قبل از لیزر ضروری است.

برنزه بودن پوست، سابقه لک شدید بعد از التهاب و پوست‌های تیره‌تر نیازمند انتخاب دقیق‌تر تنظیمات هستند.

برخی داروها و بیماری‌های پوستی فعال نیز ممکن است احتمال عارضه را افزایش دهند.

ضایعات مشکوک از نظر بدخیمی نباید پیش از تشخیص قطعی با لیزر تخریب شوند.