دکتر سیدمحمد توحیدی

آکنه یک بیماری التهابی فولیکول مو و غدد چربی پوست است.

این بیماری ممکن است به شکل جوش‌های سرسیاه و سرسفید، برجستگی‌های قرمز، جوش‌های چرکی یا ضایعات عمقی و دردناک ظاهر شود.

آکنه بیشتر در نوجوانی دیده می‌شود، اما در بزرگسالان نیز شایع است و در بعضی زنان می‌تواند تا سال‌ها ادامه پیدا کند.

افزایش تولید چربی، بسته شدن منافذ پوست، فعالیت میکروارگانیسم‌های طبیعی پوست و التهاب از عوامل اصلی ایجاد آکنه هستند.

تغییرات هورمونی نیز اهمیت دارند.

برخی داروها، محصولات آرایشی نامناسب و زمینه ژنتیکی می‌توانند شدت بیماری را تغییر دهند.

• کومدون‌های سرسیاه و سرسفید، جوش‌های قرمز، جوش‌های چرکی و ندول‌های دردناک ممکن است ایجاد شوند.
• در موارد شدید، احتمال باقی ماندن لک و اسکار بیشتر است.

• روش درمان بر اساس نوع و شدت آکنه انتخاب می‌شود.
• داروهای موضعی مانند رتینوئیدها، بنزوئیل پراکسید و برخی داروهای ضدباکتری ممکن است استفاده شوند.
• در موارد متوسط یا شدید، درمان خوراکی نیز ممکن است لازم باشد.
• در بعضی زنان، بررسی زمینه هورمونی و استفاده از درمان‌های مناسب در شرایط مشخص مطرح می‌شود.
• ایزوترتینوئین نیز یکی از گزینه‌های مهم برای بعضی بیماران مبتلا به آکنه شدید یا مقاوم است و باید تحت نظر پزشک مصرف شود.

جوش‌های عمقی و دردناک، ایجاد اسکار، پاسخ ندادن به درمان‌های معمول یا شروع ناگهانی آکنه شدید در بزرگسالی از دلایل مراجعه هستند.

• شست‌وشوی ملایم پوست، استفاده از محصولات غیرکومدون‌زا و خودداری از کندن یا فشار دادن جوش‌ها اهمیت دارد.
• شست‌وشوی بسیار زیاد یا استفاده از مواد قوی و تحریک‌کننده معمولاً باعث بهبود آکنه نمی‌شود.

بعد از بهبود جوش ممکن است تغییر رنگ یا تغییر ساختار پوست باقی بماند.

لک‌های قرمز یا قهوه‌ای بعد از جوش با اسکار واقعی متفاوت هستند.

اسکار آکنه می‌تواند به شکل فرورفتگی‌های سطحی یا عمیق و در بعضی افراد به شکل ضایعات برجسته ایجاد شود.

التهاب شدید می‌تواند به ساختار کلاژن پوست آسیب بزند.

هرچه جوش عمیق‌تر باشد، احتمال ایجاد اسکار بیشتر می‌شود.

دستکاری مکرر جوش نیز می‌تواند التهاب و آسیب بافت را افزایش دهد.

اسکارهای Ice Pick، Boxcar و Rolling از انواع شناخته‌شده اسکار فرورفته هستند.

اسکارهای برجسته و کلوئید نیز در بعضی افراد ایجاد می‌شوند.

• روش درمان بر اساس نوع اسکار متفاوت است.
• میکرونیدلینگ، سابسیژن، بعضی انواع لیزر، پیلینگ و روش‌های ترکیبی ممکن است مورد استفاده قرار گیرند.
• برای اسکارهای مختلف معمولاً یک روش واحد بهترین انتخاب نیست.

اگر اسکارها واضح هستند یا آکنه همچنان فعال است، بهتر است ابتدا نوع ضایعات بررسی شود.

کنترل جوش فعال معمولاً قبل از درمان گسترده اسکار اهمیت دارد.

• درمان زودهنگام آکنه متوسط و شدید و پرهیز از دستکاری جوش‌ها مهم‌ترین اقدامات هستند.

اگزما یا درماتیت به گروهی از بیماری‌های التهابی پوست گفته می‌شود که معمولاً با خشکی، خارش و قرمزی همراه هستند.

درماتیت آتوپیک یکی از شناخته‌شده‌ترین انواع اگزما است و ممکن است از دوران کودکی آغاز شود.

اختلال در سد محافظتی پوست، زمینه ژنتیکی و فعالیت سیستم ایمنی در ایجاد اگزمای آتوپیک نقش دارند.

صابون‌های قوی، مواد شوینده، هوای خشک و بعضی مواد محرک می‌توانند بیماری را تشدید کنند.

• خشکی شدید، قرمزی، پوسته‌ریزی و خارش شایع هستند.
• خاراندن مداوم ممکن است پوست را ضخیم کند یا باعث زخم و عفونت شود.

• مرطوب نگه داشتن منظم پوست یکی از پایه‌های درمان است.
• در زمان تشدید بیماری ممکن است داروهای موضعی ضدالتهاب تجویز شوند.
• در اگزمای متوسط یا شدید، درمان‌های پیشرفته‌تر نیز بسته به شرایط بیمار وجود دارند.

اگزمای گسترده، خارش شدید و مداوم، اختلال خواب، عفونت پوستی یا پاسخ ندادن به درمان‌های ساده نیاز به بررسی دارند.

• استفاده منظم از مرطوب‌کننده، حمام کوتاه با آب ولرم و کاهش تماس با عوامل تحریک‌کننده می‌تواند کمک‌کننده باشد.

درماتیت تماسی نوعی التهاب پوست است که پس از تماس با یک ماده محرک یا حساسیت‌زا ایجاد می‌شود.

مواد شوینده، فلزات، مواد آرایشی، رنگ مو و مواد شغلی از عوامل احتمالی هستند.

در نوع تحریکی، ماده به‌طور مستقیم سد پوست را آسیب می‌زند.

در نوع آلرژیک، سیستم ایمنی نسبت به یک ماده مشخص حساس شده است.

• قرمزی، خارش، سوزش، خشکی و گاهی تاول ممکن است در محل تماس ایجاد شوند.

• مهم‌ترین اقدام، پیدا کردن و قطع تماس با عامل محرک یا حساسیت‌زا است.
• در زمان التهاب ممکن است از داروهای ضدالتهاب موضعی استفاده شود.

عود مکرر ضایعه یا مشخص نبودن عامل ایجادکننده می‌تواند نیاز به بررسی تخصصی و در بعضی موارد تست پچ داشته باشد.

• شناسایی عامل و جلوگیری از تماس مجدد بیشترین اهمیت را دارد.

پسوریازیس یک بیماری التهابی مزمن پوست است که باعث افزایش سریع تکثیر سلول‌های پوستی می‌شود.

بیماری معمولاً به شکل پلاک‌های قرمز و پوسته‌دار ظاهر می‌شود.

آرنج، زانو، پوست سر و تنه از مناطق شایع هستند.

اختلال در تنظیم سیستم ایمنی نقش اصلی دارد.

زمینه ژنتیکی نیز اهمیت دارد.

بعضی عفونت‌ها، استرس، آسیب پوست و برخی داروها می‌توانند بیماری را تشدید کنند.

• پلاک‌های قرمز با پوسته، خارش، ترک پوست و تغییرات ناخن ممکن است دیده شوند.
• برخی بیماران نیز دچار درد یا تورم مفاصل می‌شوند.

• در بیماری محدود ممکن است داروهای موضعی کافی باشند.
• در بیماری گسترده‌تر، فوتوتراپی یا داروهای خوراکی و تزریقی از جمله درمان‌های بیولوژیک ممکن است مطرح شوند.
• نوع درمان بر اساس شدت بیماری، محل درگیری و شرایط فرد تعیین می‌شود.

ضایعات گسترده، درد و خارش شدید، درگیری ناخن یا وجود درد و تورم مفصل نیاز به ارزیابی دارند.

• ادامه درمان و شناخت عوامل محرک شخصی اهمیت دارند.
• قطع خودسرانه بعضی داروها نیز می‌تواند باعث تشدید بیماری شود.

ویتیلیگو بیماری‌ای است که در آن سلول‌های تولیدکننده رنگدانه پوست از بین می‌روند یا عملکرد طبیعی خود را از دست می‌دهند.

در نتیجه نواحی سفیدرنگ روی پوست ظاهر می‌شوند.

پیسی مسری نیست.

ویتیلیگو بیشتر یک بیماری خودایمنی محسوب می‌شود.

زمینه ژنتیکی نیز در برخی بیماران نقش دارد.

• لکه‌های سفید با مرز مشخص روی پوست ایجاد می‌شوند.
• صورت، دست‌ها و اطراف چشم و دهان از مناطق شایع هستند.
• گاهی موهای داخل ضایعه نیز سفید می‌شوند.

• بر اساس محل، وسعت و فعال بودن بیماری ممکن است داروهای موضعی، فوتوتراپی و روش‌های دیگر استفاده شوند.
• درمان معمولاً تدریجی است و پاسخ قسمت‌های مختلف بدن یکسان نیست.

هر لکه سفید جدید بهتر است ابتدا تشخیص داده شود؛ زیرا بیماری‌های دیگری نیز می‌توانند باعث روشن شدن پوست شوند.

• در صورت فعال بودن بیماری، درمان ممکن است با هدف کاهش ایجاد ضایعات جدید انجام شود.
• محافظت در برابر آفتاب نیز اهمیت دارد.

کهیر با ایجاد برجستگی‌های موقت و خارش‌دار پوست مشخص می‌شود.

ضایعات ممکن است در عرض چند ساعت از یک قسمت بدن ناپدید و در محل دیگری ظاهر شوند.

آزاد شدن موادی مانند هیستامین در پوست باعث ایجاد کهیر می‌شود.

عفونت‌ها، بعضی داروها و برخی مواد غذایی می‌توانند در کهیر حاد نقش داشته باشند.

در کهیر مزمن همیشه یک علت خارجی مشخص پیدا نمی‌شود.

• برجستگی‌های قرمز یا هم‌رنگ پوست، خارش و گاهی تورم لب یا پلک دیده می‌شود.

• آنتی‌هیستامین‌ها پایه اصلی درمان بسیاری از موارد هستند.
• در کهیر مزمن مقاوم، درمان‌های دیگری نیز وجود دارند.

کهیری که بیش از چند هفته ادامه دارد یا مرتب عود می‌کند بهتر است بررسی شود.

تورم زبان و گلو، تنگی نفس یا احساس خفگی یک وضعیت اورژانسی است.

• اگر عامل مشخصی پیدا شود، پرهیز از آن می‌تواند کمک کند.
• رژیم‌های غذایی بسیار محدود بدون شواهد کافی معمولاً لازم نیستند.

قارچ‌ها می‌توانند پوست، مو و ناخن را درگیر کنند.

عفونت‌های قارچی ممکن است به شکل ضایعات حلقوی، پوسته‌ریزی، خارش یا تغییر شکل ناخن ظاهر شوند.

رطوبت، تعریق، تماس با فرد یا حیوان آلوده و استفاده مشترک از برخی وسایل می‌توانند انتقال بعضی قارچ‌ها را تسهیل کنند.

• خارش، قرمزی و پوسته‌ریزی شایع هستند.
• در قارچ ناخن، ضخیم شدن یا تغییر رنگ ناخن ممکن است دیده شود.

• ضایعات محدود ممکن است با داروهای موضعی درمان شوند.
• درگیری پوست سر، ناخن یا بیماری گسترده ممکن است به درمان خوراکی نیاز داشته باشد.

ضایعات گسترده، عودکننده یا مقاوم به درمان و درگیری ناخن یا پوست سر نیازمند بررسی هستند.

• خشک نگه داشتن پوست و پرهیز از استفاده مشترک از وسایل شخصی می‌تواند کمک‌کننده باشد.
• استفاده خودسرانه از کرم‌های حاوی کورتون ممکن است ظاهر قارچ را تغییر دهد و بیماری را تشدید کند.

زگیل یک رشد خوش‌خیم پوست است که بیشتر به دلیل عفونت با انواعی از ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV ایجاد می‌شود.

زگیل می‌تواند در دست، پا و بخش‌های دیگر پوست ظاهر شود.

ویروس از طریق تماس با پوست یا سطوح آلوده وارد پوست می‌شود.

خراش‌های کوچک می‌توانند احتمال ورود ویروس را افزایش دهند.

• زگیل معمولی معمولاً سطح زبر و برجسته دارد.
• زگیل کف پا ممکن است هنگام راه رفتن دردناک باشد.

• بعضی زگیل‌ها بدون درمان از بین می‌روند.
• درمان‌هایی مانند اسید سالیسیلیک، کرایوتراپی و روش‌های دیگر بر اساس محل و نوع زگیل استفاده می‌شوند.

زگیل دردناک، متعدد، مقاوم یا ضایعه‌ای که تشخیص آن مشخص نیست بهتر است بررسی شود.

• کندن زگیل و استفاده مشترک از بعضی وسایل ممکن است باعث انتشار شود.

لیشمانیوز پوستی یک بیماری انگلی است که از طریق گزش پشه خاکی آلوده منتقل می‌شود.

بیماری ممکن است ابتدا با یک برجستگی کوچک شروع شود و به‌تدریج به زخم تبدیل شود.

انگل لیشمانیا هنگام گزش پشه خاکی وارد پوست می‌شود.

نوع بیماری و ظاهر ضایعه ممکن است بر اساس گونه انگل و پاسخ ایمنی فرد متفاوت باشد.

• ضایعه معمولاً در بخش‌های باز بدن ایجاد می‌شود.
• ممکن است ابتدا شبیه جوش باشد و سپس بزرگ‌تر و زخمی شود.
• ضایعات معمولاً درد زیادی ندارند، مگر اینکه عفونت ثانویه ایجاد شود.

• انتخاب درمان به تعداد، اندازه و محل ضایعات و نوع لیشمانیوز بستگی دارد.
• در بعضی موارد درمان موضعی و در برخی بیماران درمان سیستمیک لازم است.
• تشخیص درست پیش از درمان اهمیت دارد.

زخم پوستی طولانی‌مدت در فردی که در منطقه درگیر زندگی کرده یا به چنین منطقه‌ای سفر داشته است باید بررسی شود.

• کاهش تماس با پشه خاکی، استفاده از پوشش مناسب و کنترل ناقلان در مناطق اندمیک اهمیت دارد.

ریزش مو یک تشخیص واحد نیست.

مو ممکن است به‌صورت تدریجی نازک شود، به شکل منتشر بریزد یا نواحی کاملاً بدون مو ایجاد شوند.

تعیین نوع ریزش اولین مرحله درمان است.

زمینه ژنتیکی، تغییرات هورمونی، کمبود بعضی مواد غذایی، بیماری‌های تیروئید، بیماری‌های خودایمنی، تب و بیماری شدید، زایمان و بعضی داروها می‌توانند باعث ریزش مو شوند.

• کاهش حجم مو، عقب رفتن خط رویش، بازتر شدن فرق سر یا ریزش بیش از حد هنگام شست‌وشو ممکن است دیده شود.
• التهاب یا پوسته‌ریزی پوست سر نیز می‌تواند در تشخیص علت اهمیت داشته باشد.

• درمان به علت بستگی دارد.
• ماینوکسیدیل در بعضی انواع ریزش مو کاربرد دارد.
• در ریزش موی آندروژنتیک ممکن است درمان‌های دیگری نیز بر اساس شرایط فرد استفاده شوند.
• اگر بیماری زمینه‌ای یا کمبود مشخصی وجود داشته باشد، درمان همان علت اهمیت دارد.

ریزش ناگهانی، شدید، سکه‌ای، همراه با التهاب یا ادامه‌دار بهتر است بررسی شود.

• تشخیص زودتر علت و پرهیز از مصرف بی‌هدف مکمل‌ها و درمان‌های غیرضروری اهمیت دارد.

آلوپسی آره‌آتا یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی فولیکول‌های مو را هدف قرار می‌دهد.

این بیماری اغلب به شکل نواحی گرد بدون مو ظاهر می‌شود.

زمینه ژنتیکی و اختلال تنظیم سیستم ایمنی نقش دارند.

بیماری مسری نیست.

• یک یا چند ناحیه بدون مو روی سر، ریش یا ابرو ممکن است ایجاد شوند.
• گاهی ناخن‌ها نیز تغییر می‌کنند.

• درمان به سن بیمار، وسعت درگیری و مدت بیماری بستگی دارد.
• در موارد محدود ممکن است از کورتیکواستروئید موضعی یا تزریقی استفاده شود.
• برای بیماری گسترده‌تر نیز درمان‌های جدیدتری وجود دارند.

ایجاد ناگهانی نواحی بدون مو، گسترش سریع بیماری یا درگیری ابرو و مژه بهتر است بررسی شود.

• روش قطعی برای جلوگیری از عود وجود ندارد و بیماری ممکن است دوره‌های بهبود و عود داشته باشد.

تغییر رنگ، ضخامت، شکل یا سطح ناخن می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد.

همه تغییرات ناخن ناشی از قارچ نیستند.

عفونت قارچی، پسوریازیس، اگزما، ضربه و بعضی بیماری‌های سیستمیک می‌توانند ناخن را تغییر دهند.

• شکنندگی، جدا شدن ناخن، ضخیم شدن، تغییر رنگ و فرورفتگی‌های سطح ناخن ممکن است ایجاد شوند.

• درمان بر اساس علت انجام می‌شود.
• برای مثال درمان قارچ ناخن با درمان پسوریازیس ناخن کاملاً متفاوت است.

تغییر پایدار شکل یا رنگ، درد، التهاب اطراف ناخن یا ایجاد نوار رنگدانه‌ای جدید نیازمند بررسی است.

• کاهش تماس طولانی با آب و مواد شیمیایی و جلوگیری از آسیب مکرر می‌تواند کمک‌کننده باشد.

خال معمولاً مجموعه‌ای خوش‌خیم از سلول‌های تولیدکننده رنگدانه است.

بیشتر خال‌ها خطرناک نیستند.

زمینه ژنتیکی و مواجهه با نور خورشید در تعداد و ظاهر برخی خال‌ها نقش دارند.

عدم تقارن، نامنظم شدن حاشیه، تغییر رنگ، بزرگ شدن یا تغییر سریع ضایعه باید مورد توجه قرار گیرند.

خونریزی بدون علت مشخص نیز می‌تواند نیاز به بررسی داشته باشد.

معاینه پوست و درموسکوپی می‌توانند در ارزیابی ضایعه کمک کنند.

اگر خال مشکوک باشد، ممکن است نمونه‌برداری یا برداشتن آن برای پاتولوژی لازم شود.

خال جدید یا در حال تغییر و ضایعه‌ای که با سایر خال‌های بدن تفاوت واضح دارد بهتر است بررسی شود.

• کاهش آفتاب‌سوختگی و استفاده مناسب از محافظت در برابر نور خورشید اهمیت دارند.

هایپرهیدروز به تعریقی گفته می‌شود که بیش از میزان مورد نیاز بدن برای تنظیم دما باشد.

کف دست، کف پا و زیر بغل از نواحی شایع هستند.

در نوع اولیه معمولاً بیماری زمینه‌ای مشخصی وجود ندارد.

در نوع ثانویه، بیماری‌ها یا بعضی داروها ممکن است عامل تعریق باشند.

• خیس شدن مکرر لباس یا دست‌ها و اختلال در کار و فعالیت اجتماعی ممکن است ایجاد شود.

• ضدتعریق‌های قوی، بعضی داروها، یونتوفورزی و تزریق بوتاکس از گزینه‌های درمانی هستند.
• روش مناسب بر اساس محل و شدت تعریق انتخاب می‌شود.

تعریق ناگهانی جدید، تعریق شبانه یا تعریق همراه با علائم سیستمیک ممکن است نیاز به بررسی علت زمینه‌ای داشته باشد.

• در موارد خفیف محصولات ضدتعریق مناسب ممکن است کمک کنند.
• در موارد شدیدتر درمان تخصصی لازم است.

بوتولینوم توکسین با کاهش موقت فعالیت عضلات هدف می‌تواند خطوط حرکتی صورت را کمتر کند.

همچنین در بعضی بیماران برای کاهش تعریق بیش از حد استفاده می‌شود.

مقدار کمی از دارو با سوزن ظریف در نقاط مشخص تزریق می‌شود.

محل و مقدار تزریق بر اساس هدف درمان تعیین می‌شود.

افراد دارای خطوط حرکتی یا بعضی بیماران مبتلا به تعریق بیش از حد ممکن است کاندید باشند.

روش کم‌تهاجمی است و دوره نقاهت طولانی ندارد.

اثر آن موقت است.

• کبودی، درد، سردرد و ضعف موقت عضلات اطراف ممکن است ایجاد شوند.
• در تزریق صورت، افتادگی موقت پلک یا ابرو از عوارض احتمالی است.

بیماری‌های عصبی‌عضلانی و داروهای مصرفی باید پیش از تزریق به پزشک اطلاع داده شوند.

فیلرها برای افزایش حجم یا اصلاح برخی فرورفتگی‌ها و کانتورهای صورت استفاده می‌شوند.

هیالورونیک اسید یکی از مواد رایج است.

فیلر با سوزن یا کانولا در عمق مناسب تزریق می‌شود.

شناخت آناتومی عروق و بافت‌های صورت در این کار اهمیت زیادی دارد.

افرادی که کاهش حجم یا عدم تقارن مشخصی دارند و انتظار واقع‌بینانه‌ای از نتیجه دارند ممکن است کاندید باشند.

نتیجه بسیاری از فیلرها سریع قابل مشاهده است و نیازی به جراحی ندارد.

• تورم، کبودی، عفونت، عدم تقارن و ایجاد برجستگی ممکن است رخ دهند.
• انسداد عروقی عارضه‌ای نادر اما مهم است.

درد شدید، سفید یا بنفش شدن غیرمعمول پوست و اختلال بینایی باید فوراً بررسی شوند.

میکرونیدلینگ با ایجاد آسیب‌های بسیار کوچک و کنترل‌شده در پوست، فرایند ترمیم و تولید کلاژن را تحریک می‌کند.

دستگاه دارای سوزن‌های ظریف روی پوست حرکت داده می‌شود و عمق درمان بر اساس مشکل پوستی تنظیم می‌شود.

بعضی اسکارهای آکنه و مشکلات بافت پوست ممکن است با این روش بهبود پیدا کنند.

در برخی بیماران می‌تواند به بهبود بافت پوست و اسکار کمک کند و دوره نقاهت نسبتاً کوتاهی دارد.

• قرمزی، التهاب، تغییر رنگ و در صورت رعایت نشدن اصول بهداشتی، عفونت ممکن است رخ دهد.

محافظت در برابر آفتاب و استفاده از محصولات ملایم تا زمان بهبود التهاب اهمیت دارند.

در پیلینگ از مواد شیمیایی کنترل‌شده برای برداشتن لایه‌های مشخصی از پوست استفاده می‌شود.

نوع و غلظت ماده بر اساس پوست و هدف درمان انتخاب می‌شود.

برخی لک‌ها، آکنه، جای سطحی جوش و ناهمواری‌های پوست ممکن است با پیلینگ مناسب بهبود پیدا کنند.

می‌تواند به بهبود بافت یا رنگ پوست در بیماران مناسب کمک کند.

• قرمزی، پوسته‌ریزی، سوختگی و تغییر رنگ پوست ممکن است ایجاد شوند.

محافظت دقیق در برابر آفتاب و رعایت محصولات مراقبتی توصیه‌شده اهمیت دارند.

لیزر با هدف قرار دادن رنگدانه فولیکول مو می‌تواند رشد مو را کاهش دهد.

هدف معمولاً کاهش طولانی‌مدت موهاست، نه تضمین حذف صددرصد همه موها.

طول موج و تنظیمات دستگاه بر اساس رنگ پوست و ویژگی مو انتخاب می‌شوند.

موهای تیره و ضخیم معمولاً پاسخ بهتری دارند.

موهای سفید یا بسیار روشن پاسخ کمتری دارند.

می‌تواند حجم و ضخامت موها را کاهش دهد و در برخی افراد موهای زیرپوستی را کمتر کند.

• قرمزی و التهاب موقت شایع هستند.
• سوختگی یا تغییر رنگ پوست در صورت تنظیم نامناسب دستگاه ممکن است رخ دهد.

پرهیز از برنزه شدن و محافظت از نور خورشید اهمیت دارند.