دکتر آسیه سادات فتاحی معصوم

سرطان پستان زمانی ایجاد می‌شود که گروهی از سلول‌های بافت پستان کنترل طبیعی رشد خود را از دست بدهند و به تکثیر غیرطبیعی ادامه دهند.

بیشتر سرطان‌های پستان از سلول‌های پوشاننده مجاری شیری یا لوبول‌های پستان منشأ می‌گیرند.

اگر سلول‌ها فقط در ساختار اولیه خود باقی مانده باشند بیماری غیرمهاجم است، اما وقتی از غشای پایه عبور کنند سرطان مهاجم مطرح می‌شود.

سرطان پستان یک بیماری واحد نیست. گیرنده‌های هورمونی، HER2، درجه سلولی، سرعت تکثیر و مرحله بیماری می‌توانند رفتار سرطان و نوع درمان را تغییر دهند.

تغییرات ژنتیکی تجمع‌یافته در سلول‌های پستان باعث از دست رفتن کنترل طبیعی رشد می‌شوند.

سن یکی از مهم‌ترین عوامل خطر است، اما سرطان پستان محدود به زنان سالمند نیست.

سابقه خانوادگی و جهش‌های ارثی مانند BRCA1 و BRCA2 در بخشی از بیماران نقش دارند.

عوامل هورمونی، اضافه‌وزن بعد از یائسگی، مصرف الکل و کم‌تحرکی نیز با تغییر میزان خطر ارتباط دارند.

با این حال، بسیاری از بیماران مبتلا به سرطان پستان هیچ سابقه خانوادگی مشخص یا عامل خطر برجسته‌ای ندارند.

• توده جدید و پایدار پستان یکی از شایع‌ترین علائم است.
• فرورفتگی جدید پوست، ضخیم شدن پوست یا ظاهر شبیه پوست پرتقال نیاز به بررسی دارد.
• فرورفتگی جدید نوک پستان یا ترشح خونی خودبه‌خودی نیز از علائم هشدار هستند.
• توده زیر بغل ممکن است ناشی از بزرگ شدن غدد لنفاوی باشد و در صورت ماندگاری نیازمند ارزیابی است.
• بخشی از سرطان‌های اولیه هیچ علامت قابل لمسی ایجاد نمی‌کنند و فقط در ماموگرافی شناسایی می‌شوند.

درمان به مرحله بیماری و ویژگی‌های بیولوژیک تومور وابسته است.

در بیماری موضعی، جراحی یکی از پایه‌های درمان است و می‌تواند به شکل جراحی حفظ پستان یا ماستکتومی انجام شود.

در بیمار مناسب، BCS همراه با پرتودرمانی استاندارد می‌تواند گزینه‌ای مؤثر برای کنترل سرطان باشد و انتخاب ماستکتومی صرفاً به دلیل تصور «بزرگ‌تر بودن عمل» همیشه ضروری نیست.

وضعیت غدد لنفاوی نیز باید متناسب با مرحله بیماری بررسی شود. در بسیاری از سرطان‌های اولیه، SLNB برای ارزیابی زیر بغل کافی است.

در برخی بیماران، درمان سیستمیک قبل از عمل انجام می‌شود. به این رویکرد درمان نئوادجوانت گفته می‌شود و می‌تواند شامل شیمی‌درمانی، درمان هدفمند یا سایر درمان‌ها باشد.

درمان نئوادجوانت گاهی تومور را کوچک می‌کند و امکان جراحی حفظ پستان را افزایش می‌دهد یا اطلاعات مهمی درباره پاسخ تومور فراهم می‌کند.

درمان‌های بعد از جراحی مانند پرتودرمانی، درمان هورمونی، شیمی‌درمانی یا داروهای هدفمند بر اساس پاتولوژی و ویژگی‌های سرطان انتخاب می‌شوند.

• هر توده جدید و ماندگار باید بررسی شود.
• تغییر پوست، فرورفتگی جدید نوک پس تان، ترشح خونی یا توده زیر بغل نیز از دلایل مراجعه هستند.
• اگر گزارش تصویربرداری BI-RADS 4 یا BI-RADS 5 باشد، معمولاً بررسی بافتی برای مشخص شدن ماهیت ضایعه مطرح می‌شود و پیگیری نباید رها شود.
• پس از تأیید سرطان، بهتر است پیش از انتخاب نوع جراحی، امکان حفظ پستان، وضعیت غدد لنفاوی و نیاز احتمالی به درمان قبل از عمل بررسی شوند.

• همه موارد سرطان پستان قابل پیشگیری نیستند.
• حفظ وزن مناسب، فعالیت بدنی و محدود کردن مصرف الکل می‌توانند بخشی از خطر قابل اصلاح را کاهش دهند.
• ماموگرافی از ایجاد سرطان جلوگیری نمی‌کند، اما امکان تشخیص بیماری در مرحله زودتر را فراهم می‌کند.
• در افراد دارای خطر ژنتیکی بالا، غربالگری اختصاصی، داروهای کاهش‌دهنده خطر یا در شرایط خاص جراحی پیشگیرانه ممکن است مطرح شوند.

DCIS به رشد غیرطبیعی سلول‌ها در داخل مجاری شیر گفته می‌شود که هنوز به بافت اطراف حمله نکرده‌اند.

به همین دلیل DCIS یک ضایعه غیرمهاجم محسوب می‌شود.

این بیماری اغلب در ماموگرافی و قبل از ایجاد توده قابل لمس شناسایی می‌شود.

همه DCISها رفتار یکسانی ندارند و درجه سلولی، اندازه و وسعت ضایعه در ارزیابی خطر اهمیت دارند.

تغییرات ژنتیکی در سلول‌های مجاری باعث رشد غیرطبیعی می‌شوند.

در این مرحله سلول‌ها هنوز داخل مجرا باقی مانده‌اند.

برخی ضایعات ممکن است برای مدت طولانی غیرمهاجم باقی بمانند، در حالی که برخی دیگر در صورت درمان نشدن احتمال بیشتری برای پیشرفت به سرطان مهاجم دارند.

در حال حاضر نمی‌توان برای هر بیمار با قطعیت پیش‌بینی کرد که DCIS درمان‌نشده چگونه رفتار خواهد کرد؛ بنابراین ویژگی‌های پاتولوژی و وسعت ضایعه اهمیت دارند.

• بیشتر بیماران علامت مشخصی ندارند.
• کلسیفیکاسیون‌های غیرعادی در ماموگرافی یکی از شایع‌ترین روش‌های کشف بیماری هستند.
• در تعداد کمتری از بیماران توده یا ترشح نوک پستان ایجاد می‌شود.
• نبود علائم به معنی بی‌اهمیت بودن نتیجه غیرطبیعی ماموگرافی نیست.

نوع درمان به وسعت، درجه و محل ضایعه وابسته است.

در بیماری محدود، جراحی حفظ پستان می‌تواند گزینه مناسبی باشد.

پس از BCS، پرتودرمانی در بسیاری از بیماران برای کاهش احتمال عود مطرح می‌شود.

اگر DCIS بسیار وسیع، چندکانونی یا نسبت به حجم پستان بزرگ باشد، ماستکتومی ممکن است انتخاب شود.

در برخی بیمارانی که ماستکتومی انجام می‌شود، بررسی غده لنفاوی پیشاهنگ نیز هم‌زمان مطرح می‌شود؛ زیرا پس از برداشت پستان امکان انجام استاندارد این بررسی محدودتر خواهد شد.

• پس از تشخیص DCIS در نمونه‌برداری، ارزیابی جراح پستان برای تعیین وسعت بیماری لازم است.
• تصاویر ماموگرافی و نتیجه پاتولوژی باید با یکدیگر تطبیق داده شوند.
• یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها این است که آیا حفظ پستان از نظر سرطان‌شناختی و نتیجه ظاهری امکان‌پذیر است.
• اگر ماستکتومی لازم باشد، گزینه‌های بازسازی نیز بهتر است پیش از عمل بررسی شوند.

• روش قطعی برای جلوگیری از ایجاد DCIS وجود ندارد.
• ماموگرافی منظم می‌تواند آن را در مرحله‌ای که هنوز مهاجم نشده است شناسایی کند.
• کاهش عوامل خطر قابل اصلاح برای سلامت کلی پستان مفید است.
• در افراد دارای خطر ژنتیکی بالا، برنامه غربالگری باید متناسب با سطح خطر تنظیم شود.

ماستیت گرانولوماتوز یک بیماری التهابی خوش‌خیم پستان است.

بیماری بیشتر در زنان سنین باروری دیده می‌شود و در بسیاری از موارد سابقه بارداری و شیردهی وجود دارد.

توده، قرمزی، درد، آبسه و زخم یا مسیرهای ترشحی پوستی از تظاهرات احتمالی هستند.

ظاهر بیماری گاهی شباهت زیادی به سرطان پستان دارد و تشخیص فقط بر اساس معاینه یا ظاهر پوست کافی نیست.

علت قطعی بیماری هنوز مشخص نشده است.

واکنش التهابی غیرطبیعی در بافت پستان یکی از مکانیسم‌های مطرح است.

بارداری و شیردهی قبلی، افزایش پرولاکتین، برخی داروها و عوامل دیگری در مطالعات بررسی شده‌اند.

هیچ‌یک از این عوامل به‌تنهایی علت تمام موارد نیستند.

عنوان «ایدیوپاتیک» زمانی مناسب است که علل دیگری مانند عفونت‌های خاص یا بیماری‌های سیستمیک در صورت مطرح بودن کنار گذاشته شوند.

• توده دردناک یکی از شایع‌ترین تظاهرات است.
• پوست روی ضایعه ممکن است قرمز یا ملتهب شود.
• آبسه‌های متعدد یا مسیرهای ترشحی پوستی نیز در بیماری شدیدتر دیده می‌شوند.
• دوره بیماری ممکن است طولانی شود و در بخشی از بیماران پس از درمان دوباره عود کند.

قبل از انتخاب درمان باید تشخیص تا حد کافی تثبیت شود.

در بسیاری از موارد، نمونه‌برداری بافتی برای افتراق از سرطان و تأیید الگوی التهاب اهمیت دارد.

اگر از نظر بالینی احتمال عفونت خاص مطرح باشد، بررسی میکروبی نیز ممکن است لازم شود.

بیماری محدود و کم‌علامت در بعضی افراد با پیگیری کنترل می‌شود.

در بیماری فعال‌تر، درمان دارویی بر اساس شدت و شرایط بیمار انتخاب می‌شود.

کورتیکواستروئید یا سایر داروهای تعدیل‌کننده سیستم ایمنی برای همه بیماران مناسب نیستند و تصمیم باید پس از رد عفونت و بررسی وسعت بیماری انجام شود.

تخلیه آبسه یا جراحی در شرایط مشخص کاربرد دارد، اما جراحی وسیع در بافت به‌شدت ملتهب می‌تواند با مشکلات ترمیم زخم و تغییر شکل پستان همراه شود.

• توده التهابی که پس از درمان معمول عفونت از بین نرفته است نیاز به بررسی دارد.
• آبسه‌های عودکننده یا ترشح طولانی از پوست نیز از دلایل مراجعه هستند.
• بیماری که چند دوره درمان مختلف دریافت کرده ولی همچنان عود دارد ممکن است نیازمند بازبینی تشخیص باشد.
• در صورت وجود توده جدید یا یافته غیرمعمول تصویربرداری، نباید بدون بررسی کافی تمام علائم را به ماستیت گرانولوماتوز قبلی نسبت داد.

• راه قطعی برای جلوگیری از شروع بیماری شناخته نشده است.
• در صورت وجود اختلالات هورمونی قابل درمان، اصلاح آن‌ها بر اساس شرایط بیمار اهمیت دارد.
• پیگیری منظم در دوره درمان باعث می‌شود پاسخ یا عود بیماری زودتر شناسایی شود.
• قطع خودسرانه دارو یا تغییر مکرر درمان بدون ارزیابی می‌تواند مدیریت بیماری را دشوارتر کند.

تومور فیلودس یک تومور نسبتاً نادر پستان است که از بافت همبند پستان منشأ می‌گیرد.

این تومورها می‌توانند خوش‌خیم، مرزی یا بدخیم باشند.

در معاینه و حتی تصویربرداری ممکن است شبیه فیبروآدنوم دیده شوند.

یکی از ویژگی‌های مهم تومور فیلودس تمایل برخی ضایعات به رشد نسبتاً سریع است.

علت دقیق ایجاد تومور فیلودس مشخص نیست.

تکثیر غیرطبیعی بخش استرومال یا بافت همبند پستان باعث ایجاد ضایعه می‌شود.

ویژگی‌های سلولی در بررسی پاتولوژی تعیین می‌کنند تومور در گروه خوش‌خیم، مرزی یا بدخیم قرار بگیرد.

این طبقه‌بندی بر احتمال عود و برنامه درمان اثر می‌گذارد.

• توده قابل لمس شایع‌ترین علامت است.
• توده ممکن است طی مدت نسبتاً کوتاهی بزرگ شود.
• در ضایعات بزرگ، پوست روی پستان ممکن است کشیده شود.
• درد همیشه وجود ندارد و نبود درد نباید باعث نادیده گرفتن رشد سریع توده شود.

درمان اصلی معمولاً برداشت جراحی کامل تومور با حاشیه مناسب است.

نوع عمل به اندازه تومور نسبت به پستان و نتیجه پاتولوژی بستگی دارد.

در بیشتر تومورهای فیلودس، جراحی غدد لنفاوی زیر بغل به‌طور روتین انجام نمی‌شود؛ زیرا الگوی انتشار این تومورها با سرطان‌های شایع پستان متفاوت است.

بعد از جراحی، پیگیری برای بررسی عود موضعی اهمیت دارد.

• توده‌ای که به‌سرعت در حال بزرگ شدن است نیازمند ارزیابی است.
• فیبروآدنومی که در پیگیری رشد قابل‌توجه نشان می‌دهد نیز ممکن است نیاز به بررسی مجدد داشته باشد.
• اگر نتیجه نمونه‌برداری احتمال فیلودس را مطرح کرده باشد، ارزیابی جراحی اهمیت دارد.
• عود توده در محل جراحی قبلی نیز باید بررسی شود.

• روش مشخصی برای جلوگیری از تشکیل تومور فیلودس وجود ندارد.
• تشخیص زودهنگام توده در حال رشد می‌تواند جراحی را ساده‌تر کند.
• پیگیری ضایعاتی که رفتار یا ظاهر کاملاً تیپیک فیبروآدنوم ندارند اهمیت دارد.
• پس از درمان فیلودس نیز پیگیری برای تشخیص عود توصیه می‌شود.

فیبروآدنوم یکی از شایع‌ترین توده‌های خوش‌خیم پستان در زنان جوان است.

این توده از ترکیب بافت غددی و همبند تشکیل می‌شود.

اغلب مرز واضح دارد و در معاینه حرکت‌پذیر است.

وجود فیبروآدنوم به معنی سرطان پستان نیست.

علت دقیق مشخص نیست، اما حساسیت بافت پستان به هورمون‌های زنانه در ایجاد و تغییر اندازه آن نقش دارد.

به همین دلیل این توده‌ها بیشتر در سال‌های باروری دیده می‌شوند.

اندازه بعضی فیبروآدنوم‌ها در بارداری یا دوره‌های تغییرات هورمونی افزایش پیدا می‌کند.

پس از یائسگی بسیاری از آن‌ها کوچک‌تر می‌شوند.

• معمولاً به شکل یک توده بدون درد کشف می‌شود.
• در سونوگرافی ممکن است به‌صورت اتفاقی دیده شود.
• اندازه برخی توده‌ها برای مدت طولانی ثابت می‌ماند.
• رشد سریع یا تغییر ویژگی تصویربرداری نیازمند بررسی دوباره است.

همه فیبروآدنوم‌ها نیازمند جراحی نیستند.

اگر معاینه و تصویربرداری کاملاً با ضایعه خوش‌خیم سازگار باشند، پیگیری می‌تواند کافی باشد.

در ضایعات بزرگ، در حال رشد یا دارای تشخیص نامطمئن ممکن است نمونه‌برداری یا برداشت مطرح شود.

یکی از دلایل برداشت توده در بعضی بیماران، دشواری افتراق قطعی فیبروآدنوم از تومور فیلودس است.

• هر توده جدید پستان باید ارزیابی شود.
• توده‌ای که به‌سرعت بزرگ شده است یا ظاهر تصویربرداری معمول فیبروآدنوم را ندارد نیاز به بررسی بیشتری دارد.
• درد شدید به‌تنهایی ویژگی معمول فیبروآدنوم نیست و ممکن است علت دیگری وجود داشته باشد.
• اگر قبلاً فیبروآدنوم تشخیص داده شده ولی اندازه یا ویژگی آن تغییر کرده است، ارزیابی مجدد منطقی است.

• روش شناخته‌شده‌ای برای جلوگیری از ایجاد فیبروآدنوم وجود ندارد.
• مهم‌ترین اقدام شناخت تغییرات جدید پستان و مراجعه در صورت ایجاد توده است.
• انجام تصویربرداری یا نمونه‌برداری غیرضروری برای هر توده قدیمی و پایدار نیز لازم نیست و تصمیم بر اساس ویژگی‌های بیمار گرفته می‌شود.
• پیگیری مناسب باعث می‌شود تغییرات غیرعادی در زمان مناسب شناسایی شوند.

درد پستان یکی از شایع‌ترین دلایل مراجعه زنان به کلینیک‌های بیماری‌های پستان است.

درد می‌تواند با چرخه قاعدگی ارتباط داشته باشد یا مستقل از آن باشد.

در بسیاری از زنان، درد پستان ناشی از سرطان نیست.

با این حال نوع درد، محل آن، مدت ادامه و وجود توده یا سایر علائم همراه باید بررسی شوند.

درد دوره‌ای اغلب تحت تأثیر تغییرات هورمونی چرخه قاعدگی قرار دارد.

کیست‌ها و تغییرات فیبروکیستیک نیز می‌توانند حساسیت ایجاد کنند.

گاهی منبع درد اصلاً داخل پستان نیست و عضلات قفسه سینه، دنده‌ها یا ستون فقرات باعث احساس درد در ناحیه پستان می‌شوند.

بعضی داروهای هورمونی نیز می‌توانند حساسیت پستان ایجاد کنند.

• درد دوره‌ای معمولاً دوطرفه و منتشر است و پیش از قاعدگی شدت بیشتری پیدا می‌کند.
• درد غیرچرخه‌ای ممکن است محدود به یک نقطه باشد.
• گاهی لمس قفسه سینه یا حرکت بازو درد را تشدید می‌کند که می‌تواند به نفع منشأ عضلانی ـ اسکلتی باشد.
• وجود توده، ترشح خونی یا تغییر پوست در کنار درد نیاز به ارزیابی بیشتری دارد.

درمان ابتدا بر پیدا کردن علت متمرکز است.

در بسیاری از موارد، اطمینان از خوش‌خیم بودن مشکل و استفاده از لبای زیر مناسب بخش مهمی از کنترل علائم است.

در صورت نیاز از درمان‌های ضد درد مناسب استفاده می‌شود.

درد شدید و مقاوم ممکن است نیازمند بررسی داروهای مصرفی یا درمان اختصاصی‌تر باشد.

جراحی معمولاً درمان درد پستان بدون ضایعه ساختاری مشخص نیست.

• درد موضعی که هفته‌ها در یک نقطه باقی مانده است بهتر است بررسی شود.
• وجود توده همراه درد اهمیت بیشتری دارد.
• تغییر پوست یا نوک پستان نیز دلیل مراجعه است.
• اگر درد جدید پس از یائسگی شروع شده یا الگوی آن با دردهای قبلی متفاوت است، ارزیابی مناسب منطقی است.

• همه موارد قابل پیشگیری نیستند.
• استفاده از سوتین متناسب می‌تواند کشش بافت را کاهش دهد.
• ثبت ارتباط درد با چرخه قاعدگی به شناخت الگوی آن کمک می‌کند.
• مهم‌ترین مسئله جلوگیری از اضطراب یا درمان غیرضروری پس از اطمینان از نبود یافته نگران‌کننده است.

کیست پستان حفره‌ای پر از مایع است که داخل بافت پستان ایجاد می‌شود.

این ضایعات بیشتر در سنین قبل از یائسگی دیده می‌شوند.

تغییرات فیبروکیستیک نیز اصطلاحی برای مجموعه‌ای از تغییرات خوش‌خیم است که می‌توانند با احساس برجستگی، درد و حساسیت پستان همراه باشند.

این شرایط سرطان محسوب نمی‌شوند، اما هر توده جدید باید بر اساس سن و ویژگی‌های بالینی بررسی شود.

تغییرات هورمونی چرخه قاعدگی بر بافت پستان اثر می‌گذارند.

بخش‌هایی از بافت ممکن است متراکم‌تر شوند یا کیست تشکیل دهند.

اندازه و حساسیت بعضی کیست‌ها در طول چرخه قاعدگی تغییر می‌کند.

بعد از یائسگی این مشکلات معمولاً کاهش پیدا می‌کنند مگر اینکه فرد درمان هورمونی دریافت کند.

• احساس توده یا برجستگی از علائم شایع است.
• درد و حساسیت دوطرفه که قبل از قاعدگی بیشتر می‌شود اغلب با تغییرات خوش‌خیم هورمونی ارتباط دارد.
• کیست بزرگ می‌تواند درد موضعی ایجاد کند.
• توده ثابت و سفت یا تغییرات جدید پوست باید جدا از تغییرات فیبروکیستیک معمول بررسی شوند.

بسیاری از موارد نیاز به درمان اختصاصی ندارند.

در کیست ساده‌ای که علامت ایجاد نمی‌کند، پیگیری معمولاً کافی است.

اگر کیست بزرگ و دردناک باشد، تخلیه با سوزن ممکن است باعث کاهش علائم شود.

کیست پیچیده یا ضایعه‌ای که بخش جامد دارد نیاز به بررسی متفاوتی دارد و نباید مانند کیست ساده مدیریت شود.

• هر توده جدید و پایدار باید بررسی شود.
• دردی که فقط در یک نقطه باقی مانده یا با توده همراه است نیز ممکن است نیازمند تصویربرداری باشد.
• کیستی که پس از تخلیه سریع دوباره تشکیل می‌شود باید مجدداً ارزیابی شود.
• تغییر پوست، ترشح خونی یا توده زیر بغل نیز نیازمند بررسی مستقل هستند.

• روش قطعی برای جلوگیری از تشکیل کیست وجود ندارد.
• شناخت الگوی طبیعی پستان می‌تواند به تشخیص تغییر جدید کمک کند.
• درمان باید متناسب با شدت علائم باشد.
• در ضایعات کاملاً خوش‌خیم، پرهیز از مداخلات غیرضروری نیز بخشی از مراقبت صحیح است.

همه ترشحات نوک پستان غیرطبیعی نیستند.

ترشح پاتولوژیک معمولاً خودبه‌خودی، یک‌طرفه و از یک مجرا خارج می‌شود.

ترشح خونی یا شفاف مداوم اهمیت بیشتری دارد.

ترشح شیری دوطرفه معمولاً مکانیسم متفاوتی دارد و بیشتر از نظر داروها و مسائل هورمونی بررسی می‌شود.

پاپیلوم داخل مجرا (Intraductal Papilloma) یکی از علل خوش‌خیم شناخته‌شده ترشح یک‌طرفه است.

اتساع یا التهاب مجاری نیز می‌تواند ترشح ایجاد کند.

DCIS و سرطان پستان در درصد کمتری از بیماران علت ترشح هستند.

ترشح شیری می‌تواند با افزایش پرولاکتین یا بعضی داروها ارتباط داشته باشد.

• ترشح ممکن است خونی، شفاف، شیری یا رنگی باشد.
• ترشح خودبه‌خودی بدون فشار دادن پستان اهمیت بیشتری دارد.
• وجود هم‌زمان توده، فرورفتگی نوک پستان یا تغییر پوست احتمال نیاز به بررسی بیشتر را افزایش می‌دهد.
• ترشح چرکی همراه درد و قرمزی بیشتر می‌تواند با عفونت ارتباط داشته باشد.

درمان بر اساس علت انجام می‌شود.

اگر علت دارویی یا هورمونی باشد، درمان همان مشکل زمینه‌ای انجام می‌شود.

اگر ضایعه داخل مجرا شناسایی شود، نمونه‌برداری یا برداشت جراحی در شرایط مناسب مطرح می‌شود.

در صورت تشخیص سرطان، درمان بر اساس نوع و مرحله بیماری انجام خواهد شد.

• ترشح خونی خودبه‌خودی از یک پستان باید بررسی شود.
• ترشح از یک مجرای مشخص و مداوم نیز نیازمند ارزیابی است.
• وجود توده همراه ترشح اهمیت بیشتری دارد.
• شروع ترشح جدید بعد از یائسگی نیز باید جدی‌تر بررسی شود.

• همه علل قابل پیشگیری نیستند.
• فشار دادن مکرر نوک پستان برای بررسی ترشح می‌تواند باعث ادامه آن شود.
• داروهای مصرفی باید در صورت ایجاد ترشح شیری غیرعادی بررسی شوند.
• مهم‌ترین اقدام، تشخیص به‌موقع علائم هشدار است.

در جراحی حفظ پستان، تومور همراه با حاشیه‌ای از بافت سالم اطراف برداشته می‌شود و بخش عمده پستان باقی می‌ماند.

نمونه برای بررسی آسیب‌شناسی ارسال می‌شود تا مشخص شود لبه‌های بافت برداشته‌شده از سلول سرطانی پاک هستند یا خیر.

در بیشتر بیمارانی که جراحی حفظ پستان انجام می‌دهند، پرتودرمانی بعد از عمل بخشی از برنامه درمان است.

هدف این روش کنترل سرطان با حفظ حداکثری بافت طبیعی پستان است.

• بسیاری از بیماران دارای سرطان اولیه پستان می‌توانند کاندید باشند.
• اندازه تومور باید نسبت مناسبی با حجم پستان داشته باشد تا برداشت کامل سرطان امکان‌پذیر باشد.
• وسعت بیماری، تعداد کانون‌ها و امکان انجام پرتودرمانی نیز در تصمیم نقش دارند.
• گاهی درمان دارویی قبل از جراحی می‌تواند تومور را کوچک کند و امکان حفظ پستان را افزایش دهد.

قبل از عمل باید محل و وسعت تومور مشخص شود.

اگر ضایعه فقط در ماموگرافی یا سونوگرافی دیده می‌شود، ممکن است برای تعیین محل آن از روش‌های علامت‌گذاری استفاده شود.

در حین عمل تومور با حاشیه مناسب خارج می‌شود و در شرایط لازم وضعیت غدد لنفاوی نیز ارزیابی می‌شود.

پس از عمل گزارش آسیب‌شناسی مشخص می‌کند آیا حاشیه‌ها مناسب هستند یا جراحی تکمیلی لازم است.

• درد و تورم خفیف در روزهای اول شایع هستند.
• کبودی یا تجمع مایع نیز ممکن است ایجاد شود.
• در برخی بیماران شکل پستان کمی تغییر می‌کند.
• بی‌حسی اطراف محل برش ممکن است برای مدتی باقی بماند.

• خونریزی یا عفونت از عوارض غیرشایع هستند.
• اگر حاشیه جراحی درگیر سرطان باشد، ممکن است عمل دیگری برای برداشت بافت بیشتر لازم شود.
• تغییر شکل قابل‌توجه پستان نیز در برداشت‌های بزرگ‌تر ممکن است رخ دهد.
• استفاده از تکنیک‌های آنکوپلاستی در برخی بیماران می‌تواند این مشکل را کاهش دهد.

• وسعت زیاد تومور نسبت به اندازه پستان می‌تواند نتیجه ظاهری را تحت تأثیر قرار دهد.
• سیگار خطر اختلال ترمیم زخم را افزایش می‌دهد.
• دیابت کنترل‌نشده نیز می‌تواند احتمال عفونت را بیشتر کند.
• سابقه پرتودرمانی قبلی در ناحیه قفسه سینه ممکن است بر امکان انتخاب حفظ پستان اثر بگذارد.

ماستکتومی جراحی‌ای است که در آن بیشتر یا تمام بافت پستان برداشته می‌شود.

روش‌های مختلفی وجود دارند و در برخی بیماران می‌توان پوست یا نوک پستان را برای بازسازی حفظ کرد.

نوع عمل به محل و وسعت سرطان، شرایط پوست و نوک پستان و برنامه بازسازی بستگی دارد.

ماستکتومی همیشه به معنی نیاز به برداشت کامل غدد لنفاوی زیر بغل نیست و تصمیم مربوط به غدد جداگانه گرفته می‌شود.

• بیماری بسیار وسیع یا چندکانونی می‌تواند یکی از دلایل انتخاب باشد.
• اگر نسبت اندازه تومور به پستان مناسب حفظ پستان نباشد، ماستکتومی ممکن است نتیجه درمانی و ظاهری مناسب‌تری ایجاد کند.
• در بعضی بیماران که امکان یا تمایل به پرتودرمانی ندارند نیز این گزینه مطرح می‌شود.
• در افراد دارای استعداد ژنتیکی بسیار پرخطر، ماستکتومی کاهش‌دهنده خطر ممکن است به‌صورت جداگانه بررسی شود.

قبل از عمل نوع ماستکتومی و امکان بازسازی بررسی می‌شود.

اگر بازسازی هم‌زمان مدنظر باشد، برنامه آن باید قبل از جراحی مشخص شود.

در حین عمل بافت پستان برداشته می‌شود و وضعیت غدد لنفاوی بر اساس مرحله سرطان ارزیابی می‌شود.

بعد از عمل ممکن است برای مدتی درن برای تخلیه مایع استفاده شود.

• درد، بی‌حسی پوست و احساس کشیدگی از عوارض شایع هستند.
• تجمع مایع زیر پوست یا سروما ممکن است ایجاد شود.
• محدودیت موقت حرکت شانه نیز امکان‌پذیر است.
• تغییر تصویر بدن و اثر روانی برداشت پستان نیز بخش مهمی از مراقبت بعد از درمان است.

• عفونت و خونریزی ممکن است رخ دهند.
• اختلال ترمیم پوست در برخی بیماران ایجاد می‌شود.
• اگر جراحی غدد لنفاوی گسترده هم‌زمان انجام شود، احتمال لنف‌ادم افزایش پیدا می‌کند.
• در بازسازی هم‌زمان نیز عوارض مربوط به ایمپلنت یا بافت بازسازی‌شده باید در نظر گرفته شوند.

• سیگار یکی از عوامل مهم اختلال ترمیم پوست است.
• دیابت و چاقی می‌توانند خطر بعضی عوارض زخم را افزایش دهند.
• پرتودرمانی قبلی نیز ممکن است بر ترمیم و انتخاب روش بازسازی اثر بگذارد.
• نوع بازسازی باید بر اساس سلامت عمومی و برنامه درمان سرطان انتخاب شود.

غده لنفاوی پیشاهنگ اولین غده یا گروه کوچکی از غدد است که مسیر لنفاوی تومور به آن‌ها می‌رسد.

برای شناسایی این غدد از مواد ردیاب مناسب استفاده می‌شود.

جراح غده یا غدد مشخص‌شده را خارج می‌کند و برای بررسی آسیب‌شناسی ارسال می‌کند.

اگر این غدد در شرایط مناسب فاقد سرطان باشند، بسیاری از بیماران نیازی به تخلیه گسترده زیر بغل ندارند.

• بسیاری از بیماران دارای سرطان اولیه پستان و غدد لنفاوی از نظر بالینی منفی کاندید هستند.
• در برخی شرایط پس از درمان دارویی قبل از جراحی نیز SLNB قابل استفاده است.
• در DCIS که با ماستکتومی درمان می‌شود نیز ممکن است به دلیل از بین رفتن امکان بررسی بعدی غده پیشاهنگ، انجام هم‌زمان آن مطرح شود.
• انتخاب دقیق به مرحله و نوع درمان قبلی بستگی دارد.

قبل از عمل وضعیت زیر بغل با معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری ارزیابی می‌شود.

ردیاب برای مشخص کردن مسیر لنفاوی استفاده می‌شود.

در حین جراحی تعداد محدودی از غدد هدف خارج می‌شوند.

نتیجه آسیب‌شناسی مشخص می‌کند آیا درمان یا جراحی بیشتری برای زیر بغل لازم است یا خیر.

• درد و بی‌حسی خفیف زیر بغل ممکن است ایجاد شود.
• حرکت شانه برای مدت کوتاهی محدود می‌شود.
• تجمع مختصر مایع نیز امکان‌پذیر است.
• احتمال این عوارض معمولاً کمتر از تخلیه کامل غدد لنفاوی است.

• عفونت یا خونریزی نادر هستند.
• لنف‌ادم همچنان امکان‌پذیر است، اما خطر آن از تخلیه گسترده زیر بغل کمتر است.
• واکنش به مواد ردیاب نیز در موارد نادر ممکن است ایجاد شود.
• درصد کمی از بیماران ممکن است نیازمند جراحی تکمیلی زیر بغل شوند.

• جراحی یا پرتودرمانی قبلی زیر بغل می‌تواند مسیر لنفاوی را تغییر دهد.
• چاقی ممکن است شناسایی غدد را دشوارتر کند.
• درگیری واضح و گسترده غدد لنفاوی ممکن است بیمار را از کاندید معمول SLNB خارج کند.
• تصمیم نهایی باید بر اساس مرحله بیماری انجام شود.

در ALND تعداد بیشتری از غدد لنفاوی ناحیه زیر بغل نسبت به SLNB برداشته می‌شوند.

این روش زمانی استفاده می‌شود که نیاز به کنترل یا ارزیابی گسترده‌تر غدد وجود داشته باشد.

با تغییر استانداردهای درمان سرطان پستان، تعداد بیمارانی که به ALND کامل نیاز دارند نسبت به گذشته کمتر شده است.

هدف این تغییر کاهش عوارض بدون کاهش کنترل سرطان در بیماران مناسب است.

• درگیری گسترده یا واضح غدد لنفاوی یکی از شرایط مطرح‌کننده است.
• برخی بیماران دارای غدد مثبت پس از درمان قبل از جراحی ممکن است نیاز به ALND داشته باشند.
• در مقابل، مثبت بودن محدود یک یا چند غده پیشاهنگ در بعضی شرایط به‌تنهایی الزاماً به معنی نیاز به تخلیه کامل نیست.
• نوع جراحی پستان، پرتودرمانی و مشخصات سرطان در تصمیم نهایی نقش دارند.

قبل از عمل وضعیت غدد و مرحله سرطان ارزیابی می‌شوند.

در حین جراحی بافت لنفاوی تعیین‌شده از زیر بغل خارج می‌شود.

درن برای کاهش تجمع مایع ممکن است استفاده شود.

پس از عمل تمرین‌های مناسب شانه و مراقبت از دست اهمیت دارند.

• بی‌حسی زیر بغل و قسمت داخلی بازو شایع است.
• درد و محدودیت حرکت شانه ممکن است ایجاد شود.
• تجمع مایع یا سروما نیز دیده می‌شود.
• توان‌بخشی مناسب به بازگشت حرکت کمک می‌کند.

• لنف‌ادم یا ورم مزمن دست یکی از مهم‌ترین عوارض طولانی‌مدت است.
• عفونت یا سلولیت دست در افراد دچار لنف‌ادم ممکن است رخ دهد.
• آسیب عصبی و محدودیت طولانی شانه نیز امکان‌پذیر هستند.
• به همین دلیل جراحی زیر بغل باید فقط به اندازه مورد نیاز انجام شود.

• تعداد بیشتر غدد برداشته‌شده خطر لنف‌ادم را افزایش می‌دهد.
• پرتودرمانی زیر بغل نیز می‌تواند این خطر را بیشتر کند.
• چاقی یکی دیگر از عوامل مرتبط با لنف‌ادم است.
• آموزش بیمار درباره علائم اولیه ورم دست و مراجعه زودهنگام اهمیت دارد.

آنکوپلاستی ترکیبی از اصول جراحی سرطان و تکنیک‌های جراحی ترمیمی پستان است.

هدف این است که تومور با حاشیه مناسب برداشته شود و در همان جراحی شکل پستان تا حد امکان بازسازی شود.

این روش می‌تواند اجازه دهد مقدار بیشتری از بافت در برخی نواحی برداشته شود بدون آنکه تغییر شکل شدید ایجاد شود.

نوع تکنیک به محل تومور، حجم پستان و مقدار بافت مورد نیاز برای برداشت بستگی دارد.

• بیمارانی که کاندید جراحی حفظ پستان هستند ولی برداشت ساده ممکن است تغییر شکل قابل‌توجه ایجاد کند می‌توانند از این روش سود ببرند.
• تومورهای نسبتاً بزرگ‌تر در پستان‌های مناسب نیز در بعضی شرایط قابل درمان با آنکوپلاستی هستند.
• محل نامناسب تومور از نظر نتیجه ظاهری یکی دیگر از دلایل استفاده از تکنیک ترمیمی است.
• تمام بیماران سرطان پستان کاندید آنکوپلاستی نیستند و ایمنی سرطان‌شناختی همیشه اولویت دارد.

قبل از جراحی باید محل تومور و طرح برش مشخص شود.

تقارن دو پستان و احتمال نیاز به جراحی اصلاحی سمت مقابل نیز ممکن است مورد بحث قرار گیرد.

در حین عمل ابتدا برداشت مناسب سرطان انجام می‌شود و سپس بافت باقی‌مانده برای بازسازی شکل پستان جابه‌جا می‌شود.

گزارش آسیب‌شناسی بعد از عمل همچنان برای اطمینان از پاک بودن حاشیه‌ها ضروری است.

• تورم و کبودی شایع هستند.
• تغییر حس نوک پستان یا پوست ممکن است رخ دهد.
• عدم تقارن خفیف نیز امکان‌پذیر است.
• نتیجه ظاهری نهایی معمولاً بعد از کاهش تورم و تکمیل درمان‌های بعدی بهتر ارزیابی می‌شود.

• اختلال ترمیم زخم و نکروز بخشی از پوست یا چربی ممکن است رخ دهد.
• عفونت و خونریزی نیز از عوارض احتمالی هستند.
• اگر حاشیه پاتولوژی درگیر باشد، جراحی تکمیلی همچنان ممکن است لازم شود.
• عوارض شدید می‌توانند شروع درمان‌های بعدی مانند پرتودرمانی را به تأخیر بیندازند و به همین دلیل انتخاب بیمار اهمیت دارد.

• سیگار خطر اختلال خون‌رسانی و ترمیم زخم را افزایش می‌دهد.
• دیابت کنترل‌نشده و چاقی نیز می‌توانند احتمال عوارض را بیشتر کنند.
• برداشت بسیار وسیع و کیفیت بافت پستان بر نتیجه اثر دارند.
• برنامه پرتودرمانی نیز باید در طراحی جراحی در نظر گرفته شود.

بازسازی پستان به ایجاد شکل جدید پستان بعد از برداشت کامل یا بخش عمده بافت گفته می‌شود.

بازسازی می‌تواند هم‌زمان با جراحی سرطان یا با فاصله زمانی انجام شود.

در بعضی روش‌ها از ایمپلنت و در روش‌های دیگر از بافت بدن خود بیمار استفاده می‌شود.

انتخاب روش گاهی نیازمند همکاری جراح سرطان پستان و جراح پلاستیک است.

• بسیاری از زنان تحت ماستکتومی می‌توانند گزینه‌های بازسازی را بررسی کنند.
• نیاز به پرتودرمانی بعد از عمل می‌تواند بر زمان و نوع بازسازی اثر بگذارد.
• سلامت عمومی، سیگار، دیابت و ترجیح فرد نیز مهم هستند.
• بعضی بیماران نیز ترجیح می‌دهند بازسازی انجام ندهند و این انتخاب نیز باید محترم شمرده شود.

قبل از عمل باید نوع ماستکتومی و احتمال پرتودرمانی مشخص شود.

گزینه‌های ایمپلنت و بازسازی با بافت بدن همراه مزایا و محدودیت‌هایشان بررسی می‌شوند.

در بازسازی هم‌زمان، جراحی سرطان و مرحله بازسازی در یک جلسه انجام می‌شوند.

بعد از عمل مراقبت زخم، درن‌ها و پیگیری نتیجه بازسازی اهمیت دارند.

• تورم و درد پس از عمل طبیعی هستند.
• عدم تقارن نسبی ممکن است وجود داشته باشد.
• در بازسازی با ایمپلنت، احساس جسم خارجی یا سفتی در برخی بیماران ایجاد می‌شود.
• گاهی برای رسیدن به نتیجه نهایی به جراحی اصلاحی بعدی نیاز است.

• عفونت می‌تواند در برخی موارد باعث نیاز به خارج کردن ایمپلنت شود.
• اختلال خون‌رسانی پوست یا بافت بازسازی‌شده نیز ممکن است رخ دهد.
• کپسول سفت اطراف ایمپلنت از عوارض بلندمدت احتمالی است.
• در بازسازی با بافت بدن، مشکلات محل برداشت بافت نیز باید در نظر گرفته شوند.

• سیگار یکی از مهم‌ترین عوامل خطر اختلال ترمیم است.
• دیابت و چاقی نیز خطر بعضی عوارض را افزایش می‌دهند.
• پرتودرمانی می‌تواند بر نتیجه برخی انواع بازسازی اثر بگذارد.
• انتخاب روش باید به شکل فردی و با توجه به برنامه کامل درمان سرطان انجام شود.

• زنانی که توده جدید و پایدار پستان احساس کرده‌اند نیازمند ارزیابی هستند.
• اگر ماموگرافی یا سونوگرافی ضایعه مشکوکی نشان داده است نیز باید روند تشخیص تا رسیدن به نتیجه قطعی ادامه پیدا کند.
• توده‌ای که در حال بزرگ شدن است یا همراه تغییر پوست یا نوک پستان دیده می‌شود اهمیت بیشتری دارد.

• افرادی که نمونه‌برداری آن‌ها سرطان پستان را تأیید کرده است برای تعیین نوع جراحی نیاز به ارزیابی جراح سرطان دارند.
• امکان حفظ پستان، نیاز به ماستکتومی، وضعیت غدد لنفاوی و امکان آنکوپلاستی از موضوعاتی هستند که پیش از عمل بررسی می‌شوند.
• بیماری که برای او شیمی‌درمانی قبل از جراحی پیشنهاد شده نیز بهتر است مسیر جراحی آینده از ابتدا در برنامه درمان مشخص باشد.

• تشخیص DCIS در نمونه‌برداری نیازمند بررسی وسعت ضایعه و انتخاب نوع جراحی است.
• در بسیاری از بیماران امکان حفظ پستان وجود دارد.
• در بیماری وسیع‌تر، ماستکتومی و در صورت تمایل بازسازی ممکن است مطرح شوند.

• توده التهابی، آبسه‌های مکرر و ترشح پوستی طول‌کشیده از دلایل مراجعه هستند.
• بیمارانی که چند روش درمانی دریافت کرده‌اند ولی بیماری عود کرده است نیز ممکن است نیازمند بازبینی تشخیص و درمان باشند.
• قبل از درمان طولانی باید اطمینان حاصل شود بدخیمی یا عفونت خاصی وجود ندارد.

• ترشح خونی، یک‌طرفه و خودبه‌خودی نیازمند بررسی است.
• ترشح همراه توده یا تغییر نوک پستان اهمیت بیشتری دارد.
• هدف بررسی پیدا کردن علت و تعیین نیاز به تصویربرداری یا نمونه‌برداری است.

• وجود سابقه خانوادگی قوی سرطان پستان یا تخمدان می‌تواند نیازمند ارزیابی خطر باشد.
• سرطان پستان در سن پایین در خانواده، سرطان دوطرفه یا سرطان پستان در مردان نیز سرنخ‌های مهم هستند.
• این بیماران ممکن است به مشاوره ژنتیک و برنامه غربالگری متفاوت از جمعیت عادی نیاز داشته باشند.